Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2013/7411 K.2013/25872

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, iş sözleşmesinin işverence geçerli nedene dayanmaksızın sendikal nedenle feshedildiğini ileri sürerek, davacı işçinin işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı davacının iş sözleşmesinin davacının performansının düşük olması nedeniyle sonlandırıldığını, davacının 06.06.2011 tarihinde iş sözleşmesinin feshedileceğini anlayınca 03.06.2011 tarihinde sendikaya üye olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş sözleşmesinin işverence geçerli neden bulunmaksızın feshedildiği, ancak sendikal fesih iddiasının ispatlanmadığı gerekçesiyle davacının işe iadesine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Sendikal tazminat 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır.

Sözü edilen maddenin üçüncü fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, işin sevk ve dağıtımında, işçinin mesleki ilerlemesinde, işçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara ilişkin hükümlerin uygulanması veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

Konuya dair bir başka güvence bahsi geçen maddenin beşinci fıkrasında öngörülmüş, işçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları sebebiyle iş sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, yine yasaya uygun sendikal faaliyetler sebebiyle işten çıkarılamayacakları ya da farklı uygulamaya tabi tutulamayacakları hükme bağlanmıştır.

İşverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarına aykırı davranması halinde, işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da Yasada ifadesini bulmuştur.

2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde 4773 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, işçinin iş sözleşmesinin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetleri sebebiyle feshedilmesi halinde, doğrudan sendikal tazminat talep hakkının olmadığı açıklanmış, 4857 sayılı İş Kanununun iş güvencesine dair hükümlerinin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Fesih dışında kalan sendikal nedene dayanan ayrımcılık hallerinde ise, işçinin doğrudan sendikal tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.

4773 sayılı Yasa ile sözü edilen maddeye eklenen yedinci fıkrada ise, iş güvencesi hükümlerinin uygulaması dışında kalan hallerde ve feshe bağlı tazminat istekleriyle sınırlı olmak üzere ispat yükünün işverene ait olduğu öngörülmüştür. Bu durumda sendikal nedenle fesih iddiasıyla açılan feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davasında ispat yükü, önceden olduğu gibi işçi üzerindedir. Ancak, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan bir işçinin açmış olduğu sendikal tazminat isteklerini içeren bir davada, aksinin ispatı işverene aittir.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut olayda; Mahkemenin 29.03.2012 Tarih 2011/862 Esas, 2012/182 Karar sayılı kararı; Dairemizin 08.11.2012 Tarih, 2011/862 Esas, 2012/182 Karar sayılı bozma ilamı ile sendikal fesih iddiasının yukarıdaki ilkeler doğrultusunda araştırılması gerektiği belirtilerek bozulmuş, Mahkemece bozmaya uyulmuş bozma sonrası yalnızca davacı tanıkları dinlenmiş, davacı tanıkları davacının iş sözleşmesinin feshinin asıl nedeninin sendikaya üye olması olduğunu belirtmişlerdir.

Bozma kararında sendikal araştırmanın yukarıdaki ilkelere göre eksik yapıldığı belirtilmesine rağmen Mahkemece sendikanın fesih tarihinde işyerinde kaç üyesi olduğu, üye olanların üyelik tarihleri, fesih tarihinde işyerinde kaç işçi bulunduğu, fesih öncesi ve sonrası sendikalı olup, işyerinden kaç işçinin çıkarıldığı, fesih öncesi ve sonrası sendikalı olmamasına rağmen işyerinden çıkarılan başka işçiler bulunup bulunmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı, yetki prosedürünün işletilip işletilmediği hususu konusunda hiçbir araştırma yapılmaksızın karar verilmiştir. Mahkemece hükmüne uyulan bozma kararı doğrultusunda gerekli araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırmayla hüküm kurulması hatalıdır.

F) Sonuç: