Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/5126 K.2025/6349

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan Nusaybin Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin işyeri sendika temsilcisi olduğunu, davalı Belediye Fen İşleri Müdürlüğünde fen işçisi olarak çalıştığı sırada görev yerinin keyfi, gerekçesiz ve hukuka aykırı şekilde Park ve Bahçeler Müdürlüğü biriminde sulama tankeri görevlisi olarak değiştirildiğini, davacının işyeri sendika temsilcisi olarak görev yerinin değiştirilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinde düzenlenen tazminatın davalılardan tahsili ile davacının görev yeri değişikliğine dair işverence alınan 22.10.2020 tarih ve 2177 sayılı kararın iptaline ve davacının önceki görevine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava dışı Sendika tarafından davacı işçinin 31.08.2020 tarihli kararla işyeri sendika temsilcisi olarak görevlendirildiği, söz konusu kararın işverene 07.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, işyerinde yürürlükte bulunan 01.07.2020-30.06.2022 tarihli toplu iş sözleşmesinin 13/1 hükmünde.

"Sendika baştemsilcisi ve temsilcileri ile sendika anatüzüğü ve sözleşme uyarınca işyerinde kurulan kurulların üyeleri, işten çıkarılamaz, işleri ve işyerleri değiştirilemez ve herhangi bir nedenle farklı bir işleme tabi tutulamazlar....

İşverenin bu hükme aykırı hareket etmesi halinde, ilgili işçiye 18 aylık ücreti tutarında net tazminat ödenir." şeklinde düzenlenmeye yer verildiği, davalı işverence işyeri sendika temsilcisi olan davacının işyerinin ve işinin değiştirildiği, işlemin hukuka aykırı olduğu,

davacı tarafından dava konusu işleminin iptali ve eski işine iadesini istendiği ancak işverenin yönetim hakkı kapsamında, işçinin işyerini veya işini değiştirmesi işleminin iptali için öngörülmüş bir dava bulunmadığı gerekçe gösterilerek davalı Belediye tarafından gerçekleştirilen değişiklik işleminin hukuka aykırı olduğunun tespitine, davacının işlemin iptaline yönelik talebi ile eski görevine iadesine ilişkin talebinin reddine, davacının tazminat isteminin ise kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Belediye vekili temyiz dilekçesinde; 1.Davacı lehine hükmedilen tazminatın hatalı hesaplandığını, 2. Davacının görev yerinin değiştirilmesi işleminin işverenin geçici işgücü ihtiyacından kaynaklandığını, 3. Davacının işyeri sendika temsilcisi olduğu bilinmeden görev yerinin değiştirildiğini, 4. Kısmen kabul kararı verildiği hâlde davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, işyeri sendika temsilciliğinin güvencesi kapsamında işyeri değişikliği işleminin geçersizliğinin tespiti istemi ile vekâlet ücretine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun "İşyeri sendika temsilciliğinin güvencesi" kenar başlıklı 24. maddesi şöyledir:

"(1) İşveren, işyeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmelerini haklı bir neden olmadıkça ve nedenini yazılı olarak açık ve kesin şekilde belirtmedikçe feshedemez. Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde, temsilci veya üyesi bulunduğu sendika dava açabilir.

(2) Dava basit yargılama usulüne göre sonuçlandırılır. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/31 md.) Mahkemece verilen karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi kesin olarak karar verir.

(3) Temsilcinin işe iadesine karar verilirse fesih geçersiz sayılarak temsilcilik süresini aşmamak kaydıyla fesih tarihi ile kararın kesinleşme tarihi arasındaki ücret ve diğer hakları ödenir. Kararın kesinleşmesinden itibaren altı iş günü içinde temsilcinin işe başvurması şartıyla, altı iş günü içinde işe başlatılmaması hâlinde, iş ilişkisinin devam ettiği kabul edilerek ücreti ve diğer hakları temsilcilik süresince ödenmeye devam edilir. Bu hüküm yeniden temsilciliğe atanma hâlinde de uygulanır.

(4) İşveren, yazılı rızası olmadıkça işyeri sendika temsilcisinin işyerini değiştiremez veya işinde esaslı tarzda değişiklik yapamaz. Aksi hâlde değişiklik geçersiz sayılır.

(5) Bu madde hükümleri işyerinde çalışmaya devam eden yöneticiler hakkında da uygulanır."

Sendika işyeri temsilcisinin güvencesi, temsilcilik sıfatından kaynaklanmakta ve temsilcilik görevi ile sınırlı tutulmaktadır. Düzenlemenin amacı işyeri sendika temsilcilerine görevlerini yerine getirebilmeleri için güvence sağlamaktır.

İşyeri sendika temsilciliğinin güvencesi kapsamında, işverence işyeri değişikliği işleminin gerçekleştirilebilmesi için temsilcinin yazılı rızası gerekmektedir. Aksi hâlde kanundaki ifadesiyle "değişiklik geçersiz sayılır."

04.06.1958 tarihli ve 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da vurgulandığı gibi; bir davada dayanılan maddi vakıaları açıklamak tarafların, bu olguları hukuken nitelendirmek, uygulanacak kanun maddelerini arayıp bulmak ve doğru olarak yorumlayıp uygulamak da hâkimin görevidir. Diğer bir deyişle; bir davada maddi olayı anlatmak taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak hâkime aittir.

Somut olayda Mahkemece davacı işçinin talebi işverenin yönetim hakkı kapsamındaki işleminin iptali için öngörülen bir dava bulunmadığından bahisle davacının işlemin hukuka aykırılığının tespiti ile işleminin iptali ile eski işine iadesini talep ettiği şeklinde nitelendirilerek davacının işlemin hukuka aykırılığı talebinin kabulüne, işleminin iptali ile eski işine iadesine dair talebinin reddine karar verilmiş ise de davacının talebi davalı işleminin geçersizliğinin tespitine yönelik tek bir dava olarak ele alınmalıdır. Bu itibarla Mahkemece işlemin iptali ile davacının eski görevine iadesine ilişkin taleplerinin reddine karar verilmesi hatalıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Davalı tarafın temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerinde yer alan "1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,

2-Nusaybin Belediye Başkanlığı'nın 22.10.2020 tarihli E-49467678-000-2177 sayılı işlemin hukuka aykırı olduğunun TESPİTİNE,

3-Nusaybin Belediye Başkanlığı'nın 22.10.2020 tarihli E-49467678-000-2177 sayılı işlemin iptaline ilişkin talebin REDDİNE,

4-Davacının eski görevine iadesine ilişkin talebinin USULDEN REDDİNE,” ibarelerinin çıkartılarak yerine “Davanın kabulü ile, davacının işyerinin değiştirilmesine ilişkin davalı ... Belediye Başkanlığının 22.10.2020 tarihli E-49467678-000-2177 sayılı işleminin geçersizliğinin tespitine” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,