Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/15430 K.2020/4641

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin diğer davalı ...’nin Ziraat Fakültesine bağlı çiftlikteki yaklaşık 100 büyükbaş hayvanın bulunduğu çiftlikte, hayvan bakımı, sağımı, temizliği, yem atma, doğum ve diğer birçok işleri yaptığını, davacının da 02/03/2007 tarihinde davalı şirkette işe başladığını ve en son 1.095,00 TL net ücretle bu çiftlikte çalıştığını, 31/12/2012 tarihinde bu şirketin üniversite ile olan protokolünün sona ereceği gerekçe gösterilerek 19/10/2012 tarihinde davacının işine son verildiği,

çalıştığı sürece sabah 06:00 da işe başlayıp yazın akşam saat 20:30- 21:00’e kadar, kışın ise 06:00’da işe başlayıp 17:30- 18:00 saatleri arasında haftanın 7 günü çalıştırıldığını, hafta sonu Pazar günü dahi çalıştırıldığını, fazla mesai, hafta sonu çalışması,

bayram ve genel tatil çalışmaları ve yıllık izin ücretlerin ödenmediğini, veterinerin işyerine gelmesi veya hayvanların doğum yapması halinde ayrıca ve iş saatleri haricinde çalıştırıldığını, 4 yıl boyunca izin haklarının kullandırılmadığını karşılığında ücretlerinin de ödenmediğini, kıdem tazminatının ödendiğini, ihbar tazminatı karşılığı ihbar süresini kullanması için ihtar edildiğini ileri sürerek, yıllık izin ücreti,fazla çalışma ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ihale yapıldığını ve Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Sığırcılık İşletmesi Alt Yapı projesi kapsamında diğer davalı ... Şirketinin ihaleyi aldığını, davacının da bu şirket bünyesinde çalıştığını, davacıyla ilgili hiçbir şekilde sözleşme yapılmadığını, bu nedenle husumet yönünden itirazlarını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, yıllık izin alacağının olmadığını, fazla çalışma yaptırımlı ise karşılığının ödenmiş olacağını, bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatillerinde de çalıştırılmamış veya çalıştırılmış ise karşılığının ödenmiş olacağını, davacının çalışma saatlerinin 06:30- 10:30 ve 15:00- 18:30 saatleri arasında olduğunu savunarak,davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Vet. Hiz. İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının yasal dayanağının olmadığını, davacının tüm bildirilen somut duruma göre tüm yasal haklarını ödediğini, hafta sonu ve genel tatil günlerinde çalışmadığını, fazla çalışmasının bulunmadığını, kullanmadığı yıllık izin ücretlerinin de tamamını aldığını, davacının davalı ... Ziraat Fakültesi hayvan Bakım İşletmesine hizmet ettiğini, çalışma koşullarının bu kurumca belirlendiğini, davalı şirkete bu çalışmalara göre davalı kurumca davacının maaş ödemesinin yapıldığını, ayrıca zamanaşımı itirazında bulunduklarını savunarak,davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece özetle. SGK kayıtları,toplanan delillerin değerlendirilmesinde;davacının davalı şirket bünyesinde 02/03/2007 - 31/12/2012 tarihleri arasında 5 yıl 9 ay 29 gün çalışmasının olduğu,davacının son ücreti brüt 1.433,04 TL olup,davalı ... ile diğer davalı ... Vet. Hiz. İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd.

Şti arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğundan işçilik alacaklarının ödenmesinde birlikte sorumluluğunun anlaşıldığı,davacının iş akdi davalı şirket tarafından diğer davalı üniversite ile yapılan protokolün 31/12/2012 tarihinde sona ereceği gerekçe gösterilerek feshedildiğinin bildirildiği, ancak davalı Üniversite tarafından mahkememize gönderilen 10/07/2013 havale tarihli yazıya göre, davacının Ziraat Fakültesi Sığırcılık işletmesi Alt Yapı Projeyeleri kapsamında diğer davalı şirketin işçisi olarak çalıştırıldığının belirtildiği,

yine yazının devamında söz konusu projelerin 31/12/2012 tarihinde sona ermesi nedeni ile davacının 01/01/2013 tarihinden itibaren hizmet satın alımı yolu ile tekrar işe başlatıldığı ve yine Çiftlik Müdürlüğü Hayvancılık Ünitesi içerisinde hayvan bakımı personel evinde ailesi ile birlikte ikamet ettiğinin bildirildiği bu durumda davacının üniversitedeki çalışmasına aralıksız olarak devam ettiğinin görüldüğü,işçinin yıllık izin alacağının ücret alacağına dönüşmesi için iş akdinin sona ermesi gerektiği,davacının iş akdinin aynı yerde başka bir alt işveren bünyesinde aralıksız olarak devam ettiği dosya içeriği işe giriş bildirgesi ve hizmet

cetveli ile sabit olduğu,davacının iş akdi halen davalı üniversitede ihaleyi yeni alan şirket bünyesinde devam etmesi nedeni ile feshe bağlı olan alacaklardan olan yıllık izin alacağı ücrete dönüşmediğinden davacının yıllık ücretli izin alacağı talebinin reddine,davacı fazla çalışma yaptığını, UBGT günlerinde ve genel tatillerde çalıştığını tanık beyanları ile ispat ettiği,dinlenilen tanık beyanları ile davacının günde 12 saat çalıştığı ve 1,5 saat ara vermesinin olduğu ve ara verme düştüğünde günlük 10,5 saat çalıştığı ve haftalık 63 saat çalıştığı davacının haftada 18 saat fazla çalışması,

haftanın 7'nci günü çalışmasından gelen 10,5 - 7,5 = 3 saat ki toplam haftalık 21 saat fazla çalışması olduğu,yine dinlenilen tanık beyanları ile davacı UBGT günlerinde çalıştığını ispat ettiği,davacı hafta tatili kullanmadığını, sadece ayda 1 izin hakkı verildiğini iddia etmiş ve tanık beyanları ile iddiasını ispat ettiği,davacının fazla çalışma yaptığı, UBGT günlerinde çalıştığı ve hafta tatillerinde çalışma yaptığı ve tanık beyanları ile ispat edildiğinden %30 hakkaniyet indirimi uygulanarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz: Kararı davalılar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevi noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve işçilerine, çalışma konularına bakılmaksızın bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

İş Mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde iş davalarına bakmak üzere bir asliye hukuk mahkemesi görevlendirilir. İş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesine açılan dava "iş mahkemesi sıfatıyla" açılmamış ise, mahkeme görevsizlik kararı veremez. Bu durumda asliye hukuk mahkemesi tarafından, verilecek bir ara kararı ile davaya "iş mahkemesi sıfatıyla " bakmaya devam olunur.

Davanın, İş Kanunu kapsamı dışında kalması halinde, Mahkemenin göresizliğine ve dosyanın görevli hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. Davanın esastan reddi usule aykırıdır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1 inci maddesi uyarınca, İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında, iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir.

İş Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde bu Kanun hükümleri uygulanmaz. İşçi tarım ve orman işlerinin yapıldığı bir işyerinde çalışıyor ise, bu işçi ile işveren ararındaki uyuşmazlığın iş mahkemesi yerine görevli hukuk mahkemesine çözümlenmesi gerekir (Yargıtay 9.HD. 25.3.2008 gün 2007/ 9975 E, 2008/ 6368 K.).

Ancak, tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerinde 50 dahil daha az işçi bulunmasına rağmen, işyerinde sendika örgütlenmesi sonucu Toplu İş Sözleşmesi bağıtlanmış ise, üye sendika üyesi işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlığın 6356 sayılı Kanununun 79 ncı maddesi ( 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 66 ncı maddesi ) uyarınca iş mahkemesinde görülmesi gerekir.

Bunun dışında 4857 sayılı İş Kanununun 4 üncü maddesinde tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde çalışanların kanun kapsamına girmeyeceği açıklandıktan sonra aynı madde de ayrık durumlara yer verilmiştir.

Buna göre;

1. Tarım sanatları ile tarım aletleri, makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işlerde,

2. Tarım işlerinde yapılan yapı işlerinde,

3. Halkın faydalanmasına açık park ve bahçelerde

4. Bir işyerinin eklentisi durumundaki bahçe işlerinde,

çalışanların, İş Kanunu kapsamında olacakları belirtilmiştir.

Sonuç olarak tarım ve orman işletmelerindeki bitki ve hayvan üretimi, bakım ve yetiştirmesi dışında kalan işler İş Kanununa tabidir.

Diğer taraftan işçi tarım işinde çalışırken, bu iş dışında tarım işi sayılmayan ek bir görevde çalışabilir (bekçilik, şoförlük vb.). Bu durumda, yaptığı işler arasında hangisinin baskın olduğu açıklığa kavuşturulmalı ve sonucuna göre görevli mahkeme belirlenmelidir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun 23.05.1960 gün ve 11-10 ile 10.05.1974 gün ve 3-44 sayılı kararları uyarınca, özellikle iş hukukunda istisnaî hükmün genişletilerek değil, dar yorumlanması gerekir. İşçiler yararına getirilen düzenlemelerin yine işçiler yararına yorumlanması asıldır.

Somut uyuşmazlıkta davacı ... üniversitenin diğer davalı altişveren aracılığı ile işletilen hayvan çfitliğinde hayvanların bakımı,sağımı,temizlenmesi ve yemlenmesi gibi işlerle görevli olup,4857 sayılı İş Kanunu’nun 111.maddesinin 4.fıkrasının C bendi ile 4/B fıkraları gereğince 50’den az (50 dahil) işçinin çalıştığı bu tarz işyerleri İş Kanunun kapsamında olmadığından mahkemece öncelikle davacının çalıştığı hayvancılık işletmesinde 50’den fazla çalışan olup olmadığı dolayısıyla İş Mahkemesi’nin görevli olup olmadığı belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken görev konusu çözülmeden doğrudan işin esasına girilmesi hatalıdır.

F) Sonuç: