Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/30531 K.2016/18215

Yerel mahkemece, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davacılardan ...'nün avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 14.07.2008 tarihli davanamesi ile; davalı sendika Ankara Şubesi Yöneticileri hakkında Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinde çıkar amaçlı suç örgütü kurmak, hak ve çıkar elde etmek ve benzer suçlardan kamu davası açıldığı, 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 58. Maddesi gereğince davalı sendika yöneticilerinin sendika çatısını, Anayasa ile güvence altına alınmış haklar arasında bulunan sendikal hakkın kullanılmasının ortadan kaldırılması için araç olarak kullandıkları iddia edilerek davalı sendikanın kapatılması talep edilmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, sendika yöneticileri suç işlemiş olsalar dahi bunun sendikayı bağlamayacağını, davanın 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 58. Maddesinin lafzına ve ruhuna aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın açıldığı dönemde yürürlükte olan 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 58. Maddesi gereği "temel hak ve hürriyetleri yok etmek" amacını güttüğü gerekçesi ile davalı sendikanın kapatılması talep edildiği, yeni düzenlemede ise bu şekilde bir hükme yer verilmediği, Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinin dosyasının kesinleşmesi beklenmekte ise de, dava sonucunun yasal mevzuat değişiklikleri karşısında sonuca etki etmeyeceğinden beklenilmesinden vazgeçildiği,

2821 sayılı Sendikalar Kanununun 58. ve sonradan yürürlüğe giren 6356 sayılı kanunun 31. Madde hükümleri değerlendirildiğinde, dava ile talep edilen hükümdeki değişiklik sonrası davalı sendikanın iddia edilen olaylarla ilgili kapatılması şartlarının ortadan kalktığı, iddia edilen olayların yöneticilerin bireysel bazda yaptıkları eylemlerden kaynaklandığı değerlendirildiği gerekçesiyle esas yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacılardan T.C ...'nün vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 14.07.2008 tarihli davanamesi ile davalı sendikanın kapatılması talep edilmiştir.

Dava tarihi itibariyle yürürlükte olan mülga 2821 sayılı Kanun’un 58. maddesinde sendikaların hangi hallerde kapatılacağı düzenlenmiştir. Anılan düzenlemeye göre “Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde egemenliğini sağlamak veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımı yaratmak amaçları güden veya bu yolda faaliyette bulunan sendika ve konfederasyonlar Cumhuriyet savcısının istemi üzerine iş davalarına bakmakla görevli mahalli mahkeme kararı ile kapatılır.

Yukarıdaki fıkra uyarınca açılan davalar sebebiyle görevli mahkemeler yargılamanın her safhasında talep üzerine veya re'sen sendika veya konfederasyonların faaliyetlerinin durdurulmasına ve yöneticilerinin görevlerine son verilmesine karar verebilir.”

Yargılama süreci devam ederken yürürlüğe giren 6356 sayılı Kanun’da da sendikaların kapatılmasına ilişkin düzenleme yer almaktadır. 31. maddede yer alan düzenlemeye göre “(1) Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı faaliyetlerde bulunan kuruluş, merkezlerinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcısının talebi üzerine mahkeme kararı ile kapatılır. Aykırı davranış bireysel olarak yöneticiler tarafından gerçekleştirildiği takdirde, mahkemece sadece o yöneticilerin görevine son verilmesine karar verilir.

(2) Yukarıdaki fıkra uyarınca açılan davalar nedeniyle mahkeme, yargılama süresince talep üzerine veya resen kuruluşun faaliyetlerinin durdurulmasına ve yöneticilerinin Geçici olarak görevden alınmasına karar verebilir.

(3) Yukarıdaki hükümler veya bu Kanunda öngörülen diğer faaliyeti durdurma hâllerinde, kuruluşların mallarının yönetimi ve çıkarlarının korunması ve durdurma süresi sonunda yeniden faaliyete geçebilmesi için genel kurul yapılması, 4721 sayılı Kanun hükümleri gereğince tayin olunacak bir veya üç kayyım tarafından sağlanır.”

Görüldüğü üzere her iki kanunda da sendikaların kapatılmasına ilişkin düzenleme yer almaktadır. Davalı sendikanın “temel hak ve hürriyetleri yok etmek” amacını güttüğü gerekçesiyle kapatılmasının istenmediği, somut ceza davasından bahsedilerek kapatılmasının istendiği, 2821 sayılı Kanun’un 58. maddesinde yalnızca “amaç gütme”nin sendika açısından kapatma nedeni sayılmadığı 58. maddenin birinci fıkrasında “....veya bu yolda faaliyette bulunan” denildiği görülmektedir. Bu nedenle mahkemece davanın kabulü veya reddi yönünde esasa ilişkin net bir karar verilmesi gerekirken dava konusuz kalmış gibi esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi hatalıdır.

F) Sonuç: