Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2010/39433 K.2013/2598

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 01.12.1994-01.11.2007 arasında çalıştığını, iş akdinin İş Kanunu madde 22’ye muhalif olarak 25/II-g ile işverence feshedildiğini, feshin sebebinin işyerinin taşınması olgusu olduğunu iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının, işverenliği zaruri nedenlerle işyerini ...’e taşımasının iş koşullarında esaslı değişiklik oluşturduğu iddiasıyla iş akdini feshettiğini, iş akdini fesheden tarafın ihbar tazminatı talebinde bulunamayacağını, kıdem tazminatı bakımından ise talep şartlarının gerçekleşmediğini, zira davacının hizmet akdinde görüleceği üzere işverenin göstereceği muhtelif işyerlerinde çalışmayı kabul ettiğini, bu hükmün kötüye kullanıldığına dair bir olgu bulunmadığı gibi, davacının bu yönde bir iddiasının da olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davalı işverenin usulüne uygun işyeri değişikliğini tebliğ etmediği gibi, 4857 Sayılı Yasanın 25/II-g bendi gereğince devamsızlık nedeniyle iş akdini feshettiği, ancak dosya içerisinde devamsızlığa ilişkin hiç bir tutanağa da rastlanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Katılma yoluyla temyiz mümkün olmadığından ve temyiz harcı da yatırılmadığı anlaşıldığından davacının temyiz isteminin reddine,

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

3-İhbar önelleri ve ihbar tazminatı yönlerinden taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

İş sözleşmesi taraflara sürekli olarak borç yükleyen bir özel hukuk sözleşmesi olsa da, taraflardan herhangi birinin iş sözleşmesini bozmak için karşı tarafa yönelttiği irade açıklamasıyla ilişkiyi sona erdirmesi mümkündür.

Fesih hakkı iş sözleşmesini derhal veya belirli bir sürenin geçmesiyle ortadan kaldırabilme yetkisi veren bozucu yenilik doğuran ve karşı tarafa yöneltilmesi gereken bir haktır.

Fesih bildirimi bir yenilik doğuran hak niteliğini taşıdığından ve karşı tarafın hukukî alanını etkilediğinden, açık ve belirgin biçimde yapılmalıdır. Yine aynı nedenle kural olarak şarta bağlı fesih bildirimi geçerli değildir.

Fesih bildiriminde “fesih” sözcüğünün bulunması gerekmez. Fesih iradesini ortaya koyan ifadelerle eylemli olarak işe devam etmeme hali birleşirse bunun fesih anlamına geldiği kabul edilmelidir. Bazen fesih işverenin olumsuz bir eylemi şeklinde de ortaya çıkabilir. İşçinin işe alınmaması, otomatik geçiş kartına el konulması buna örnek olarak verilebilir. Dairemizce, işverenin tek taraflı olarak ücretsiz izin uygulamasına gitmesi halinde, bunu kabul etmeyen işçi yönünden “işverenin feshi” olarak değerlendirilmektedir.

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır. Buna göre, öncelikle iş sözleşmesinin Kanunun 24 ve 25 inci maddelerinde yazılı olan nedenlere dayanmaksızın feshedilmiş olması ve 17 nci maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun olarak ihbar öneli tanınmamış olması halinde ihbar tazminatı ödenmelidir. Yine haklı fesih nedeni bulunmakla birlikte, işçi ya da işverenin 26 ncı maddede öngörülen hak düşürücü süre geçtikten sonra fesih yoluna gitmeleri durumunda, karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olması nedeniyle, iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. İşçinin 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez.

İşçiye bildirim süresi içinde yeni iş arama izninin kullandırılmamış olması, tanınan ihbar önelinin geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz (... 9.HD. 1.12.2009 gün 2008/11880 E, 2009/32502 K).

İhbar tazminatının hesabında Kanunun 32 nci maddesinde yazılı olan ücrete ek olarak, işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülebilir menfaatler de dikkate alınır. Ücret dışında kalan parasal hakların bir yılda yapılan ödemeler toplamının 365’e bölünmesi suretiyle bir günlük ücrete eklenmesi gereken tutar belirlenir.

Somut olayda, davacı vekili müvekkilinin iş akdinin İş Kanunun 22. Maddesine aykırı olarak 25/II-g maddesi uyarınca işverence feshedildiğini iddia ederek kıdem ve ihbar tazminatı talebinde bulunmuş, davalı vekili iş akdinin iş şartlarında esaslı değişiklik iddiası ile işçi tarafından feshedildiğini savunmuştur.

Mahkemece işverence usulüne uygun işyeri değişikliğinin tebliğ edilmediği, davacının iş akdinin işverenlikçe devamsızlık nedeniyle feshedildiği, ancak dosya içerisinde devamsızlığa ilişkin tutanağa da rastlanılmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden, davacı tarafından 8 Ekim 2007 tarihli ihtarname keşide edilerek, işyerinin taşındığından bahisle işyerine gidip gelemeyeceğini ileri sürerek, iş akdinin feshedilerek yasal alacaklarının ödenmesi talebinde bulunduğu, davalı işverenlikçe keşide edilen 01.11.2007 tarihli fesih yazısı ile iş akdinin İş Kanunu 25/II-g maddesi uyarınca sona erdirildiğinin bildirildiği, esasında davacının eylemli olarak iş akdinin feshinden sonra davalının devamsızlığa dayalı feshinin hukuken geçerliliğinin bulunmadığı, anlaşıldığından yukarıda açıklanan ilke kararı uyarınca davacının iş akdini kendisi feshetmesi nedeniyle ihbar tazminatı isteminin reddi gerekirken yazılı şekilde ihbar tazminatına hükmedilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç: