Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/2827 K.2025/5164

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıdan ihale alan alt işverenler nezdinde ... tesislerinde elektrik bakım işçisi olarak çalıştığını, alt işverenler ile davalı asıl işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu, müvekkilinin davalı işyerinde yapmış olduğu işin asıl iş niteliğinde olduğunu ve çalıştığı dönemde en başından itibaren davalının asıl işçisi sayılması gerektiğini ileri sürerek davacı asılın en başından beri davalının işçisi sayılması gerektiğinin tespiti ile ilave tediye, ücret farkı ve sendikal haklar ücretinin (prim, vardiya zammı, iş riski primi, ikramiye, yemek yardımı, sosyal yardım, giyim yardımı, kira ve aydınlatma yardımı ile ek ödeme) davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında dava dışı alt işverenler ile torbalama, istifleme, yükleme faaliyetleri kapsamında hizmet alım sözleşmesi imzaladığını, yapılan işin yardımcı iş olduğunu ve asıl işin bir bölümü olmadığını, bu nedenle davacının müvekkili İdarenin çalışanı sayılmasının söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ihtiyaç durumunda, ...İşletme Müdürlüğünde bulunan kadrolu bakımcıların bakım

onarım faaliyeti kapsamında ... tesislerine gelerek alt işverenler ile beraber

çalıştığı, elektrik bakım bölümünde bulunan kadrolu bakım ustası .............nın alt işveren elektrik bakım işçilerine yapacakları iş konusunda bilgi vererek kontrol ettiği, davacının işini yapmaması durumunda üretim sürecinin tamamlanmayacağı, davacının yaptığı ve alt işverene verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle

uzmanlık gerektiren bir iş olmadığı, davacının yaptığı işin yardımcı nitelikte bir iş olmayıp asıl iş niteliğinde olduğu, asıl işveren alt işveren ilişkisinin ve yapılan sözleşmenin muvazaaya dayalı olduğu, tamamen işçi temini kapsamında sözleşme olduğu, bu nedenle davacı işçinin baştan itibaren asıl işveren işçisi kabul edilmesi gerektiği, davacı işçinin sendika üyeliği işverene açıkça bildirilmediğinden iş yerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanamayacağı, davacıya emsal sendikasız işçi bulunmadığından davacının kendi ücreti üzerinden ilave tediye alacağı bulunduğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının değişen alt işverenlerde ve son olarak alt işveren ..............Lojistik AŞ çalışanı olarak davalının ... tesislerinde elektrik bakım atölyesinde, elektrik bakım elemanı olarak görev yaptığı, görevinin söz konusu tesisteki tüm elektrik aksamı bulunan ekipmanların bakım ve onarımını yaparak çalışır hâlde tutmak olduğu,

elektrik bakım çalışanları arasında kadrolu çalışan işçi de bulunduğu ve davacının işini yapmaması durumunda üretim sürecinin devamının sağlanamayacağı, İlk Derece Mahkemesince davalı ile dava dışı alt işveren Şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunun kabulü ile ilave tediye ücreti alacağına hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davacının çalışmış olduğu hizmet alım işinin müvekkili Kurumun ana iştigal konusuna yardımcı olan ve olmadığı takdirde üretimi aksatmayacak durumda olan bir iş olduğunu, hizmet alım işinde muvazaa bulunduğuna yönelik kabulün isabetsiz olduğunu, kanunen izin verilen bir konuda kurulan asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun kabul edilmesinin hatalı olduğunu, davacının müvekkili Kurumun işçisi olmadığını, bu nedenle ilave tediye alacağına hak kazanmasının da mümkün bulunmadığını, 2. Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda muvazaaya ilişkin değerlendirmeye dayanak sebeplerin yanı sıra hesaplamaların da hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı, muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve davacının dava konusu alacaklara hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta mahallinde yapılan keşif sonucu bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan raporda; davacının çalıştığı işyerinin faaliyet alanı itibarıyla üretim süreci içerisinde yer aldığı, boşaltma, torbalama, istifleme, paketleme, sevkiyat işlerinin asıl işten ayrı düşünülemeyeceği, alt işverene verilen işin işyerinde asıl işveren tarafından yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl iş niteliğinde olduğu, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmadığı, yani yardımcı nitelikte bir iş olmayıp asıl iş niteliğinde olduğu belirtilmiştir.

Mahkemece, sözü edilen rapor hükme esas alınmak suretiyle davalı ile alt işverenler arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu kabul edilmiş ve ilave tediye alacağı hüküm altına alınmıştır. Ne var ki varılan sonuç, dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

İlk Derece Mahkemesince yapılan keşif sonrası bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan rapor ve dosya kapsamından; davacıların çalıştığı ... tesislerinde, davalı Kuruma ait ...İşletme Müdürlüğü fabrikalarında üretilen ürünlerin dökme olarak silobaslara/vagonlara/tank konteynerlere, inner tip konteynerlere dolumu, torbalanması, paketlenmesi, şirinklenmesi gerektiğinden çemberlenmesi, ambalajlı ürünlerin kamyon ve konteynerlere yüklenmesi, konteyner ve kamyonların sevkiyata uygun hâle getirilmesi işlerinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 3/1-(c) hükmüne göre mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş, asıl iştir. Aynı maddenin 1-(ğ) hükmüne göre ise işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan iş, yardımcı iştir.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre davalı Kurumda asıl iş olan nihai ürün çıkarıldıktan sonra yapılan paketleme ve depolama işlemlerinin yardımcı iş olduğu ve üretimin esasını oluşturan bir iş olmadığı, davacının da hizmet alım sözleşmesi kapsamında ürünlerin müşteri isteklerine göre paketlenerek sevkiyata hazır hâle getirilme işlemlerinin yapıldığı bölümde elektrik bakım işçisi olarak çalıştığı ve ifa ettiği görevin yardımcı iş olduğu anlaşılmıştır. Şu hâlde taraflar arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğundan Mahkemece, davanın tümden reddi yerine asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun kabulü ile ilave tediye alacağının hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR