Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/2553 K.2025/4930

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı ... Rektörlüğüne bağlı tıp merkezinde fizyoterapi teknikeri göreviyle sürekli işçi olarak çalıştığını, sendika üyesi olan müvekkilinin üyesi bulunduğu Sendika ile davalı işveren arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmesi hükümleri gereği aile yardımı alması gerektiğini ancak davalı işveren tarafından bu ödemenin yapılmadığını ileri sürerek aile yardımı alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının aile yardımı yapılması gerektiği yönünündeki talebinin haksız ve dayanaksız olduğunu, toplu iş sözleşmesi gereği aile yardımı ödeneğinin evli ve çocuklu aileler yönünden ödenmesi öngörülen bir alacak kalemi olduğunu, bu ödemeyi alabilmek için eşin çalışmıyor olması gerektiğini, eğer eşlerin ikisi de işçi ise bu ödeneği sadece erkek işçinin alabileceğini, davacının evli olduğuna dair müvekkili işverende bilgi bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı bünyesinde çalıştığı, 26.10.2020 tarihinden itibaren sendika üyesi olduğu, davalı Üniversite ile davacının üyesi bulunduğu ... ... Sendikası (... Sendikası) arasında 11.02.2021 tarihinde imzalanan ve 01.11.2020-31.12.2022 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin 39. maddesinde“... Ayrıca işbu sözleşme kapsamındaki işçilere net 376 TL aile yardımı ödenir.

Bu ödeme, toplu iş sözleşmesi Madde 31 deki (c). (d) fıkralarında belirtilen ücret zammı oranında ve ücretin zamlandığı tarih itibariyle artırılarak ödenecektir. ...” düzenlemesinin yer aldığı, sözleşmenin 31. maddesinde sendika üyelerinin ücretlerine yapılacak zam oranlarının belirtildiği, dosya kapsamına göre davacıya aile yardımı ödemesi yapıldığına ilişkin bilgi ve belge olmadığı, bilirkişi raporunda yapılan hesaplama ve ıslah dilekçesi doğrultusunda talebin kabulüne karar vermek gerektiği, her ne kadar davalı vekilince aile yardımının evli olan işçilere ödendiği,

davacının bekar olması nedeniyle aile yardımına hak kazanmadığı savunulmuş ise de Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 10.11.2014 tarihli ve 2014/31105 Esas, 2014/30748 Karar sayılı kararında da, “... uyuşmazlık konusu hükümler yönünden tarafların gerçek iradelerinin sosyal yardım olgusuna ilişkin olduğunun kabulü zorunlu olmakla, toplu iş sözleşmesinde öngörülen aile ve çocuk yardımının, 657 sayılı Kanun'da öngörülen esaslar doğrultusunda uygulanması gerektiği tartışmasızdır.

Bu itibarla, mahkemece, sadece 'evli ve çocuklu' olanların aile yardımından yararlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesi isabetsizdir. ” şeklinde hüküm tesis edildiği nazara alınarak tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının hizmet süresi boyunca bekar olduğu; ancak dava konusu toplu iş sözleşmesinde aile yardımının "Sosyal yardım ve öğrenim yardımı" başlıklı 39. maddede yer aldığı, ...

Sendikası tarafından davalı Üniversiteye gönderilen yazıda, aile yardımından toplu iş sözleşmesi kapsamındaki tüm işçilerin yararlanması gerektiğinin belirtildiği ve tarafların gerçek iradelerinin sosyal yardım olgusuna ilişkin olduğunun kabulü zorunlu olmakla davalı vekilinin bu yöndeki savunmasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyada mevcut toplu iş sözleşmesinin 39/b hükmünde “Ayrıca işbu sözleşme kapsamındaki işçilere net 376 TL aile yardımı ödenir.

Bu ödeme, toplu iş sözleşmesi madde 31 deki (c), (d) fıkralarında belirtilen ücret zammı oranında ve ücretin zamlandığı tarih itibariyle artırılarak ödenecektir.” yönünde düzenleme bulunduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun (657 sayılı Kanun) “Aile yardımı ödeneği” başlıklı 202. maddesinde “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir.(Değişik: 27/6/1989 - KHK - 375/10 md.) Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500,

çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. (Mülga ikinci cümle: 13/2/2011 - 6111/117 md.) Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. (Ek: 9/4/1990 - KHK-418/7 md..

İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK-527/9 md.) Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Dul memurların çocukları için yukarıki fıkralar hükmü uygulanır. Boşanma veya ayrılık vukuunda mahkeme bu yardımın hangi tarafa ve ne oranda verileceğini de kararında belirtir.

Devlet memurunun, geçimini sağladığı üvey çocukları için de bu ödenek verilir.” şeklinde hükmün yer aldığı, dosya kapsamından davacının dava konusu dönemde evli (26.09.2001 tarihinden beri hâlen evli) ve üç çocuklu olarak çalıştığının anlaşıldığı, sendika üyelik tarihinin 26.10.2020 olduğu, bu kapsamda taraflar arasında yapılan toplu iş sözleşmesinde aile yardımı konusunda 657 sayılı Kanun'a yapılan bir atıf olmadığı, başkaca ayrıksı bir düzenlemeye de yer verilmediği (eşinin çalışıp çalışmaması gibi), toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçilere aile yardımı adı altında net 376,00 TL ödeme yapılacağının taraflarca kararlaştırıldığı,

toplu iş sözleşmesinin ilgili hükmü kapsamında davanın kabulüne karar verilmesinin isabetli olduğu, ancak İlk Derece Mahkemesi karar gerekçesinde davacının bekar olduğu yazılarak bu yönden hata yapıldığı, karar gerekçesi düzeltilerek yeniden hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Toplu iş sözleşmesinin aile yardımına ilişkin ödemesinden sadece evli ve eşi çalışmayan işçilerin yararlabileceğini, 2. Davacı evlilik birliği içinde olsa da eşi çalışmakta olduğundan aile yardımı kavramı dışında kaldığını, davacının iddialarının açıkça dürüstlük ve iyiniyet kurallarına aykırılık teşkil ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; toplu iş sözleşmesinden yararlanma hakkı bulunan işçinin, toplu iş sözleşmesinde düzenlenen aile yardımı alacağına hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR