Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/5010 K.2017/9380

Dava

Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti, izin ücreti, asgari geçim indirimi alacağı, ücret alacağı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı şirket nezdinde makineci olarak çalıştığını, davalı tarafça 17.07.2013 tarihinde ''şerefsizler, ikiyüzlüler, s..n gidin bir daha gelmeyin'' gibi kelimeler kullanarak işten çıkartığını, davacının davalı işverenlikte 08.00-18.00 saatleri arasında çalıştığını, davacının 2012 Eylül ayına kadar iki haftada bir cumartesi günleri çalıştığını, 2012 yılından itibaren cumartesi günleri çalışmadığını, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret alacağı, fazla çalışma ücreti alacağı, yıllık izin ücreti alacağı, resmi ve dini bayram ücreti alacağı ile asgari geçim indiriminin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, işyerinde çalışma saatlerinde bir kısım işçilerin uyuduğu ve bu durumun verimi düşürdüğü bilgisinin geldiğini, bunun üzerine tüm işçilerin katılımı ile toplantı düzenlendiğini, toplantıda isim zikredilmediğini, imada bulunulmadığını, kimseye hakaret edilmediğini, bu toplantıdan hemen sonra davacı, Murat Babul ve Servet Saka isimli işçilerin kimseye haber vermeden işyerini terk ettiğini, mazeret bildirimeksizin işe gelmediklerini, bunun tutanak altına alındığını, buna göre İş Kanunun md.25/2-g maddesi uyarınca iş akdinin haklı olarak feshedildiğini, fazla mesai, UBGT,agi, ücret ve yıllık izin ücreti taleplerinin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti ve Yargılama Süreci:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda alınan hesap raporuna itibar edilerek, feshin işveren tarafından haklı bir neden gösterilmeksizin yapıldığı ve ihbar öneline uyulmadığı, kullanmadığı izinleri bulunduğu, davacının; 2010-2011 tarihleri arasında sabah 08:00 akşam 18.00 saatleri arasında günde 1,5 saat dinlenme ile birlikte ayda iki hafta Cumartesi, diğer iki hafta ise 5 gün çalıştığı, 2011 yılı sonrasında haftanın 5 günü çalışıtğı, Ulusal bayram ve genel tatillerde çalıştığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-4857 sayılı İş Kanunu’nun da kural olarak haftalık çalışma esası benimsenmiştir. Kanunun 41. Maddesine göre “Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz”.

63. maddeye göre ise “Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.

Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir” şeklinde kurala yer verilmiştir.

Ancak 4857 sayılı İş Kanunu ve kanuna ilişkin fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yönetmelik, haftalık çalışma esasının istisnalarına da yer vermiştir.

a) Günlük çalışma süresinin onbir saatten fazla olamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğinden, tespit edilen fazla sürelerin denkleştirmeye tabi tutulmaması, onbir saati aşan çalışmalar için zamlı ücret ödenmesini gerektirmesidir.

b) İş Kanununun 63 üncü maddesinin son fıkrası uyarınca sağlık kuralları bakımından günde ancak 7,5 saat ve daha az çalışılması gereken işlerde, bu süreyi aşan çalışmalar fazla mesai ücreti ödenmesini gerektirir.

c) Maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon, tünel inşaatı gibi işlerin yer ve su altında yapılanlarında, günlük çalışma esası vardır.

d) En önemlisi ise gece çalışmalarında getirilen sınırlamadır. Kanunun 69/3 maddesi uyarınca “işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez”. Kanunda belirtilen bu süre günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın bir sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa dahi, günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Davacı işyerinde 08:00-18:00 saatleri arasında çalıştığını, 2012 yılı Eylül ayına kadar iki haftada bir cumartesi günleri de çalıştığını, 2012 yılından itibaren cumartesi günleri çalışmadığını belirterek fazla mesai ücreti talep etmiş olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda çalışma saatleri 08:00-18:00 arasında 10 saat olduğu, 2010-2011 yıllarında ayın yarısında 6 gün diğer yarısında 5 gün çalışmış olduğu,

buna göre mesaisi iki türlü olup, haftanın 6 günü çalışmada (10-7,5-1) günlük 1,5 saatten hafatlık 9 saat ve haftanın beş günü ise (10-7,5-1) günlük 1,5 saat, haftalık 5 günden 7,5 saat fazla mesai yaptığı Kabul edilerek fazla mesai hesaplanmıştır. 2012 yılından itibaren ise cumartesi ve pazar günleri çalışmaması karşısında fazla mesai çalışmasının haftalık 7,5 saat olduğu kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.

Bu hesaplamada davacının fazla çalışma ücreti hesaplanırken, kural olan haftalık esası dikkate alınmamıştır. Davacının günlük çalışma esasına tabi olduğu da ileri sürülmediğine göre, haftalık 45 saati aşan çalışması olup olmadığı belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir. Günlük esas üzerinden hesaplanan fazla mesai ücret alacağının kabulü hatalıdır.