Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/7612 K.2018/11044

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

1- Dosyadaki yazılara, delillerin taktirinde bir isabetsizlik görülmemesine ve özellikle, hükme dayanak bilirkişi raporunda "... ortaklığının bir alacağının kalmadığına.." ilişkin belgenin dikkate alınarak hesaplama yapıldığının anlaşılmasına göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2- Dosyada yargılama sonunda harca hükmedilip, edilmeyeceği ve harca hükmedilmesi halinde harcın kabul/redde göre oranlanıp, oranlamayacağı ihtilaflıdır.

492 sayılı Harçlar Kanununa göre dava harcının 1/4'ü peşin yatırılmak zorundadır. Harcı yatırılmayan dava görülemez, harç noksanı varsa Mahkeme davacıya 492 sayılı Harçlar Kanun'un 30. maddesine göre noksan harcı tamamlaması için süre verilmelidir.

Harcı tamamlanmayan dava harç yatırılana kadar işlemden kaldırılmak zorundadır.

Peşin olarak yatırılacak harç dava dilekçesindeki yada ıslah dilekçesindeki müddeabih üzerinden harçlara ilişkin tarifedeki orana göre hesaplanacak miktarın ¼’ üdür.

492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre karar ilam harcından davayı kaybeden taraf sorumludur.

Harçtan muaf olan Kurum ve kişilerin açtıkları davalarda dava sonunda bakiye karar harcı çıkarsa bu harç, harçtan muaf değilse davalıya yükletilmelidir.

Davalı harçtan muaf değilse harca ilişkin karar ;

"Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan.....TL. karar-ilam harcından davacının yatırdığı .... TL. peşin harç ile .... TL. Islah ( tamamlama ) harcının mahsubu ile .......TL. bakiye karar-ilam harcının davalıdan, ( birden fazla davalı var ise davalılardan müştereken ve müteselsilen ) tahsili ile hazineye irat kaydına " şeklinde olmalıdır.

Yine 492 sayılı Harçlar Kanunu ve özel kanunlar belli Kurum ve kişilere harç muafiyeti tanımıştır.

Harçtan muaf olan Kurum ve kişiler aleyhine karar verildiğinde karar-ilam harcına hükmedilemez, varsa yatırılan harçlar ilgilisine iade edilir.

Bu durumda da harca ilişkin verilecek karar;

"Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan karar-ilam harcına hükmedilmesine yer olmadığına,

Davacının yatırdığı başvuru harcı, peşin harç ve ıslah (tamamlama) harcının karar kesinleştiğinde ve isteği halinde davacıya iadesine," şeklinde olmalıdır.

Davalıların birden fazla olup, harçtan muaf olmayanlar var ise karar ilam harcı harçtan muaf olmayan davalıya yükletilmelidir.

Ayrıca davacının yatırdığı harçlar tek başına yada diğer yargılama giderine eklenerek kabul/redde göre oranlanamaz.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece karar ilam harcına ilişkin 3 numaralı bentte doğru bir şekilde davalı ... Genel Müdürlüğü' nün harçtan muaf olduğuna karar verilmiş ise de,

4 numaralı bentte aynen "Davacıdan alınan 789,00 TL. peşin ve 44,00 TL. ıslah harcı giderinden ibaret toplam 833,00 TL. giderden davanın kabul red oranına göre hesaplanan 221,80 TL'sinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine" şeklinde hüküm kurulmuştur.

Davalı harçtan muaf olduğundan davacının yatırdığı başvuru harcı, peşin harç ve ıslah harcının tamamının davacıya iadesi gerekirken yasaya ve usule aykırı şekilde kabul ve redde göre oranlama yaparak bir miktar harcın davacıya yükletilmesi hatalı olup, bozma sebebi ise de, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün HMK'nun geçici 3/2. maddesi yollaması ile HUMK'nun 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.