Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/2993 K.2025/4300

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kabin memuru olarak çalışması sırasında sözleşmesinin hiçbir haklı neden olmadan sırf sendikal faaliyetleri nedeniyle davalı tarafından feshedildiğini, alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek sendikal tazminat, cezai şart ve ihbar tazminatı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iş disiplinine ve sivil havacılık kurallarına uymadığını, iş düzenini bozduğunu, bu nedenle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini, ihbar tazminatının ödendiğini, feshin başka sebebe dayandığı iddiasının ispatı gerektiğini, davacının sunduğu belge ve beyanların feshin sendikal nedenle yapıldığı iddiasını ispat için yeterli olmadığını, cezai şarta ilişkin talebinin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 13.04.2021 tarihli kararı ile; davalı tarafından iş sözleşmesinin tazminat gerektirmeyecek şekilde feshedildiğinin kanıtlanamadığı ve davacının ihbar tazminatına hak kazandığı, davacının iş sözleşmesinin 11. maddesinin (f) bendinde cezai şartın düzenlenmiş olduğu ve sözleşme başlangıcından itibaren 3 yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın sözleşmenin feshi hâlinde net 3.000,00 Euro karşılığı cezai şartın ödeneceğinin belirlendiği, davacının iş sözleşmesinin davalı tarafından sözleşmenin başlangıcından itibaren 3 yıl içinde haklı neden olmaksızın feshedildiği, davacının cezai şartı talep etme hakkının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 13.04.2021 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacının tüm, davalının diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilerek, toplanacak deliller, dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tâbi tutularak feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulması gerektiği, Mahkemece cezai şart talebinin kabul edilmesinin yerinde olduğu ancak cezai şartın davacının çalıştığı süre göz önüne alınarak hesaplanması ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 182/3 hükmü uyarınca makul oranda bir indirim yapılması gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; aynı tarihte iş sözleşmeleri feshedilen işçilere ait dosyalarda yapılan sendikal tespitler ve dosyada yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilmediği ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.09.2021 tarihli ve 2021/7719 Esas, 2021/11598 Karar sayılı ve 10.01.2022 tarihli ve 2021/12669 Esas,

2022/2 Karar sayılı kararlarında ve benzer nitelikteki kararlarında aynı tarihte iş sözleşmeleri feshedilen işçiler yönünden verilen sendikal tazminat talebinin reddine ilişkin kararlar yönünden bozma yapılmadığı dikkate alınarak davacının sendikal tazminat talebinin reddi gerektiği, cezai şart alacağından %40 oranında indirim yapılarak belirlenen miktar dikkate alınarak hüküm kurulduğu belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Dosya kapsamındaki belgeler ve tanık beyanlarına göre iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin sabit olduğunu, 2. Sendikal tazminatın reddine ilişkin karar sonrası Anayasa Mahkemesine yaptıkları bireysel başvuru sonucunda başvurucu İ.S. yönünden 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlaline karar verildiğini, 3. Tazminatların hesaplanmasındaki ücret ve vergi durumu tespitinin hatalı olduğunu, ıslah dilekçeleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, 4. Hesaplanan cezai şart miktarından indirim yapılmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshedilip edilmediği ve cezai şart alacağının hesaplanmasına ilişkindir. 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz eden davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini iddia ederek sendikal tazminat talebinde bulunmuştur.

Mahkemece feshe dayanak gösterilen eylemlerin fesihten çok önce gerçekleştiği, davacının kendisi ile birlikte işten çıkarılan işçilerin de sendika üyesi olduğu, sendika üye sayısının belli düzeyde tutulması için fesih işleminin yapıldığı kanıtlandığı gerekçesiyle davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği kabul edilmiş; karara karşı taraf vekillerince temyiz yoluna başvurulmuştur. Dairemizce.

Mahkemece sendikal nedene yönelik yapılan araştırmanın yetersiz olduğu ifade edilerek, "Bu itibarla öncelikle, iş sözleşmesi fesih tarihinden önceki ve sonraki altı ayda iş sözleşmesi feshedilen işçilere ait kayıtlar gerek Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan gerekse işverenden getirtilmek suretiyle, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen işçiler ile (varsa) bu işçiler arasından yeniden işe alınan işçiler ismen tespit edilip, tespit edilen işçilerin üyelik ve/veya üyelikten çekilme tarihleri, üyeliğin devam edip etmediğine ilişkin bilgi ve belgeler ilgili sendikadan getirtilmeli,

böylece anılan dönemde iş sözleşmesi feshedilen işçilerden hangilerinin sendika üyesi olduğu tespit edilmeli, böylece feshin yapıldığı dönemde sendikaya üye olmayıp, iş sözleşmesi feshedilen işçilerin bulunup bulunmadığı, sendikaya üye olan ve davalı iş yerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş akdi sonlandırılan işçilerin olup olmadığı, sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı ve bunlar arasında sendikaya üye olan olup olmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği,

işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı hususları yeterince araştırılmalıdır. Bundan sonra toplanacak deliller dosya içeriği ile yeniden bir değerlendirmeye tabi tutularak feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır." gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, aynı tarihte iş sözleşmeleri feshedilen işçilere ait dosyalarda yapılan sendika tespitleri ve dosyada yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde; davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedilmediği kabul edilerek davacının sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmişse de bozma gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

Bozma kararından sonra Mahkemece davalı Şirkete ve İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacının iş sözleşmesinin fesih tarihi olan 16.05.2013 tarihinde davalı işyerinde çalışan sigortalı sayısının ve iş sözleşmesinin fesih tarihi olan 16.05.2013 tarihinden 6 ay öncesi ve 6 ay sonrasına ait işe giriş çıkış bildirgelerinin, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen işçiler ile bu işçiler arasından yeniden işe alınan işçilerin kim olduklarının, bu işçilerin üyelik ve/veya üyelikten çekilme tarihleri ve üyeliği devam edenlerin bildirilmesi istenilmiştir.

İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 27.10.2023 tarihli yazı cevabında davalı işyerine ait 2012/11-2013/11 arası aylık prim ve hizmet belgesi bilgileri gönderilmiştir. Mahkemece, Hava İş Sendikasına müzekkere yazılarak Sosyal Güvenlik Kurumu cevabında tespit edilen işçilerin üyelik ve üyelikten çekilme tarihleri ile üyeliklerinin devam edip etmediğine ilişkin bilgilerin gönderilmesi talep edilmiş ise de belirtilen müzekkereye cevap verilmemiştir.

Dosya kapsamında yer alan müzekkere cevap yazıları ile diğer bilgi ve belgeler, Dairemiz bozma kararı gerekçesinde araştırılması istenen iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen işçiler ile (varsa) bu işçiler arasından yeniden işe alınan işçilerin üyelik ve/veya üyelikten çekilme tarihleri, üyeliğin devam edip etmediği, anılan dönemde iş sözleşmesi feshedilen işçilerden hangilerinin sendika üyesi olduğu, feshin yapıldığı dönemde sendikaya üye olmayıp iş sözleşmesi feshedilen işçilerin bulunup bulunmadığı,

sendikaya üye olan ve davalı işyerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş sözleşmesi sonlandırılan işçilerin olup olmadığı, sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı ve bunlar arasında sendikaya üye olan olup olmadığı hususlarında yeterli ve tam bilgi vermemektedir.

Bu hâlde Mahkemece; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili sendika ve işverenden sorularak yukarıda belirtilen hususlar açıklığa kavuşturulmalı, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmeli, bundan sonra hükme ilişkin tüm hususlar somut ve açık olarak gerekçelendirilerek feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda bir karar verilmelidir.

VI. KARAR