Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4449 K.2025/6378

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.10.2012-19.05.2015 tarihleri arasında harita teknikeri olarak davalının ...'daki şantiyelerinde çalıştığını, iş sözleşmesinin iş bitimi nedeniyle davalı tarafça sona erdirildiğini, son ücretinin aylık net 3.000,00 USD olduğunu, işyerinde fazla çalışma yapıldığını, ayda iki hafta tatili ile dinî bayramların birinci günü dışında çalışmaya devam edildiğini, söz konusu çalışmalarının karşılığının ödenmediğini, yıllık izinlerinin mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığını, ücretinin ve prim alacaklarının da eksik ödendiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, ücret ve prim alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını ve usulden reddi gerektiğini, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, işçilik alacakları bakımından çalışılan ülke mevzuatının uygulanması gerektiğini, iddia edilen son ücretin fahiş olduğunu, davacının yurt dışında çalıştığını iddia ettiği dönemde Türkiye’de sigortalı bir işte çalışıp çalışmadığının veya kendi adına ve hesabına Türkiye’de iş görüp görmediğinin araştırılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.03.2023 tarihli kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı sonrasında kapsama alınan bilirkişi ek raporu doğrultusunda, davacının ödenmeyen işçilik alacaklarından davalı Şirketin sorumlu olduğu gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile ücret alacaklarının kabulüne, prim ve yıllık ücretli izin alacaklarının reddine dair davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 09.03.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 10.07.2023 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.07.2023 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacı işçinin 01.10.2012-19.05.20 13... .02.2014-17.02.2015 tarihleri arasında iki dönem hâlinde ...'da bulunan davalıya ait işyerinde fasılalı olarak çalıştığı, taraflar arasındaki 01.10.2012-01.04.2013 yürürlük süreli ve 17.02.2014-17.08.2014 yürürlük süreli bireysel iş sözleşmelerinin belirtilen maddelerinde talep konusu alacaklara ilişkin olarak çıkan uyuşmazlıklarda çalışılan ülkenin mevzuatının geçerli olduğunun ifade edildiği,

davacının tüm çalışma süresinde bireysel iş sözleşmeleri kapsamında çalıştığı da göz önünde bulundurulduğunda, tarafların iş sözleşmeleri ile her iki çalışma dönemi için de bir hukuk seçimi anlaşması yaptıkları dikkate alındığında 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27. maddesi uyarınca somut uyuşmazlığa iş sözleşmesi ile seçilen hukukun uygulanması gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; iş sözleşmesinin sona erme tarihinin 17.02.2015 olduğu ve davanın 19.04.2016 tarihinde açıldığı dikkate alındığında ... Federasyonu İş Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca davanın 3 aylık zamanaşımı süresi içinde açılmadığı anlaşılmakla davanın reddine, davanın yabancı hukukun uygulanması ve sürenin geçirilmesi sonucu reddedilmiş olması karşısında, Yüksek Mahkemenin önceki uygulamasına güvenerek dava açan davacı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Somut uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanması gerektiğini, taraflar arasındaki uyuşmazlık hâlinde yabancı hukukun uygulanacağına ilişkin sözleşmenin genel işlem koşullarına aykırılık teşkil ettiğini,

2. Yabancı hukukun uygulanması gerektiği kabul edilse dahi zamanaşımı sürelerinin sözleşme ile işçi aleyhine değiştirilmesinin mümkün olmadığını, zamanaşımı konusu işçi lehine emredici ve işçiye asgari koruma sağladığından zamanaşımı yönünden Türk hukukunun uygulanması gerektiğini,

3. Davacının fesih sonrası yurt dışında yeniden çalışmaya devam ettiği ve Türkiye'de bulunmadığı hususları dikkate alındığında alacağını Türk mahkemelerinde ileri sürme imkânının da bulunmadığının kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davanın süresinde açılıp açılmadığı ve zamanaşımı hususlarına ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Maddi hukukun bir müessesesi olan zamanaşımı, hukuki işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tâbidir (Vahit Doğan, Milletlerarası Özel Hukuk, ..., 2022, s.315; Gülin Güngör, Türk Milletlerarası Özel Hukuku, ..., 2021, s.127). Buna göre ... Federasyonu İş Kanunu'nun bu konudaki hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanması, 5718 sayılı Kanun'un 2. ve 8. maddelerinin bir gereğidir.

... Federasyonu İş Kanunu'nun bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma sürelerinin düzenlendiği 392. maddesinde sözü edilen sürelerin, Dairemizce daha önce bazı kararlarda hak düşürücü süre olduğu belirtilmişse de yeniden yapılan değerlendirmede; bu sürelerin zamanaşımı süresi niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacı işçi 01.10.2012-19.05.20 13... .02.2014-17.02.2015 tarihleri arasında iki dönem hâlinde ...'da bulunan davalıya ait işyerinde fasılalı olarak çalışmış olup işbu davanın 19.04.2016 tarihinde açıldığı görülmektedir. ... Federasyonu İş Kanunu'nun bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma sürelerinin düzenlendiği 392. maddesinde öngörülen süre zamanaşımı süresi olup Mahkemece doğru şekilde nitelendirilmişse de yapılan inceleme sonucunda davalı vekilince süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesinde davaya karşı zamanaşımı def'inde bulunulmamıştır. Dolayısıyla bu husus dikkate alınmaksızın yazılı gerekçe ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Diğer yandan, davacı vekilince 20.03.2018 tarihinde ıslah talebinde bulunulduğu, söz konusu talebe ilişkin dilekçenin 29.05.2018 tarihli celsede elden davalı vekiline tebliğ edildiği ve davalı vekilince 08.06.2018 tarihinde yani süresi içerisinde zamanaşımı def'inde bulunulduğu hususları dikkate alındığında ıslaha karşı zamanaşımı def'inin de ayrıca dikkate alınarak davacının talep konusu alacaklara hak kazanıp kazanmadığının ve hak kazandı ise de alacak miktarlarının yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.

VII. KARAR