Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/34078 K.2016/18665

Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili davacı şirketin 1 adet merkez 8 adet de üretim yerinden oluşan bir işletme olduğunu, mezkur 8 adet üretim yerinin, merkezden sevk ve idare edildiğini, işverenliğin merkez adresinde yönetim ve idari hizmetlerin yürütüldüğünü Davalı Bakanlık 17/08/2014 tarih ve 29091 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 2014/65 sayılı işkolu tespit kararında burada yapılan işlerin îş Kolları Yönetmeliğinin sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar iş koluna girdiğini, Sancaktepe / İstanbul adresinde kurulu bulunan fabrika işyerinde unlu gıda mamulleri üretiminin yapıldığını, Şişli, Zeytinburnu, Bolu,

Yeşilköy adreslerinde kurulu bulunan 8 adet işyerinde de simit ve unlu gıda mamullerinin satışının yapıldığını, bu işlerin ise İş Kolları Yönetmeliğinin 02 sıra numaralı Gıda Sanayi Kolu kapsamına girdiğini ifade edildiğini, merkez olarak adlandırılan işyerinin ayrı bir işyeri niteliğinde olmayıp işletmeye bağlı işyerlerinden olduğunu, tüm bu işyerlerinin işletme çatısı altında birlikte değerlendirilmesinin gerektiğini,

bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerinde asıl işin girdiği işkolundan sayılacağını belirterek davalı Bakanlık tarafından tesis edilen 17/08/2014 günlü Resmi Gazete de yayımlanan 2014/65 karar sayılı İş Kolu Tespit Kararının icrasının tedbiren durdurulmasına,

davanın İşkolu Tespit kararını isteyen Tekgıda İş Sendikasına ihbarına, davalı Bakanlıkça müvekkil işyerinde 6356 sayılı Kanunun 5.maddesine göre yapılan inceleme sonucu alınan ve 17/08/2014 tarih ve 29091 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan müvekkil şirket merkezînin 10 sıra numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar iş kolu ve bağlı işyerlerinin İşkolları Yönetmeliğinin 02 sıra nolu gıda sanayi işkoluna girdiği yönündeki 2014/65 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili. Bakanlık İş Teftiş Kurulu Başkanlığının 28/01/2013 İNC.7210-BK-25 numaralı müfettiş Binalı Koç tarafından Tek Gıda İş Sendikasının dilekçesine istinaden iş kolu tespitine ilişkin düzenlenen inceleme raporuna göre ....

AŞ ile ...Yatırım ve Tic AŞ’ nin birleşme yoluna gittiğini, bunun sonucunda ...Tic AŞ nin tüzel kişiliğinin sona erdiğini, ancak birleşme nedeni ile halen faaliyette bulunan işyerinin ...Yatırım ve Tic AŞ ne ait olduğu ilgili sendikanın Eyüp Sultan Mah. ibni Sina Cad.

No 21 Sancaktepe /İSTANBUL adresli işverenliğinin gıda üretiminin yapıldığı fabrika işyeri olduğunu, ayrıca işverenliğe bağlı anılan fabrika işyeri dışında belirtildiği üzere 8 ayrı şube işyerlerinin bulunduğunu, diğer taraftan işverenliğin üretilen gıda mamullerini farklı unvan ve adreslerde bulunan 160 işverenliğe satış faaliyetinde bulunduğu anlaşılarak bu bağlamda...Yatırım ve Tic AŞ’ nin 6356 sayılı Yasa kapsamında ekli 1 sayılı cetvel ve anılan kanunun maddesine dayanılarak çıkarılan İş Kolları Yönetmeliğine ekli İşkolları listesinin ..... adresindeki fabrika işyerinin 2 sıra sayısında kayıtlı Gıda Sanayi iş koluna girdiği,

başka gıda mamulleri üretimi yapılan işyerinin bulunmaması nedeniyle işletme niteliğinde olmadığını, .... adresinde bulunan merkez işyerinin ve aynı unvan altında ve aynı işi yapan farklı adreslerde bulunan simit sarayı işyerlerinin 10 sırasına kayıtlı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkoluna girdiğinin ve aynı kanunun 34.maddesi uyarınca işletme niteliğinde olduğunun sonuç ve kanaatine varıldığını, T.C.... tarafından bir işyerinin hangi iş koluna girdiği hususunun İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından tespit edildiğini, Bakanlıkça yapılan tespitin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemenin Bakanlığın yaptığı işkolu tespit işleminin iptaline yönelik kararı Dairemizin 10.09.2015 Gün, 2015/21840 Esas, 2015/25281 Karar sayılı kararıyla mahkemece verilen kararın aynı iş kolunda faaliyet gösteren diğer sendikaları da ilgilendirdiği için davaya bu sendikaların da dahil edilmesi gerektiği,

davanın sadece Bakanlık aleyhine yürütülüp sonuçlandırmasının hatalı olduğu ve Bakanlığın tespitine esas müfettiş raporu ile tespit kararı arasındaki çelişki giderilerek yargılamaya konu .... adresinde faaliyet gösteren yönetim ve idari hizmetlerin yürütüldüğü işyerinin itiraz konusu yapılmayan 17.08.2014 tarih ve 29091 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2014/65 sayılı iş kolu tespit kararında yer alan diğer işyerlerine bağlı bir işyeri mi bağımsız bir işyeri mi olduğu araştırılmaksızın hüküm kurulmasının hatalı olduğu gerekçesiyle bozulmuş,

mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda amaçta birlik ve yönetimde birlik ilkeleri yönünden incelendiğinde merkez, fabrika, ve şubelerin işletmesel bir bütün halinde olduğu, kaldı ki iş kolları yönetmeliğinin 3. maddesi gereği asıl işin baz alınması gerekmesi nedeni ile davacının iş kolunun gıda sanayi olarak kabulü gerektiği , ilgili iş kolu tespit kararının iptali gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı Bakanlık vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 4. Maddesi uyarınca İşkolu tespitini, işveren veya üyesi bulunduğu işveren sendikası, işyerinde faaliyet gösteren veya göstermeyi amaçlayan işçi sendikaları ve işyerinde çalışan işçiler talep edebilir. Bakanlıkça verilen işkolu tespit kararı, Resmi Gazetede yayımlanır. Bu tespite karşı ilgililer (başvurmakta menfaati bulunan), kararın yayımını takip eden onbeş gün içinde işyerinin bulunduğu yerdeki iş davalarına bakmakla görevli mahkemede dava açabilirler.

Görüldüğü gibi iş kolu tespitine itirazda taraf olarak işveren ve işkolunda faaliyet gösteren sendikalar ile birlikte, işkolu tespit işlemini yapan bakanlığın taraf olarak gösterilmesi zorunludur. Dava konusu şey üzerinde kim veya kimler hak sahibi ise, dava da bu hakka uymakla yükümlü olan kişilere karşı açılması gereklidir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.

6100 sayılı HMK.’un 114/1.d maddesi uyarınca “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları” dava şartıdır. Aynı kanunun devam eden 115/2 maddesine göre ise “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”.

Dava işkolu tespitine itiraz davası olup tespiti yapılan iş kolunda yer alan sendikaların dava sonucundan etkilenecek olmaları sebebiyle davaya dahil edilmesi gereklidir. Nitekim bozma kararımızda da bu hususa değinilmiş, mahkemece bozma sonrası işyerlerinde örgütlenmiş sendika olup olmadığı araştırılmış örgütlenmiş sendika bulunmadığı tespit edilip sadece gıda sanayi iş kolunda faaliyet gösteren Tek-Gıda İş Sendikası davaya dahil edilmiştir.

Halbuki Bakanlığın tespit kararında davalıya ait ..... bulunan işyeri 10 sıra numaralı “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda, kararda belirtilen diğer işyerlerinin ise 02 sıra numaralı “Gıda sanayi” iş kolunda bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre 10 sıra numaralı ve 02 sıra numaralı işkollarında faaliyet gösteren sendikaların davaya dahil edilerek göstereceği deliller ve karşı deliller-toplanıp birlikte bir değerlendirme yapılmalıdır.

2- 16.12.2015 tarihli celsede bozma ilamına uyulduğu belirtilmesine rağmen Dairemizin bozma ilamının 2 numaralı bendinde yer alan işkolu tespit kararında ... merkez adresinde yönetim ve idari hizmetlerin yürütüldüğü bu nedenle yapılan işlerin “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda, Sancaktepe / İstanbul adresindeki fabrikada unlu gıda mamullerinin üretiminin yapıldığı, Levent, Pendik, Şişli, Zeytinburnu, Bolu, Yeşilköy adreslerinde kurulu 7 adet işyerinde de simit ve unlu gıda mamullerinin satışının yapıldığı bu işlerin ise “Gıda sanayi” iş kolu kapsamına girdiğinin ifade edildiği,

ancak bu tespite esas müfettiş raporunda yalnızca Sancaktepe’deki fabrikanın “Gıda sanayi” iş kolu kapsamında diğer işyerlerinin ise “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” iş kolu kapsamına girdiği kanaatinin açıklandığı, müfettiş raporu ve tespit kararı arasındaki bu çelişki giderilerek bozma ilamında açıklanan ilkeler doğrultusunda .....adresinde faaliyet gösteren yönetim ve idari hizmetlerin yürütüldüğü işyerinin itiraz konusu yapılmayan diğer işyerlerine bağlı yer mi bağımsız bir işyeri mi olduğunun araştırılması gerektiği yönündeki bozma yönünden herhangi bir araştırma yapılmaması da bozma nedenidir.