Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2018/2601 K.2020/19029

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı nezdinde 22/12/2004 tarihinden 26.07.2010 tarihine kadar iş sözleşmesi ile elektrik teknikeri olarak çalıştığını, ... sendika üyesi olduğunu ve işyerinde bağıtlanan Toplu İş sözleşmesi hükümlerinden yararlandığını, sendika üyesi olmadan önce yevmiyesi 34.13 TL olmasına karşın üyelikten sonra Nisan 2005 sonrası günlük yevmiyesinin 26.07 TL'ye düşürüldüğünü, 2005 yılı 8.06 TL yevmiyesinin az ödendiğini, aylık 241.80 TL az ödendiğini, bu durumun 26.07.2010 tarihine kadar devam ettiğini, eşit işlem borcuna aykırı davranışı sebebi ile yoksun bırakılan eksik ödenen yevmiye ücret farkı,

toplu iş sözleşmesinden kaynaklı her türlü sosyal yardım fark alacakları ile İş Kanunu’nun 5. maddesine aykırı davranışı sebebi ile dört aya kadar ücret tutarı tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, İl Müdürlüğü emrinde sendika üyesi olmayan belirli süreli işçi olarak 34.13 TL yevmiye ile göreve başladığını, ücretinin ... sendikasına üye olduktan sonra kurumları ile sendika arasında geçerli Toplu iş sözleşmesinin Ek 2 maddesinde işe alınacak işçiler için uygulanacak ücret cetveline göre 15.03.2005-14.04.2015 dönemi geçerli olmak üzere 26,07 TL olarak uygulandığını, davacının bu ücreti kabul ettiğine 26.07.2010 tarihinde kendi isteği ile ayrıldığını savunarak haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, yapılan yargılama sonucu toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davacının yevmiyesinin düşürülmesinin yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen karar Dairemizce kısa kararda sosyal yardım fark alacağının kabulüne karar verildiği gerekçeli kararda ise reddine karar verilerek gerekçe ve hüküm arasında çelişki yaratıldığı gerekçesi ile bozulmuştur. Bozmaya uyan Mahkemece davacının sosyal yardım fark alacağının reddine ücret alacağının kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçi, iş sözleşmesi ile belirlenen temel ücretinin toplu iş sözleşmesi ile düşürüldüğünü, bu durumun İş Kanunu’nun 5. maddesine ve 62. maddesine aykırılık teşkil ettiğini iddia ederek ücretinde yapılan kesinti nedeniyle oluşan fark alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Aynı gerekçelerle fark alacak talep eden emsal işçinin dosyasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından verilen son kararda özetle; tarafların anlaşması ya da düzen ilkesi gereği toplu iş sözleşmesi hükümleri uyarınca kök ücretin düşürülebileceği, bireysel ve toplu iş sözleşmesindeki aynı amaca yönelik hükümlerinin gruplandırılarak karşılaştırılması gerektiği ve yapılan karşılaştırma neticesinde, işçinin kök ücreti düşürülse de toplu iş sözleşmesinden faydalanmakla bireysel iş sözleşmesine nazaran çok daha avantajlı bir konuma geldiği,

objektiflik ölçütü açısından da işçi yararına bir sonucun gerçekleştiği, işçinin bir yandan bireysel iş sözleşmesindeki günlük çıplak ücretinin esas alınmasını, diğer taraftan da toplu iş sözleşmesi ile öngörülen ücret kriterlerinin uygulanmasını istemesi mümkün olamayacağı gerekçesiyle işçinin hem toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sosyal hakları hem de kapsam dışı işçilere ödenen günlük brüt ücreti talep edemeyeceği kabul edilmiştir.

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun, 03.05.2017 tarih, 2017/887 esas, 2017/885 karar sayılı kararı).

Dairemizden geçen emsal dosyalarda da belirtildiği üzere, davalı ile sendika arasında, işçilerin toplu iş sözleşmesinden protokoldeki şartlar ve öngörüler doğrultusunda yararlandırılmaları kararlaştırılmış, getirilen özel hükümlere göre kapsam içi personel olarak çalışan işçilerin ücretleri belirlenmiştir. Davacı ile davalı arasında iş sözleşmesi imzalanırken günlük brüt ücreti belirlenmekle birlikte toplu iş sözleşmesinden yararlanma durumunda ücretin toplu iş sözleşmesi ile yeniden belirleneceği hususu düzenlenmiştir.

Dosyada mevcut 22/12/2004 tarihli iş sözleşmesinin 8. maddesinde "İşçi sendikaya üye olduğu tarihten itibaren işyerinde mer'i Toplu İş Sözleşmeleri ile öngörülen şartlar ve esaslar dahilinde diğer işçilere tanınan hak ve menfaatlerden istifa eder" şeklinde hüküm bulunmakta olup, iş sözleşmesinde davacı imzası bulunmaktadır.

Davacının toplu iş sözleşmesinden faydalanmasıyla birlikte toplu iş sözleşmesinin işçiler lehine getirdiği akçalı menfaatlerden de (giyim yardımı, gıda yardımı, yemek yardımı, ikramiye, ilave tediye gibi, seyyar görev tazminatı, arazi tazminatı, iş güçlüğü) yararlandığı ve gelirinde artış meydana geldiği ücret bordrolarından anlaşılmaktadır. Dairemizce incelemesi yapılan emsal nitelikteki 2017/11638 Esas, 2019/15602 Karar numaralı ...

5. İş Mahkemesi'nin 2014/297 Esas sayılı dosyası ve ve 2017/12598 Esas – 2019/19864 karar sayılı dosyasında kabul edilen fark alacakların reddi gerektiği gerekçesi ile kararlar bozulmuştur. Dosya kapsamı, iş sözleşmesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı, emsal kararlar birlikte değerlendirildiğinde, Mahkemece fark ücret talebinin kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.