Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2023/17455 K.2023/20488

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalının Arnavutluk'taki HES ve baraj inşaatı işinde lokomotif operatörü olarak 1.863,00 euro net aylık ücret karşılığında 13.10.2016 - 16.10.2018 tarihleri arasında çalıştığını, işyerinde çift vardiya hâlinde 07.00-19.00 ve 19.00-07.00 saatleri arasında haftanın yedi günü, hafta tatilleri, ulusal bayram ve genel tatil günleri dâhil çalıştığını, bu çalışmaların karşılığı ücretlerin ödenmediğini, çalıştığı süre boyunca yıllık izinlerinin kullandırılmadığını ve karşılığı ücretinin ödenmediğini, iş sözleşmesinin davalılar tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini,

buna rağmen kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının ödenmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil ve yıllık izin alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...İnş. San. ve Tic.

AŞ (...Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def’inde bulunduklarını, yetki itirazında bulunduklarını, taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesine göre davada uygulanması gereken hukukun Arnavutluk hukuku olduğunu, davacının aldığını beyan ettiği ücretin gerçeği yansıtmadığını, ücretinin sözleşmede kararlaştırılan ücret olduğunu, Arnavutluk İş Kanunu'na göre davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmadığını, işyerinde kural olarak fazla çalışma yapılmadığını, yapıldı ise karşılığı ücretlerin bordrolarda tahakkuk ettirilerek ödendiğini, haftada en az 1 gün izin kullandığını,

dinî ve millî bayramlarda kesinlikle çalışma yapılmadığını, puantaj cetvellerinden anlaşılacağını, resmî tatillerde de çalışma olmadığını, çalışma oldu ise bordrolarda tahakkuk yapılarak karşılığı ücretlerinin ödendiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... İnş. ve Tic. AŞ (... Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, husumet itirazında bulunduklarını, davacının, müvekkili Şirket yanında iddia ettiği tarihler arasında çalışmadığını, aralarında sözleşme imzalanmadığını, ücret ödemesi yapılmadığını, davacı ile müvekkili Şirket arasında hiçbir hukuki bağ bulunmadığını, davacının işyeri sicil dosyası dâhil hiçbir evrakın müvekkili Şirkette bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Ankara 39. İş Mahkemesinin 20.10.2020 tarihli ve 2019/40 Esas, 2020/418 Karar sayılı kararı ile davacının iş sözleşmesinin kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeksizin sona erdiğini ispat yükünün davalıya ait olduğu, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin ispatlandığı ve kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi gerektiği, davacının fazla çalışma yaptığını, hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını ispatladığı, bu çalışma ücretlerinin ödendiğini ispat yükünün davalıya ait olduğu, davalının bunu ispatlayamadığı, davacının hak kazandığı tüm yıllık izinlerini kullandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.03.2021 tarihli ve 2021/352 Esas, 2021/664 Karar sayılı kararı ile; davacının davalı Şirketlerin yabancı ülke kanunlarına göre kurdukları Şirketin işçisi olduğu, Şirketler arasında organik bağ bulunduğu ve birlikte istihdam ettikleri, uyuşmazlığın Türk hukuk mevzuatına göre çözümlenmesinde ve davacının taleplerinden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasında isabetsizlik görülmediği, işveren görüşme tutanakları, PolNet kayıtları birlikte incelendiğinde, işverence usule uygun ihbar öneli verilmediği, yine işyerinde elden ödeme yapılmadığı,

davacı hesabına düzenli olarak yatırılan tutarların ücret olarak kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığı, işçinin hesabına düzenli olarak yatırılan 113,00 euronun, işçi aileleri için yatırılan sağlık sigorta ödemeleri olduğunu ispata elverişli delil sunulmadığı, giydirilmiş ücretin tespitinde, emsal Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri kararlarına uygun olarak ek ödemelerin 150,00 euro olarak kabul edilerek hesaplama yapılmış olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı,

ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin belirlemede, son hesap dönemi olan 23.08.2018-13.10.2018 tarih aralığında 3 ulusal bayram ve genel tatil günü kabulü ile hesaplama yapılması yerine, 5 gün kabulü ile hesaplama yapılmış olmasının hatalı olduğu, davacının dosya kapsamında yer alan idrar tahlilinde, tahlilin alındığı tarihin, kazanın meydana geldiği günün ertesi günü ve yaklaşık 24 saat sonra olduğu, her ne kadar tahlil neticesinde, davacıda uyuşturucu madde bulgusuna rastlanmış ise de kazanın meydana geldiği tarihte, işyerinde uyuşturucu madde kullandığı ya da uyuşturucu madde etkisinde çalıştığının sabit olmadığı,

kazanın olduğu güne ve kazadan sonraya ilişkin tahlil sonucu bulunmadığı, işveren tarafından ispatlanmış bir zararın da bulunmadığı, işverence feshin haklı nedene dayalı olarak yapıldığı ispatlanamadığı hâlde Mahkemece aksine değerlendirme ve kabulle kurulan hükmün hatalı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. 2. Dairemizin 12.10.2021 tarihli ve 2021/7320 Esas, 2021/14164 Karar sayılı ilâmı ile; taraflar arasında hukuk seçimi anlaşması bulunduğu, aynı zamanda Arnavutluk hukukunun, mutad işyeri hukuku olduğu gözetildiğinde uyuşmazlığa bu hukukun uygulanması gerektiği, Mahkemece gerekirse Arnavutluk hukukunda uzman bir bilirkişiden de rapor alınmak suretiyle uyuşmazlığın Arnavutluk hukukuna göre çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda alınan bilirkişi ek raporuna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması gerektiğini, Arnavutluk iş hukukunda hakkaniyet indirimi uygulamasının olmadığını, kıdem tazminatının kamu düzeninden olduğunun göz önünde bulundurulması gerektiğini, davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmayacağını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... Şirketi vekili; Türk mahkemelerinin davayı göre yetkisi bulunmadığını, davanın kabul ve reddedilen kısımlarının yanlış tespit edildiğini, iş sözleşmesinin belirsiz süreli olduğunun kabulünün hatalı olduğunu, ihbar tazminatının koşullarının oluşmadığını, davacının hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının bulunmadığını, fazla çalışmaların karşılığının ödendiğini, duyuma dayalı ve çelişkili tanık beyanlarıyla sonuca gidilmesinin hatalı olduğunu, alacakların zamanaşımına uğradığını, fiilî ödeme tarihindeki kur üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

3. Davalı ...Şirketi vekili; Türk mahkemelerinin davayı göre yetkisi bulunmadığını, davanın kabul ve reddedilen kısımlarının yanlış tespit edildiğini, iş sözleşmesinin belirsiz süreli olduğunun kabulünün hatalı olduğunu, ihbar tazminatının koşullarının oluşmadığını, davacının hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının bulunmadığını, fazla çalışmaların karşılığının ödendiğini, duyuma dayalı ve çelişkili tanık beyanlarıyla sonuca gidilmesinin hatalı olduğunu, alacakların zamanaşımına uğradığını, fiilî ödeme tarihindeki kur üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının Arnavutluk hukukuna göre kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık izin alacaklarının bulunup bulunmadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 2, 5, 27, 40 ve 44 üncü maddeleri. 3. Arnavutluk İş Kanunu hükümleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR