Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2011/40359 K.2013/29116

DAVA Davacı, eğitim gideri ve cezai şart alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A)Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkili bankanın 4603 sayılı kanun ile özelleştirilmeye hazırlanmasını teminen yeniden yapılandırma sürecine alınarak KİT statüsünden çıkarıldığını, 4603 sayılı kanunda yer alan hükümler dışında, sektörde faaliyette bulunan diğer tüm özel bankalar gibi Bankalar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri ile genel hükümlere göre faaliyette bulunacak olan, sermayesinin % 74,9’u hazineye ait anonim şirket statüsünü haiz olup, çalışanların 4857 sayılı iş kanuna tabi olduğunu, müvekkili bankanın belirlediği norm kadro ve ihtiyaç çerçevesinde personel istihdamını dahili mevzuatı doğrultusunda yaptığını,

davacı bankanın bu çerçevede uzman yardımcısı, servis görevlisi ve banko görevlisi unvanları altında istihdam yapmak üzere sınav ilanı yaptığını, sınav sonuçlarının açıklandığını, kazanan adaylar arasında yapılan mülakat sonucu başarılı olanların eğitime tabi tutularak bankada istihdam edilmeye başlandığını, davalının çalışmaya başladığı gün itibariyle bankaya “...

AŞ Genel Müdürlüğünün 19/07/2008 tarihinde açtığı sınavı kazanmamı müteakip, tarafıma verilen (59817) sicil numarası ve uzman yardımcısı unvanı ile Bankacılık ve görevimin gerektirdiği yetkinlikleri kazanmak, mesleki ve kişisel gelişim ve davranışlarımı geliştirmek için bankaca verilecek eğitimlere katılmayı,

eğitimler sonrası bankanın belirleyeceği göreve herhangi bir nedenle başlamaz ve göreve başladıktan sonra 5 yıl içinde bankadan istifaen ayrılır ya da bankaca iş sözleşmem iş kanunu hükümleri doğrultusunda haklı nedenle feshedilir ise bankaya (eğitim- konaklama bedelini ve 15.000,00 TL’yi) 5 gün (iş günü ) içinde nakden ve defaten ödemeyi, verilen süre içinde ödemeyi yerine getiremediğim taktirde, talep edilen tutarı, faizi ve sair masrafları ile birlikte ödemeyi, doğacak ihtilaflarda ...

Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkisini kabul ve taahhüt ederim” ifadesinin yer aldığı taahhütnamesini imzalamak suretiyle eğitim gideri ve 15.000,00 TL ödemeyi taahhüt ve kabul ettiğini, ancak davalının taahhütnamesine aykırı olarak işe başladığı tarihten yaklaşık 12 ay sonra bankadaki görevinden ayrıldığını, böylece davalının bankaya karşı serbest iradesi ile vermiş olduğu taahhütnameyi çok kısa bir süre içinde ihlal ettiğini, eğitim bedeli ile 15.000 TL’yi ödeme yükümlülüğünün ortaya çıktığını, davacıya bu konuda ihtarname tebliğ edildiğini,

verilen 10 günlük süre içinde ödemediğini iddia ederek eğitim gideri olarak 1.636,90 TL ve 15.000 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsilini talep etmiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacı işverenin, yazılı sınav ya da mülakat öncesi sınava girenlere sınavı kazanmaları halinde dava dilekçesinde bahsi geçen taahhütnameyi imzalayacakları yönünde bir ilan ya da söylemlerinin olmadığını, söz konusu taahhütnamenin davalının hür ve serbest iradesi ile gerçekleşmediğini, davalının bir anlamda taahhütnameyi imzalamaya mecbur bırakıldığını,

davalının işbaşı yapacağı gün olan 24.11.2008 itibariyle davacı tarafından işe alınmanın şartı olarak davalı ve diğer sınavı kazananların önüne birtakım ağır yükümlülükler içeren matbu bir taahhütname konulduğunu ve bu taahhütname imzalanmadığı takdirde kimsenin işbaşı yapamayacağı ihtaratı (bir anlamda tehdidi) yapıldığını, o an için davalının yazılı sınav ve mülakatı geçmiş olması ve bu durumda tüm aile,

eş ve dostunun haberdar olması ve bunun mutluluğunu yaşadığı bir anda böyle bir taahhütnamenin önüne konulması esnasında imzalamama durumunda uğrayacağı manevi acı ve işsizlik oranının bu denli yüksek olduğu dönemde uğrayacağı maddi kaybı düşünerek sırf bulduğu işi kaybetmemek için istemese de iradesi dışında imzalamak zorunda kaldığını, davacı banka çalışanlarının iş kanununa tabi olduğunu, sözleşme hürriyetinin İş Kanununun temel ilkelerinden olduğunu, BK madde 19’a da atıfla, dava konusu taahhütnamenin cezai şart içerdiğini,

BK uyarınca iş sözleşmelerinde cezai şartların ancak sözleşme ve irade serbestisi kapsamında olduğu takdirde kabul edilebileceğini, söz konusu taahhütnamenin tek taraflı olduğunu, sadece davalıya cezai şart öngördüğünü, işveren lehine tek taraflı yüklenilen cezai şartın geçersiz olduğunu, davalı ve diğerlerine verilen seminerin eğitim olarak da yorumlanamayacağını, davalının çalıştığı bir dönemde verilen iç eğitim olduğunu, işe alınmadan önce yapılan bir eğitim olmadığını, davalı adına düzenlenmiş fatura vs. belge olmadığını,

sağlanan eğitime karşılık fesih hakkının kısıtlandığı sürenin uzunluğunun cezai şartın geçerliliğini etkileyen bir unsur olduğunu, bu sürenin 5 yıl olarak belirlendiğini, bu durumun hakkaniyete uygun düşmediğini, davalının 7 günlük bir eğitim sürecinden geçirildiğini, ancak buna karşılık 15.000 TL cezai şart, eğitim masrafları ve 5 yıl feshetmeme yükümlülüğü altında bırakıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C)Yerel Mahkeme Kararının Özeti.

Mahkemece, hesaplanan tazminattan % 25 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak, davanın kısmen kabulü ile 10.065,00 TL eğitim gideri ve cezai şart alacağının yasal faizi ile tahsiline karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı işçi tarafından imzalanan taahhütnamede, ... Bankası AŞ Genel Müdürlüğünün 19.07.2008 tarihinde açtığı sınavı kazanmasını müteakip, uzman yardımcısı unvanı ile bankacılık ve görevinin gerektirdiği yetkinlikleri kazanmak, mesleki ve kişisel gelişim ve davranışlarını geliştirmek için bankaca verilecek eğitimlere katılmayı, eğitimler sonrası bankanın belirleyeceği göreve her hangi bir nedenle başlamaz veya göreve başladıktan sonra 5 yıl içinde bankadan istifa ederek ayrılır ya da bankaca iş sözleşmesi İş Kanunu hükümleri doğrultusunda haklı nedenle feshedilir ise bankaya eğitim-konaklama bedelini ve 15.000 TL’yi beş iş günü içinde nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.

Davalı işçi 10.11.2009 tarihli dilekçesi ile, 24.11.2008 tarihinde ... şubesinde uzman yardımcısı olarak göreve başladığını, 11.11.2009 tarihi itibariyle mesai bitiminden sonra görevinden istifa etmek istediğini, istifasının kabulü hususunu bildirmiş, davacı banka vekili dava dilekçesi ile taahhütnamede belirlenen 1.636,90 TL eğitim gideri ile 15.000 TL’nin tahsili için dava açmıştır.

Davalı işçi tarafından tek taraflı olarak taahhüt edilen cezai şart koşulu geçerli değildir. Davacı banka tarafından aynı nedenle eğitim gideri ve cezai şart alacağının tahsili için açılan ve cezai şart talebinin reddine ilişkin ... 8. İş Mahkemesinin 2009/332-580 E.K. sayılı kararı Dairemizin 01.03.2012 tarih ve 2009/46749 E. 2012/6701 K. sayılı ilamı ile ... 18. İş Mahkemesinin 2009/879-2009/937 E.K. sayılı kararı Dairemizin 16.04.2012 tarih ve 2010/5979 E. 2012/12969 K. sayılı ilamları ile onanmıştır. Mahkemece eğitim giderine bağlı cezai şart talebinin reddi gerekirken yazılı şekilde kabulü bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç: