Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/35 K.2025/9971

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve asıl davada taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı ve asıl davada taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 06.05.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir. Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ile davalı ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekili Avukat ... duruşmaya geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin davalının ...'da bulunan işyerinde 23.09.2013-12.12.2016 tarihleri arasında tonajlı mobil vinç operatörü olarak net 2.000,00 Euro ücretle haftanın 7 günü çalıştığını, işyerinde iki vardiya sistemi olduğunu, ilk vardiyanın 08.00-19.00, ikinci vardiyanın 20.00-07.00 arası olduğunu, vardiyanın iki haftada bir değiştiğini, müvekkiline fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmediğini, bir kısım kıdem ve ihbar tazminatı ödemesi yapılarak iş sözleşmesinin sona erdirildiğini, diğer alacaklarının ödenmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; müvekkilinin davalının ...'daki işyerinde 23.09.2013-12.12.2016 tarihleri arasında tonajlı mobil vinç operatörü olarak net 2.000,00 Euro ücretle, haftanın 7 günü çalıştığını, işyerinde iki vardiya sistemi olduğunu, ilk vardiyanın 08.00-19.00, ikinci vardiyanın 20.00-07.00 arası olduğunu, vardiyanın iki haftada bir değiştiğini, müvekkiline fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmediğini, bir kısım kıdem ve ihbar tazminatı ödemesi yapılarak iş sözleşmesinin sona erdirildiğini, diğer alacaklarının ödenmediğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, davacı ile müvekkili Şirket arasında bir iş sözleşmesinin bulunmadığını, müvekkili Şirketin davaya konu hakkın yükümlüsü olmadığını, davacının müvekkili Şirkette herhangi bir kaydının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Birleşen davada davalı ... Köprü ve Üstyapı İnş. AŞ vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili Şirket nezdinde 23.09.2013 tarihinde çalışmaya başladığını, iş sözleşmesinin tarafların karşılıklı mutabakatı sonucu ikale ile sonlandığını, bu nedenle davacının makul yararı sağlandığından tazminata hak kazanamayacağını, davacıya ...'da çalıştığı dönemde hak kazandığı her türlü alacak kalemlerinin eksiksiz olarak ödendiğini, uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davacının söz konusu taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının 23.09.2013-09.12.2016 tarihleri arasında 1.400,00 Euro ücret karşılığında çalıştığını, davacının fazla çalışması, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin eksiksiz bir şekilde ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ikinci davanın açıldığı tarih itibarıyla asıl dava dosyasının derdest olduğu, taraf değişikliği talebinin kabul edilmesiyle davalı ... Köprü ve Üstyapı İnşaat AŞ aleyhine açılan asıl davanın 03.10.2017 tarihinden itibaren derdest olduğu, bu nedenle birleşen davanın dava şartı noksanlığından usulden reddine karar verilmesi gerektiği, davacının iş sözleşmesinin fesih tarihinin 09.12.2016, dava tarihinin ise 03.10.2017 olduğu, ... Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesine göre dava tarihi itibarıyla bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma süresinin dolduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve asıl davada taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

İlk Derece Mahkemesinin derdestlik dava şartı nedeni ile birleşen davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, somut olayda mutad işyeri ... olduğu gibi sıkı ilişkili hukukun da Rus hukuku olduğu, uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması ile asıl davanın reddine karar verilmesinde de bir isabetsizlik bulunmadığı, Rus hukuku hükümleri ile fesih ve dava tarihleri dikkate alındığında zamanaşımı nedeni ile verilen ret kararının da yerinde olduğu, vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinde bir hata bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a. Birleşen davanın açıldığı tarihte derdest davanın bulunmadığını, b. Davalılar arasında organik bağ bulunduğunu, c. Uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması gerektiğini, d. Rus hukukuna göre sürelerin geçerli nedenle uzatılabileceğini, içtihat değişikliğinin geçerli neden olduğunu, e. Reddedilen miktar yönünden davalı yararına vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. 2. Taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekili temyiz dilekçesinde; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davanın süresinde açılıp açılmadığı, zamanaşımı ve vekâlet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

İş sözleşmesinde yabancılık unsuru bulunması hâlinde, uygulanacak hukukun belirlenmesi açısından, uyuşmazlık döneminde yürürlükte bulunan 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27/1 hükmünün uygulanmasına ilişkin ilke ve esaslar Dairemizin 24.05.2023 tarihli ve 2022/16187 Esas, 2023/7655 Karar sayılı ilâmında açıklanmıştır.

Somut uyuşmazlıkta davacı işçi, davalının yurt dışında bulunan şantiyelerinde çalıştığını ileri sürerek ödenmeyen işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını istemiş; davalı işveren ise yasal süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde davacının yurt dışı şantiyelerinde çalışması sebebiyle uyuşmazlığın yabancı hukuka göre çözümlenmesi gerektiğini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesince uyuşmazlığa ... hukuku uygulanmak suretiyle yargılama sonuçlandırılmıştır.

Davacının tüm çalışma dönemi ...'da geçmiş olup çalışma dönemi bakımından taraflar arasında hukuk seçimi anlaşması bulunduğuna dair dosyada herhangi bir sözleşme veya başkaca delil bulunmamaktadır.

Tarafların hukuk seçimi anlaşması yapmadıkları veya yapılan hukuk seçimi anlaşmasının geçersiz olduğu dönemde iş sözleşmesine, kural olarak işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukukunun uygulanması gerektiği 5718 sayılı Kanun'un 27/2 hükmünde genel bir kural olarak düzenlenmiştir. Burada yetkili kılınan hukuk, işçinin işini fiilen yerine getirdiği yer ülke hukukudur.

Ancak 5718 sayılı Kanun’un 27/4 hükmünde düzenlenen daha sıkı ilişkili hukukun varlığı hâlinde bu hukuk uygulanabilir.

Bu bağlamda tarafların tâbiiyeti, sözleşmenin dili ve imzalandığı yer, işçinin tâbi olduğu sosyal güvenlik sistemi, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer, ücretin ödendiği yer, iş sözleşmesinin daha sıkı ilişkili hukuka özgü kurumlar (Örneğin Türk hukuku) gözetilerek yapılması, daha önceki (daha sıkı ilişkili hukukun uygulandığı) iş sözleşmesine gönderme yapılması gibi unsurların sözleşmenin hangi hukukla daha sıkı ilişkili olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta dosyadaki bilgi ve belgelere göre yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınmak suretiyle değerlendirme yapıldığında; davacının davalı Şirkete bağlı olarak ...'da çalışan davacı işçi ile işveren davalının tâbiiyeti, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer ile işçinin ücretinin ödeme yerinin Türkiye olduğu dikkate alındığında hukuk seçimi anlaşması bulunmayan tüm çalışma döneminde daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanarak dava konusu alacaklar hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı ve asıl davada taraf olmaktan çıkarılan ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Davacı yararına takdir edilen 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalı ... Köprü ve Üstyapı İnşaat AŞ'ye yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,