Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2015/32897 K.2015/33998

Yerel mahkemece, asıl dava ile birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili.

Davalı ... işverenliğine ait yetki belgesinde yazılı işyerlerinde çoğunluğun sağlandığını ve bu sebeple Bakanlık nezdinde tespit talebinde bulunulduğunu, ancak Bakanlıkça 343 işçiden 131 inin üyeliği ile çoğunluğun sağlanmadığının bildirildiğini ve bu olumsuz tespit yazısının 18/07/2013 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak buradaki işçi sayısı ve üye sayısının hatalı tespit edildiği gibi sendikal faaliyet sebebi ile bir kısım işçilerin iş akitlerine sendikal sebeple son verildiğini, bunlara ait davaların devam ettiği ,

ayrıca da davalı işverenin işçilerin feshinin gerçekleştiği 24 Haziran günü üyelikten istifa konusunda baskılarını arttırdığını ve müvekkili sendikanın çoğunluğu sağlamasından korkan işverenin kendisine ait araçla yaklaşık 40 -50 yeni işçi getirerek İşe giriş formu doldurttuğunu, evraklarını tamamlattırmak üzere işçiler gönderdiğini, işe giriş belgeleri 24/06/2013 tarihinde işyerinde dolduran bu işçilerin işe giriş tarihleri kuruma geriye dönük olarak yapıldığını, ayrıca bu işçilerin ...na üye yapıldığı ve işten çıkarılan 18 üye için ..

İş Mahkemesinin 2013/714-731 esas sayılı dosyaları ile dava ikame edildiği, yine Bursa’daki işyerinde istifayı reddeden ve suç duyurusunda bulunan ... isimli iki üyenin ise 24/06/2013 günü işten çıkarıldığını, bu üyeler içinde ..

İş Mahkemesinin 2013/124 ve 2013/130 esas saylı dosyaları ile dava açıldığını, bunların davalarının sonuçlarına göre işe iade edilip edilmeme durumları dikkate alındığında çoğunluk tespitinin değişeceğini, esasen Bakanlığın müvekkili sendikanın yetki tespit başvurusu 24/06/2013 tarihli olmasına rağmen ....nın 27/06/2013 tarihli başvurusuna daha önce yanıt verdiğini, buna karşı da ayrıca dava açıldığını ve ilk başvuruyu yapan müvekkili sendikanın 24/06/2013 tarihli başvurusuna, yanıt vermeden ve sonucunun kesinleşmesini beklemeden ....na 27/06/2013 tarihli başvurusunu işleme koyduğunu,

yetki tespitinde bahsi geçen işyerlerinde Bakanlıkça 11/07/2013 tarih ve 7269.1546/103.02/11302 sayılı olumsuz yetki tespit yazısının iptali ile müvekkili sendikanın 24/06/2013 başvuru tarihi itibari ile .. ye ait ... adresinde kurulu işyerlerinde toplu iş sözleşmesi yapmak üzere çoğunluğu sağladığının tespitine karar verilmesini; birleşen dosya da ise Türk Metal İş Sendikasına verilen 27/06/2013 tarihli başvurunun bu tarih itibari ile toplu sözleşme yapma yolundaki yetki tespit yazısının iptalini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren vekili; davacı taleplerinin yerinde olmadığını ve dava dilekçesinde ileri sürülmüş olan Bakanlık nezdinde yapılan işlemler ile ilgili müvekkil şirketin hiçbir ilgisi ve bilgisinin bulunmadığı gibi şirket bünyesindeki sendikal faaliyetlerin yürütüldüğünü ve bu faaliyetlere müvekkil şirket tarafından yasal olmayan hiçbir davranışta bulunulmadığını, esasen ....na verilen tespit kararı da doğrular nitelikte olduğunu bu sebeple davanın reddini savunmuştur.

Davalı .... vekili; davacı sendikanın 24/06/2013 başvuru tarihi itibari ile davalı işyerinde TİS yapmaya yetkili olmadığına ilişkin Bakanlığın 11/07/2013 tarih 11302 sayılı olumsuz yetki tespit kararının yerinde olduğunu , dava dilekçesindeki isnatların yerinde olmayıp davacı sendikanın MK 2 ye aykırı beyanlarından ibaret olduğu ve 6356 sayılı Yasanın 41/3 maddesi çerçevesinde işletme düzeyinde % 40 veya daha fazla üyesi olan sendikanın iş sözleşmesi yapmaya hak kazandığını, bunun da olayda gerçekleştiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı .... vekili; Bakanlığın yapmış olduğu tespitin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı ... 24.06.2013 tarihli başvurusunda işyerinde yeterli çoğunluğa sahip olmadığı, yine davalı Metal İş Sendikasının 27.06.2013 tarihli başvurusunda işyerinde yeterli çoğunluğunun bulunduğu ve Bakanlık tarafından bu yönde yapılan işlemin kanuna uygun olduğu, sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar yeterli işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmayacağına ilişkin 6356 sayılı Yasanın 42. Maddesi 4. bendi uyarınca birleşen ve asıl davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı sendika vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1. Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 41 ve devamı maddeleri uyarınca davalı işveren ait işyerlerinde işletme düzeyinde toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi için çoğunluk sağladığının tespiti ile bu yönde davalı Bakanlığın diğer davalı sendika aleyhine yaptığı yetki tespitinin iptaline yöneliktir.

Aynı kanunun 19. Maddesinde sendikaya üyeliğinden çekilme hükümlerine yer verilmiş ve “Çekilmenin, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanacağı, çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılacağı, işkolunu değiştiren işçilerin sendika üyeliğinin sona ereceği, bundan başka bir işçi işten ayrıldıktan sonra bir yıldan fazla bir süre aynı işkoluna giren bir işte çalışmamış ise sendika üyeliğinin son bulacağı” açıkça belirtilmiştir.

Dosya içeriğine göre hükme esas alınan raporda davalı Türk Metal işçisi kabul edilen, davacı tarafın temyizine konu 18 çalışana ait üye kayıt fişleri incelendiğinde 2004, 2006, 2007,2008, 2010, 2012 yıllarında davalı ..na üye oldukları, rapor ekindeki liste incelendiğinde ise bu işçilerin 2013 yılı Haziran ayında davacı ...na üye oldukları tespit edilmiştir.

Adı geçen işçilerin tespit tarihinde ... üyeliklerinin sona erip ermediği, davacı sendikaya üyeliklerinin geçerli olup olmadığının, yukarda belirtilen hükümler uyarınca denetlenmesi gerekir. Zira bu işçilerin üyelikleri yetki tespitini etkilemektedir.

Mahkemece ihtilafa konu 18 işçinin çalıştıkları işyerlerini ve bu işyerlerinin kayıtlı olduğu işkollarını gösterecek şekilde hizmet cetvelleri getirtilerek ...na üyeliklerinin sona erip ermediğinin, davacı sendikaya üyeliklerinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılmaması hatalıdır.

2- Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.” Objektif iyiniyet olarak da tanımlanan ve dürüstlük kuralını düzenleyen madde, bütün hakların kullanılmasında dürüstlük kuralı çerçevesinde hareket edileceğini ve bir kimsenin başkasını zararlandırmak ya da güç duruma sokmak amacıyla haklarını kötüye kullanılmasını yasanın korumayacağını belirtmiştir. Bu nedenle iş ilişkisinde de fesih hakkını kullanan tarafın bu kurala dikkat etmesi gerekir.

İşverenin işyerinde örgütlenen sendikanın yetkisinin tespitini etkilemek için ve sendikanın yetki almasının engellenmesi amacı ile yetkiden önce ve yetki anında işyerine işçi alınmasının dürüstlük kuralı kapsamında denetlenmesi ve işverenin bu işlemlerinin muvazaalı olup olmadığının denetlenmesi gerekir.

Dosyada davacı sendikanın muvazaa iddiaları çerçevesinde yapılan incelemede; davacı ...nın tespit talep ettiği tarihinden kısa süre önce işe alınan 22 işçinin işe giriş bildirgelerinin tespit tarihi olan 24.06.2013 günü kuruma verildiği; Haziran ve Ekim aylarında işten ayrılan bu işçilerin işten ayrılış bildirgelerinin Haziran , Temmuz ve Kasım aylarında kuruma verildiği ; hükme esas alınan raporda bu işçilerden 17’sinin davalı ... üyesi olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Bu tespitler ışığında mahkemece işveren tarafından yetki başvurusunu boşa çıkarmak için muvazaalı olarak işçi alınıp işten çıkarma olup olmadığının tespiti bakımından, .. dönem bordroları, dosyada mevcut işe giriş ve ayrılış bildirgeleri ile bu işçilerin davalı ...na üyelik durumları değerlendirilerek; alınan bu işçilerin sonradan sigortalı gösterilip gösterilmedikleri, kademeli olarak yetki başvuru tarihinden sonraki aylarda işten çıkarılıp çıkarılmadıkları araştırılmalı, söz konusu işçiler ile ilgili işlemlerin, davacı sendikanın tespite konu işyerinde yasal çoğunluğunu bertaraf etmeye yönelik olup olmadığının belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerekir. Eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

F) Sonuç: