Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4717 K.2025/9707

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı ... (... Şirketi) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılardan ... Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (... Şirketi) ile imzaladığı iş sözleşmesi kapsamında ...

Federasyonu'nda bulunan ... şantiyesinde çalıştığını, her iki davalı Şirket arasında adi ortaklık ilişkisi bulunduğunu, davacı ile davalı işveren arasında Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) nezdinde iş sözleşmesi yapıldığını, söz konusu sözleşme ile çalışılan ülke mevzuatı gereği olarak ikinci bir sözleşmenin yapılabileceğinin öngörüldüğünü, bununla birlikte yapılan sözleşmede işçinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin olarak yapılan düzenleme gereği davacı işçinin ... mevzuatında lehine olan tüm hükümlerden ve imtiyazlardan faydalanacağı hususunda anlaşma sağlandığını, ...'ya gidildiğinde bir de Rusça sözleşme imzalandığını,

Rusça sözleşmede uygulanacak mevzuata ilişkin olarak gerek Türk, gerek ... mevzuatının sağladığı garanti ve tazminatların uygulanacağı hususunda anlaşma sağlandığını, sözleşmede ... mevzuatının uygulanacağı ve taraflar arasındaki sözleşmelerde yer almayan durumlarda ...

Federasyonu iş hukuku kapsamında uyuşmazlığın çözülmesi gerektiğinin belirtildiğini, İŞKUR nezdinde yapılan iş sözleşmesi ile müvekkilinin saat ücretinin 6,50 USD olarak belirlendiğini ancak müvekkiline çalıştığı süre boyunca saat ücretinin %50 zamlı olarak 9,75 USD üzerinden ödendiğini, ...'da imzalanan sözleşmede "İşçi için çalışma ücretine eklenecek aylık olarak %80 tutarında bölge katsayısı belirlenmiştir."şeklinde düzenleme olduğunu, bu katsayının uygulanmadığını, ücretinin eksik ödendiğini, davacının haftanın 7 günü çalıştığını,

sonradan imzalanan sözleşme ile günlük 8 saat ve haftalık 45 saatlik sözleşmenin geçersiz sayılması gerektiğini, ... mevzuatında haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğunu, davacıya fazla çalışma ücretinin ... mevzuatına göre ödenmediğini, fazla çalışma ve hafta tatili ücretlerinin eksik ödendiğini, davacının Rus ve Türk mevzuatına göre tatil olan tüm günlerde çalışmasına rağmen bir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin işveren nezdinde vahta sistemi ile çalıştığını, müvekkilinin Uzak Kuzey bölgesinde çalışması nedeni ile ayrıca 24 günlük ek yıllık izin hakkı bulunduğunu,

ancak davacıya ne 24 günlük ne de 28 günlük yıllık izin hakkının verildiğini, bir ödeme de yapılmadığını, iş sözleşmesinin feshi ile birlikte davacıya kıdem tazminatı ödenmediğini, ihbar öneli kullandırılmadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları, yıpranma tazminatı, manevi tazminat ile fark ücret, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti, yatak ücreti ve yıllık ücretli izin alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, yurt dışında çalıştığı iddia edilen işçinin, Türkiye'deki Şirket ile bir bağının bulunup bulunmadığının anlaşılması için İŞKUR iş sözleşmesinin Mahkemece incelenmesi gerektiğini, yurt dışında çalışan işçilerin Türk mahkemelerinde Türk hukukuna alacak takibi yapmalarına izin verilmemesi gerektiğini, yabancı hukuk ve yabancı mahkemenin yetkisi konusunda itirazda ve zamanaşımı def'inde bulunduklarını, fahiş ücretin kabul edilemeyeceğini, faiz türü ve başlangıcına ilişkin talepleri kabul etmediklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının çalıştığı projenin ... ...'da Kutup Dairesi içerisinde bulunan ... Yarımadası'nda dünyanın sayılı doğalgaz kaynaklarından birinin işletilmesi için kurulan Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (...) tesisinin inşaatı olup tesisi işletecek şirketlerin ... ve ... olduğunu, tesisin anahtar teslimi işini ... ile ... Şirketlerinin üstlendiğini, bu Şirketlerin tesisin önemli bir kısım inşaatını ... (...) ve ...

Şirketlerinin adi ortaklık-joint venture şeklinde oluşturduğu ...'ye ihale ettiğini, ... ve ...

Şirketlerinin ayrı ve bağımsız şirketler olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, İŞKUR sözleşmesinin ...'da imzalandığı öne sürülen iş sözleşmesi ile bir ilişkisinin olmadığını, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca yabancılık unsuru taşıyan sözleşmelerin Türk kamu düzenine aykırı hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını, yargılamanın Türk hukuku gözetilerek yapılması gerektiğini, davacının taleplerinin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararları sonrasında yapılan yeni yargılamada dosya kapsamında yer alan bireysel iş sözleşmesi ile hukuk seçimi yapıldığı, hukuk seçimi yapılan dönemde ... iş hukukunun uygulanması gerektiği, taraflar arasındaki iş ilişkisinin 30.04.2017 tarihinde sona erdiği, 02.08.2018 tarihinde dava açıldığı, ... Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesinde yer alan sürelerin geçmiş olduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımından reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 30.04.2017 tarihinde iş ilişkisinin sona erdiği göz önüne alındığında, 02.08.2018 tarihinde dava açılmasıyla, ... Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesine göre dava tarihi itibarıyla 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a. Derdest bir davada görüş değişikliğine gidilerek bir anda davanın reddedilmesinin açıklamasının olmadığını, b. Zamanaşımına ilişkin madde metninin hatalı değerlendirildiğini, sürelerin geçerli nedenle geçtiğinin kabulü ile sonuca gidilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; a. Müvekkili lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini, b. Mahkeme kararının bu yönüyle haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, uygulanacak hukuk, zamanaşımı ve savunma hakkının ihlal edilip edilmediğine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta; İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup davalı ... Şirketi vekili tarafından da yasal süresi içerisinde sunulan istinafa cevap dilekçesinde, cevap yolu ile istinaf başvurusunda bulunulduğu görülmektedir. Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesine rağmen, davalı ... Şirketinin katılma yoluyla istinaf başvurusu hakkında bir değerlendirme yapılmamış ve herhangi bir karar verilmemiştir.

Dosya içeriğine göre davalı ... Şirketinin katılma yoluyla istinaf başvurusu yönünden istinaf harçlarını yatırmadığı görülmekle; harcın tamamlanması için usulüne uygun muhtıra çıkarılması ve oluşacak sonuca göre harcın yatırılmaması hâlinde istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi, yatırılması hâlinde ise istinaf sebepleri esastan incelenerek bir karar verilmesi gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurusu yönünden inceleme yapılmadan Dairemizce temyiz incelemesi yapılamayacağı değerlendirilmekle; davalı ... Şirketi vekilinin istinaf başvurusu incelenerek bir karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR