Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2018/5715 K.2018/14959

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 01/03/2006-30/09/2011 tarihleri arası çalıştığını, iş akdinin 30/09/2011 günü işverenlik tarafından feshedildiğini, bir kısım tazminatların ödenmesine karşı fark ücret, prim ve diğer bir kısım alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek yıllık izin ücreti, fark ücret, fazla mesai, prim, ikramiye alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, işyerinde çalışanların ücretlerine 2007 Ocak, 2008 Ocak ve 2010 Ocak ayında zam yapıldığını, herhangi bir ayrımcılık uygulanmadan davacının ücretine de zam yapıldığını, eşitlik ilkesine aykırı davranıldığı iddiası ve bu iddiaya dayalı fark ücret taleplerinin haksız olduğunu, davacının sözleşme gereği aylık ücrete dahil olan yıllık 270 saati aşan fazla ... yapmadığı, işyerinde genel prim uygulaması bulunmadığını, bakiye yıllık izin ücretinin fesihle birlikte işçiye ödendiğini, fesih sırasında üç maaş tutarında ikramiye ödemesi uygulamasının gerçek dışı olduğunu, talep konusu alacakların zamanaşımına uğradığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, Mahkemeden davanın reddine dair verilen 25/09/2013 gün ve 2012/159 Esas sayılı kararın, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 20/03/2015 gün ve 2013/15582-2015/11294 E.K. Sayılı ilamı ile; " ...Davacı dava dilekçesinde ve aşamalarda.

27.04.2009 tarih ve 9 sayılı yönetim kurulu kararı, çalışanlardan ... ve...ya ait bordrolara, ...’e ait 30.12.2009 ve 23.06.2010 tarihli ücret değişikliği bildirgeleri, fesih tarihinde fazladan ödeme yapılan... ve ...’ın bordroları, yönetici ...n maillerine, ... 5. İş Mahkemesinin 2007/99 Esas sayılı dosyası ile ticari defter ve kayıt delillerine dayanmıştır.

Hukukçu bilirkişi raporunda da bu hususlara dikkat çekilerek özetle işyerinin defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına işaret edilmiştir.

Mahkemece, davacının tüm delilleri toplanılmadan, emsal gösterilen işçilere yönelik araştırma yapılmadan ve özellikle işyeri defter ve kayıtları üzerinde gerekli görülürse inceleme yaptırılmak suretiyle mali müşavir bilirkişiden de rapor alınarak sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verildiği" gerekçesi ile bozulduğu, usul ve yasaya uygun görülen bozma ilamına uyulmasına karar verildiği, Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda ...

5. İş Mahkemesi'nin 2007/99 Esas sayılı dosyası, ...

10. İş Mahkemesi'nin 2015/291 Esas sayılı dosyası dosya arasına alındığı, davalı vekilince Yargıtay bozma ilamında isimleri geçen çalışanlar ... ve...'ya ait ücret bordroları ile ...ması nedeniyle itibar edilen mali müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan 30/10/2017 tarihli bilirkişi raporunun dosyaya alındığı, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı işyerinde 01/03/2006-30/09/2011 tarihleri arasında çalıştığı, dosya içerisinde mevcut ücret bordrolarına göre davacının işyerinde 3.000,00 TL brüt ücretle çalışmaya başladığı,

2007 Mayıs ayı bordrosu ile aylık ücretinin brüt 4.560,00 TL' ye, 2008 Mart ayı bordrosu ile aylık ücretinin brüt 5.350,00TL'ye, 2010 Ocak ayı bordrosu ile aylık ücretinin brüt 5.400,00TL'ye, 2011 Mart ayı bordrosu ile aylık ücretinin brüt 5.700,00TL'ye çıkartıldığı, 28/05/2011 tarihli tadilat sözleşmesi ile 01/05/2011 tarihinden itibaren davacının ... süresi haftada 3 güne indirilmesine karşın, ücretinden bir indirime gidilmediği, 30/10/2017 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi;

davalı tarafça dosyaya sunulan ...' in bordrolarının incelenmesinden ... e 2008 Kasım ayında 3.681,00 TL, 2009 Nisan ayında da 1 maaş ikramiye ödemesi yapıldığı, diğer dönemlerde ikramiye ödenmediği, herhangi bir prim ödemesi yapılmadığı, dava dışı..., ...ve...'ın bordrolarının incelenmesinden adı geçen çalışanlara prim ve ikramiye ödemesinin yapılmadığı, dava dışı ... ' in bordrolarının incelenmesinden ... ...' e prim ödemesi yapılmadığı, çıkış bordrosunda 1.954,66 TL ikramiye ödemesi yapıldığı,

dava dışı ...'ün bordrolarının incelenmesinden ...'ün 1.750,00TL olan ücretinin 01/01/2008 tarihinde 1.950,00 TL' ye, 01/07/2010 tarihinden itibaren de brüt 2.500,00TL' ye yükseltildiği, operasyon yönetmeni olan davacının imzalı maaş bordrolarından 2007 Ocak ayından itibaren %52 oranında bir artış yapıldığı, diğer personel için bu tür bir artışın yapılmadığı, 2008 Ocak ayından itibaren de ücretinin %17 oranında artırıldığı, diğer personele bu tarihte bir artış yapılmadığı görüldüğü, 2007 Ocak ayından itibaren davacının ücretinde %52 oranında bir artış yapılması, diğer personele böyle bir artış yapılmamış olması,

2008 Ocak ayından itibaren de davacının ücretinde %17 oranında bir artış daha yapılmış olmasına rağmen diğer personelin maaşında böyle bir artış yapılmamış olması, 2011 Mart ayında davacı ile imzalanan tadilat sözleşmesi ile davacının ... gün sayısının 3 güne düşürülmüş olmasına rağmen, davacının ücretinin 5.400,00 TL' den 5.700,00TL'ye çıkarılmış olması, bu durumda tam ay olarak çalışması halinde ücretinin 9.500,00TL' ye tekabül ediyor olması, ...

10. İş Mahkemesi'nin 2012/140 Esas sayılı dosyasında davacı Sevcan İşalmaz' ın davalı ile tadilat sözleşmesi imzaladıktan sonra 29/03/2011 tarihinde brüt ücretinin 3.300,00 TL iken 2011 Nisan ayında brüt 3.560,00 TL' ye yükseltilmiş olması, bu ücretin tam ay çalışmış olması halinde 5.930,00TL' ye tekabül ediyor olması gözetildiğinde davacının diğer çalışanlarla kendisine eşit davranılmadığı, diğerlerine uygulanan zammın kendisine uygulanmadığı iddialarının ispatlanamadığı, buna göre davacının fark ücret talep hakkının bulunmadığı, davacının ikramiye ve prim alacağı talebi bakımından yapılan değerlendirmede;

taraflar arasında akdedilmiş iş sözleşmesinde ikramiye ve prim ödeneceğine ilişkin bir hüküm olmadığı, incelenen diğer çalışanların bordrolarına göre ve davacının sunduğu primle ilgili elektronik posta mesajlarına göre davalı şirkette devamlılık arzeden prim, ikramiye uygulamasının bulunmadığı anlaşılmış olup, buna göre davacının ikramiye ve prim ödemesi talep hakkının bulunmadığı, davacının fazla mesai alacağı talebi bakımından yapılan değerlendirmede; taraflar arasında imzalanan sözleşmede fazla mesai ücretinin aylık ücrete dahil olduğunun kararlaştırılmış olması,

bu hükme göre davacının ücretinin yılda 270 saatlik fazla ... ve fazla sürelerle çalışmayı kapsadığının Yargıtay içtihatlarıyla kabul edilmiş olması, davacı tanığının beyanlarına göre davacının yılda 270 saati aşan fazla mesaisi bulunmadığının anlaşılmış olması karşısında davacının fazla mesai yaptığı iddiasını ispatlayamadığı değerlendirildiği, davacının yıllık izin ücreti talebi bakımından yapılan değerlendirmede;

... süresine göre hakettiği yıllık izin süresinin 70 gün olmasına rağmen 78 gün izin kullandığı ve 30 günlük yıllık izin ücretinin de davacıya ödenmiş olduğu anlaşıldığından bakiye izin ücreti alacağının bulunmadığı anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

D)Temyiz: Karar süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. E)Gerekçe: Bozma sonrası alınan 24/4/2007 tarihli bilirkişi raporu sadece prim talebini incelemiş, diğer alacak talepleri irdelenmemiştir., bu bilirkişi raporunda “bazı çalışanların çok önceden ayrıldığı”, “pazarlama satış bölümünde bazılarının ücrete ilaveten primle çalıştığı” gibi soyut ve afaki tespitler yer almış olup bu beyanlar denetime elverişli değildir. Açıklanan nedenler ile bu bilirkişi raporunun tek başına hükme esas alınması mümkün değildir.

Bozma sorası alınan 30/10/2017 tarihli bilirkişi raporunda ise örnek olarak, ... hakkındaki belgelerin incelenmesine dair bölümde “herhangi bir prim ödemesi de yapıldığı tespit edilmiştir" yönündeki ifadeden ...'nin prim aldığının mı yoksa almadığının mı kastedildiği anlaşılamamakta, 7 sayfada ...'a dair açıklamada prim ödemesi görülmediği, 8. sayfada ... ...'e dair açıklamada çıkış bordrosunda ikramiye ödemesi yapıldığı belirtilmiş, 11. sayfada ise ... haricinde diğer personele ikramiye ödemesi yapıldığının tespit edilemediği belirtilerek çelişkikye düşülmüştür.

Gene bilirkişi raporunun 11. sayfasında "davalı şirket genel müdürü sunulan elektronik posta mesajında şirkette bir kez tarihi belirtilmeyen yönetim kurulu kararı ile personele ikramiye ödemesi yapıldığını beyan etmiş ise de davacıya geçmişte ödenmiş bir ikramiye bordrosu görülmemiştir" yönünde ifade mevcut olup, ayrıca Banu dışında personele prim ödendiğinin tespit edilemediği de yazılıdır.

Münferiden de olsa bazı ödemeleri tespit ettiğini belirten bu bilirkişi raporunda bu münferit tespitlere rağmen durumun netleştirilmesi için hükmüne uyulan bozmada belirtildiği üzere davalının ticari defterlerinin ve kayıtlarının incelenmesi gerekirken, bilirkişi raporunda bunun gerekmediği belirtilmiştir. Kendi içinde çelişik ve eksik incelemeye dayalı bu bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurmak hatalıdır.

Davacı vekili 09/11/2017 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde bilirkişi raporuna teknik bazı itirazlar getirmiş, bu dilekçesine bazı şablonlar, dökümler, açıklamalar eklemiştir. Bu itirazlar hakkında ek bilirkişi raporu alınarak bu itirazların karşılanmaması da hatalıdır. Davacı vekili delil dilekçesinde, bozmada adı geçen çalışanların adlarını zikretmekle birlikte davalının ticari defter ve kaytlarına ayrıca delil olarak dayanmıştır.

Neticeten, davalının ticari kayıtlarının ve defterlerinin incelenmesi gerektiği anlaşıldığından, hükmüne uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere incelenmelidir. Dava dilekçesinde, delil dilekçesinde belirtilen belgeler ve gereken sair belgeler davalı işverenlikten istenmeli, gerekirse 6100 sayılı HMK.nun 220. maddesi davalıya uygulanmalıdır.

Bu şekilde elde edilecek bilgiler ve belgeler dosya kapsamındaki diğer tüm bilgi, belge, beyanlar ve tanık beyanları ile birlikte değerlendirilmelidir.

Dosya kapsamına emsal dosya olarak alınan dosyaların eldeki dosya ile benzer ve farklı yanları, neticelerinin eldeki dosyaya konu ihtilaflara ne kadar uygulanıp uygulanamayacağı davacının yukarda bahsolunan bilirkişi raporuna itiraz dilekçesindeki hususlar ve itiraz dilekçesi ekleri ile eldeki temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri başta olmak üzere davacının, davalının ve vekillerinin dosya kapsamındaki tüm iddia ve savunmaları tek tek ele alınarak irdelenmelidir.

Davacı vekilinin eksik olduğunu ileri sürdüğü belgelerin mevcut olup olmadığı bilirkişi raporunda açıkça listelenmelidir.

Bilirkişi raporunun denetime elverişli olması, bu meyanda; tarih ve sayı numarası gibi ayırt ettirici özellikleri yazılarak hangi belgelerin incelendiği, hangi belgeler arasında ne gibi irtibat kurulduğu ya da kurulamadığı, davacının ve incelenen işçilerin davalıdaki ... süreçleri içinde hangi dönemlerde ne gibi görevlerde olduğu, ay ay/ dönem dönem ikramiye, maaş, prim, fazla mesai ücreti gibi kazançları, incelen işçiler ve davacı bakımından irdelenmelidir.

Davacının ve davalının dosyadaki iddia, savunma ve itirazları tek tek karşılanarak davacının dava dilekçesinde talep ettiği alacak kalemlerinden her birini neden hakettiği veya haketmediği denetime elverişili şekilde ortaya konmalıdır. Dairemizin 2013/15582 Esas sayılı bozma ilamının gerekleri de yerine getirilmelidir. Eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalıdır.