Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/1561 K.2025/4666

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 28.09.2010 tarihinden bu yana davalıya ait işyerinde uçak bakım teknisyeni olarak çalıştığını, 22.07.2019 tarihinde 1111 sayılı Askerlik Kanunu (1111 sayılı Kanun) uyarınca 21 günlük temel askerlik eğitimini almak maksadıyla kanun gereği ücretsiz izinli sayılarak işyerinden ayrılan müvekkiline hak etmiş olduğu ilave tediye ve akdi ikramiye ödemelerinin yapılmadığını,

6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 sayılı Kanunun 2. Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun (6772 sayılı Kanun) ve 1111 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri dikkate alındığında davacı temel askerlik eğitimi için kanuni izinli sayıldığından, ilave tediye ve akdi ikramiyeler yönünden kıstelyevm yapılamayacağını, işyerinde uygulanmakta olan 26 ve 27. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 62. maddesinde işçinin her hizmet yılında 45 güne kadar ücretsiz izin alabileceği, bu iznin işçinin hizmet ve terfi kıdeminden sayılacağının düzenlendiği,

davacının kanuni izinli sayılmadığı durumda toplu iş sözleşmesinin bu maddesine göre ücretsiz izne ayrıldığının kabulü ile buna göre yıllık izin hesabında ücretsiz izin döneminde de çalışmış gibi hesap yapılması gerekirken işveren tarafından davacının temel askerlik eğitimi için ücretsiz izinde olduğu bu dönemin yıllık izin hesabında çalışılmış gibi kabul edilmediğini, işveren tarafından yıllık izin sürelerinin haksız şekilde kaydırılarak hesaplandığının tespitinin gerektiğini,

bu taleplerinin kabul edilmemesi hâlinde müvekkilinin temel askerlik eğitimi almak maksadıyla işyerinden ayrılması nedeni ile kıdem tazminatı hak ettiğinin tespitinin gerektiğini ileri sürerek mahrum kaldığı ilave tediye ve akdi ikramiye alacaklarının, aksi kanaatte yıllık izinlerinin kaydırılmasının hatalı olduğunun tespitinin, bu talepleri kabul edilmezse kıdem tazminatı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, davacının temel askerlik eğitimi için işyerinden ayrıldığını, işçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler için ilave tediye ödenmediğini, askerlikte geçen süre veya askerlik hizmeti nedeniyle kullanılan ücretsiz izinde davacının sözleşmesinin askıda olduğu sürelerin dikkate alınmaması gerektiğini, Millî Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 24.01.2019 tarihli yazısı ile Millî Savunma Bakanlığı Bütçe Mali Hizmetler Genel Müdürlüğünün 17.01.2019 tarihli yazısında.

21 günlük temel askerlik eğitimi süresince ücretsiz izinli sayılan işçilerin ilave tediye ve ikramiye hesabında bu sürelerin çalışılmış gibi sayılmasına imkân bulunmadığının açıklandığını, bedelli askerlikten yararlanan işçilerin 1111 sayılı Kanun gereği 21 günlük temel askerlik eğitimi almaları gerektiğini ve işçilerin eğitim süresi boyunca işveren tarafından ücretsiz izinli sayılacağının 4857 sayılı İş Kanunu'nun 55. maddesinde hüküm altına alındığını,

dolayısıyla bedelli askerlik yapan işçilerin bu süreler içinde ücretsiz izinli sayılmasıyla ilgili askeri işyerinde uygulanmakta olan 26. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 62. maddesine göre işçinin hizmet ve terfi kıdeminden sayılmasına imkân olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1111 sayılı Kanun'un geçici 55/4. maddesi ile 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre temel askerlik eğitimi nedeniyle ücretsiz izne çıkan işçinin kullandığı ücretsiz izin süresinin hizmet süresine dâhil olduğuna dair düzenleme yapılmadığı, 27. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 62. maddesine göre, temel askerlik eğitiminin ücretsiz mazeret izni kapsamına alınmadığı, bu nedenlerle davacı tarafın yıllık izinlerinin kaydırılmasının hatalı olduğunun tespiti talebinin yerinde görülmediği,

akdi ikramiye alacağı ve ilave tediye alacağı taleplerinin de reddi gerektiği, davacının askerlik eğitimi aldığı 2019/7 döneminde Sosyal Güvenlik Kurumu'na eksik gün bildiriminde bulunulduğu, iş sözleşmesinin bu sürede askıda olduğu ve fesih bildiriminin bulunmadığı, kıdem tazminatının feshe bağlı bir alacak olduğu gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile temel askerlik eğitimi nedeniyle ücretsiz izne çıkan işçinin kullandığı ücretsiz izin süresinin hizmet süresine dâhil olduğuna dair düzenleme yapılmadığı, bedelli askerliğe gitmek üzere iş sözleşmesini feshetmemiş olan davacı işçinin kıdem tazminatına hak kazanamadığı, iş sözleşmesi feshedilmediğinden davacı tarafın yıllık izinlerinin kaydırılmasının hatalı olduğunun tespiti talebinin de reddi gerektiği ve ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu gerekçeleriyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının 21 günlük temel askerlik eğitimi için 1111 sayılı Kanun kapsamında kanunen ücretsiz izne ayrıldığını, 6772 sayılı Kanun'un 4/3 hükmü uyarınca davacının kanuni ücretsiz izinli sayıldığı sürelerin ilave tediye ve akdi ikramiye hesaplamalarında dikkate alınması gerektiğini, kıstelyevm hesaplamanın hatalı olduğunu, bu nedenle davacının ödenmeyen ilave tediye ve ikramiye alacaklarının kabul edilmesi gerektiğini, Mahkemece bu alacakların ret nedenlerinin gerekçelendirilmediğini,

2. Davacının ücretsiz izinde olduğu sürelerin yıllık izin hesabında dikkate alınması gerektiğini, hem ilave tediye, ikramiye alacaklarının tam olarak ödenmemesi hem de kanunen ücretsiz izinde olduğu sürelerin yıllık izin hesabında dikkate alınmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu,

3. Tanık beyanlarının dikkate alınmadığını,

4. Terditli olarak talepte bulunulmasına ve ilk taleplerin reddine karar verilmesine rağmen kıdem tazminatı alacağının kabul edilmemesinin çelişkili ve hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 21 günlük temel askerlik eğitimi için ücretsiz izne ayrılan davacının, ilave tediye ve akdi ikramiye alacaklarının hesaplanmasında ücretsiz izinde olduğu sürenin dâhil edilip edilmeyeceği, yıllık izin hesabında dikkate alınıp alınmayacağı ve kıdem tazminatı talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6772 sayılı Kanun'un 4/3 hükmü şöyledir:

"Mezkür ilave tediyeler, tediye tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın işçinin ilave tediyenin taallük ettiği yıl içinde o yerde veya aynı idare, teşekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin yekünu nispetinde ve son çalıştığı yerde ödenir. İşçinin bu tediyelere esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında iş veya hizmet akdinin devamı müddetine rastlıyan kanuni ve idari izinlerle hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi hesaba katılır."

1111 sayılı Kanun'un geçici 55/4 hükmüne göre 21 günlük temel askerlik eğitimine katılanların bu askerlik eğitimi süresince çalıştıkları işyeri, kurum ve kuruluşlar tarafından aylıksız veya ücretsiz izinli sayılacakları düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; dosya kapsamındaki belgelerden, davacının 22.07.2019 tarihinde temel askerlik eğitimi nedeniyle 21 gün ücretsiz izne ayrıldığı anlaşılmaktadır. 1111 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen maddesine göre, davacı 21 günlük askerlik eğitimi süresince ücretsiz izinli olup bu izin kanuni bir izindir. 6772 sayılı Kanun'un 4/3 hükmünde ise kanuni izinde geçirilen sürelerin ilave tediye hesabında çalışılmış gibi hesaba katılması gerektiği düzenlenmiştir. Bu durumda, davacının ilave tediye alacağı hesaplanırken 21 günlük sürenin çalışılmış gibi kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken ilave tediye alacağının reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR