Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/23803 K.2016/19198

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 11/01/2010-30/07/2014 tarihleri arasında kalite kontrol elemanı olarak çalıştığını, müvekkilin iş akdinin 30/07/2014 tarihinde davalı işverence feshedildiğini, iş akdinin feshinin müvekkile sözlü olarak bildirildiğini, davalı işverenin müvekkilin iş akdinin feshinde geçerli nedenleri ispatla mükellef olduğunu, müvekkilin iş akdinin feshinin geçerli nedene dayanmadığını, müvekkilin iş akdinin sendikal nedenle feshedildiğini,

davalı işverenin 1 ay içinde 25 sendika üyesi lider işçiyi işten çıkartarak Teksif Sendikasının sendikal faaliyetini engellediğini belirterek davalı işverenlikçe usul ve yasaya aykırı olarak yapılan feshin geçersizliğine ve işine iadesine, yasal süresinde işverene başvurması halinde kararın kesinleşmesine kadar geçecek olan en çok 4 aylık süre için ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsili gerektiğinin tespitine,

müvekkilin işe başlatılıp başlatılmadığı nazara alınmaksızın sendikal tazminat miktarının 6356 sayılı kanunun 25.maddesi hükmü nazara alınarak 2 yıllık brüt ücreti tutarında belirlenerek davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davalı firmanın objektif sebeplerden dolayı küçülmeye gittiğini, davacının - şirket ile ikale sözleşmesi imzalandığını ve iş akdinin karşılıklı irade beyanı ile sona erdiğini, davalı açısından iş akitlerinin sonlandırılmasının son çare olduğunu, - firmada sendikal faaliyet olmadığını, -işyerindeki işçilerin iş güvencesi kapsamında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, iş akdinin haklı veya geçerli nedenle fesih edildiğinin ispat külfetinin davalıya ait olduğu davalının bu yükümlülüğü yerine getiremediği, sendikal tazminat talebi açısından yeterli kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gerekçesi ile sendikal tazminat talebinin reddi ile davacının işe iadesine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar yasal süresi içinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe: İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendika üyeliklerini sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri gibi şartlara bağlanamayacağı hükme bağlanmıştır. Yine, işçiler arasında çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından ayrım yapılamayacağı da yasada öngörülmüştür.

Sendikal faaliyetlere katılma da güvence altına alınmıştır. Sözü edilen hükümlerden “fesih dışında” olanlara aykırılık halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere tazminata tabi olduğu Yasada açıklanmıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2014 tarihli oturumunda verilen 2013/ 1 E sayılı kararında, maddede yer alan “…fesih dışında…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yürürlüğün durdurulması isteminin koşulları oluşmadığından talebinin reddine karar verilmiştir.

Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine dair dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. İşçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez.

İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlüdür.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; mahkemece sendikal tazminat talebine ilişkin yeterli kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gerekçesi ile davacının sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. Davacının Türkiye Tekstil, Örme ve Giyim Sanayii İşçileri Sendikası üyeliğinin 18.06.2014 tarihinde onaylandığı, sendikasının 26.05.2015 tarihli yazısında.

2014 Nisan- Aralık ayları arası 49 işçinin sendikaya üye olduğu, bunlardan 24’ünün işveren tarafından işten çıkarıldığı, 12 üyenin istifa sureti ile sendika üyeliğinden ayrıldığı belirtilmiştir. Aynı gün temyiz incelemesi yapılan Dairemiz’in 2015/ 36334- 36335, 2016/ 16890, 29610 esas sayılı dosyalarında işçilerin iş akitlerinin sendikal nedenle feshedildiği kabul edilmiştir.

Bu nedenle davacının iş akdinin sendikal nedenle feshedildiği, sendikal tazminat talebinin kabulü gerektiği anlaşıldığından, mahkemece sendikal tazminat talebinin reddi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.