Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/3978 K.2025/4511

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... (Bakanlık) ile Türkiye Belediyeler ve Genel Hizmetler İşçileri Sendikası (Sendika) vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlık tarafından 26.12.2014 tarihli 30282 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/51 Karar numaralı işkolu tespitinde; dava dışı Belediyeye ait bir Belediye Şirketi olan davalı ... Çevre Yönetim Danışmanlığı Turz. İnş. San. ve Tic. AŞ'nin (...

Şirketi) .. sicil numaralı işyerinde; çocuklar için sosyal aktivite faaliyetlerinin yürütüldüğü, çocuk oyun grupları, gösteri atölyeleri ve şov alanlarının bulunduğu, kar amacı gütmeden belediyelerin görevleri arasında bulunan park hizmetinin sunulduğu bu nedenle yürütülen faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, Bakanlıkça yapılan bu tespitin İşkolları Yönetmeliği'ne aykırı olduğunu, dava konusu işyerinde yürütülen faaliyetlerin genel işler işkolunda yer almadığını,

yürütülen faaliyetin İşkolları Yönetmeliği'nin 18 sıra numaralı konaklama ve eğlence işleri işkolunda tanımlandığını, yürütülen hizmetin parasız verilmediğini, işyerinden faydalanmak isteyenlerin giriş ücreti ödemek zorunda olduklarını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Bakanlığın 26.12.2017 tarihli 30282 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/51 Karar numaralı işkolu tespitinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Sendika vekili cevap dilekçesinde; davanın yasal süresi içerisinde açılmadığını, davacı Sendikanın Türkiye genelinde kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birini üye kaydetmek suretiyle işkolu barajını aşamadığından aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, dava konusu işyerinde çalışan işçilerin yaptıkları işlerin tamamen belediye hizmetlerinden olan ve sosyal amaçla belediye tarafından yapılan işler olduğunu belirterek ve cevap dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; süresi içerisinde işkolu tespit kararına karşı dava açılmadığının tespiti hâlinde davanın süre yönünden reddini talep ettiklerini, iş müfettişlerince yapılan incelemede dava konusu işyerinde, çocuklar için sosyal aktivite faaliyetlerinin yürütüldüğü, çocuk oyun grupları, gösteri atölyeleri ve şov alanlarının bulunduğu, kar amacı gütmeden belediyelerin görevleri arasında bulunan park hizmetinin sunulduğunun tespit edildiğini, dava konusu işkolu tespit kararının mevcut duruma ve hukuka uygun olduğunu, .. sicil numaralı işyerindeki faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolu kapsamında olduğunu belirterek ve cevap dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davanın süresi içerisinde açılmadığını, işyerinde çalışan işçilerin yaptıkları işlerin tamamen belediye hizmetlerinden olan ve sosyal amaçla belediye tarafından yapılan işler olduğunu belirterek ve cevap dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Sendika vekili temyiz dilekçesinde; davacı Sendikanın kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üyesi bulundurma koşulunu sağlamadığından taraf sıfatının olmadığını, işyerindeki faaliyetin tamamen belediye hizmetlerinden olan ve sosyal amaçla belediye tarafından yapılan işlerden olduğunu, yapılan faaliyette kar amacı güdülmediğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; işkolu tespitine konu işyerinde çalışan işçilerin yaptıkları işlerin tamamının belediye hizmetlerinden olan ve sosyal amaçla belediye tarafından yapılan işler olduğunu, bu nedenle Bakanlıkça yapılan işkolu tespitinde bir isabetsizlik bulunmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

1. 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasını müteakip bu tespite karşı ilgililer, on beş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür. Madde metninde ifade edilen "ilgililer” sözcüğü Kanun'da tanımlanmadığı gibi davanın kimin aleyhine açılacağı da belirlenmemiştir.

İşkolu tespitine itiraz davasında öncelikle işlemi gerçekleştiren ... davalı olarak yer almalıdır.

Diğer taraftan Yargıtay uygulaması; işkolu tespitine itiraz davalarının niteliği ve dava sonucunda verilecek kararın mahiyeti dikkate alındığında, davanın, Bakanlık yanında işveren ile dava sonucunda verilecek karardan etkilenecek olması sebebiyle Bakanlık tarafından tespit edilen işkolunda kurulu sendikalara da yöneltilmesi gerektiği ve davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu, eksikliğin dâhili dava yolu ile giderilmesi gerektiği yönündeydi.

Ancak konunun yeniden değerlendirilmesi neticesinde; davayı takip iradesi olmayan gerçek ve tüzel kişilerin davanın tarafı hâline getirilmesi ile davanın kabulü durumunda yargılama giderlerinden sorumlu tutulması sonucunu doğuran bu uygulamanın, usul ekonomisi ilkesi ile tasarruf ilkesine aykırı olduğu anlaşıldığından değişmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Buna göre Mahkemece; hukuki menfaati bulunan sendikalardan, kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydetmek suretiyle işkolu barajını aşanlar ile işverene dava ihbar edilmeli, davaya katılma talebinin söz konusu olması durumunda bu talep doğrultusunda taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası incelenmelidir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular ışığında Mahkemece, Bakanlık tarafından tespit edilen işkolu olan genel işler işkolunda yer alan ve davaya katılma hakkı bulunan sendikalara (işkolu barajını aşan sendikalara) davanın ihbar edilmesi, belirtilen sendikalardan davaya katılan olması durumunda cevap ve delil sunma imkanı tanınması ve bu suretle işin esasının incelenmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

2. İşkolları 6356 sayılı Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Kabule göre de İlk Derece Mahkemesince dava konusu işyerinin girdiği işkolunun belirlenmesi noktasında söz konusu (1) sayılı cetvelde yazılı yirmi işkolundan birisinin tespiti ile yetinilmesi gerekirken dava konusu işyerinin faaliyet gösterdiği sınıf kodu ve tanımı belirtilerek karar verilmesi de doğru değildir.

VI. KARAR