Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/5423 K.2025/7499

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde davalı Şirketle yapmış olduğu belirli süreli iş sözleşmesine istinaden davalı Şirkete ait ... bayraklı, ... Limanına kayıtlı, ... sicil No.lu "..." adlı gemide 16.11.2020 tarihinde 2. zabit (3. kaptan) olarak çalışmaya başladığını, 6 aylık iş sözleşme süresi dolmadan işveren tarafından herhangi bir haklı sebep gösterilmeden bildirimsiz bir şekilde 13.02.2021 tarihinde iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini,

müvekkilinin aylık 3.000,00 USD karşılığında davalı Şirkete ait gemide çalıştığını ve ücret seviyesinin 16.11.2020 tarihli belirli süreli iş sözleşmesinde açıkça belirtilmiş olduğunu iddia ederek 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 438/1 hükmünden kaynaklanan bakiye süre ücret alacağı ile Kanun'un 438/3 hükmünden kaynaklanan haksız fesih tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirketin bahsi geçtiği şekilde "..." isimli bir gemisi olmadığını, davacının Şirketleri çalışanı olmadığını, husumet itirazları bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; personel ayrılış ordinosunun davalı Şirket tarafından düzenlendiği, davacının davalı nezdinde "..." isimli gemide çalıştığı kanaatine varıldığı, dosyada yer alan belgelerden davacının gemiadamı olarak 16.11.2020 tarihinden itibaren 6 ay belirli süreli ile çalıştığı, belirli sürenin sonu 16.05.2021 olmasına rağmen davacının 13.02.2021 tarihinde gemiden ayrıldığı, ücretinin aylık net 3.000,00 USD, brüt 4.190,53 USD olduğu, firma/kaptan talimatı ile iş sözleşmesinin sonlandığı,

feshin haksız olarak gerçekleştirildiği ve bu itibarla davacının 92 günlük bakiye süre ücretine hak kazandığı, işveren feshinin hukuka aykırılık bakımından ağırlığı, işçinin kişilik haklarının zedelenmesinin derecesi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi somut olayın bütün durum ve koşulları dikkate alınarak haksız fesih tazminatına hükmedilip hükmedilemeyeceği ve tazminatın miktarının belirlenmesi gerektiği, işbu uyuşmazlık bakımından işçinin kişilik haklarının zedelendiği bir husus söz konusu olmadığı gibi, feshin hukuka aykırılık bakımından ağırlığının derecesi,

tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilerek davacının 3 aylık ücreti tutarında haksız fesih tazminatına da hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kurallarının tespiti ile vakıa değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının çalışanları olmadığını, "..." isimli gemilerinin olmadığını, iş sözleşmesi, hizmet belgesi ayrılış ordinosunun müvekkili Şirkete ait olmadığını,

2. Dava dilekçesinde, davacının 3 ay kadar çalıştığı, 3 aylık ücretini aldığı, bakiye süre için ücretini alamadığının iddia edildiği, huzurdaki davada, davacının açıkça yalan beyanda bulunduğunun sübut bulması için, davacıya ait Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarından ve banka kayıtlarından, iddia ettiği 3 aylık çalışmanın ve almış olduğu ücretin araştırılmasına dair taleplerinin görmezlikten gelindiğini,

3. İstinaf taleplerinin ret gerekçesinin dosya kapsamında hiçbir inceleme yapılmaksızın, matbu mahiyette verildiğini,

4. Müvekkili Şirket ile hiçbir illiyet bağı olmayan, hiçbir resmî kurumda bir karşılığı olmayan, imzalarını, kaşelerini yada müvekkili Şirket ile ilgili bir kayıt ihtiva etmeyen, resmî bir evrak olmayan bir yazıya, hukuki bir kıymet atfedildiğini ve ispat kıymet ve kabiliyeti olan bir evrakmış gibi hükme esas alındığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, husumet ile davacının bakiye süre ücret alacağı ve haksız fesih tazminatına hak kazanıp kazanamadığı ile alacakların hesaplanması noktasındadır. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6098 sayılı Kanun'un 438. maddesinin 3. fıkrası şu şekildedir; "Hâkim, bütün durum ve koşulları göz önünde tutarak, ayrıca miktarını serbestçe belirleyeceği bir tazminatın işçiye ödenmesine karar verebilir; ancak belirlenecek tazminat miktarı, işçinin altı aylık ücretinden fazla olamaz."

Söz konusu hükmün gerekçesi de "... bütün durum ve koşullar”dan neyin amaçlandığı açıklanmaya çalışılmıştır. Tarafların sosyal ve ekonomik durumları, sözleşmenin devam süresi ve fesih için ileri sürülen sebep, somut olayın durum ve koşullarını gösterir.

İşçinin işten çıkarılırken tartaklanması, kolundan tutularak veya gerekmediği hâlde güvenlik aracılığıyla işyerinden uzaklaştırılması, arkadaşları veya ailesi önünde rencide edici şekilde fesih iradesinin açıklanması, fesih öncesi psikolojik baskıya maruz bırakılması gibi davranışlar söz konusu tazminatın takdir edilmesinde ve dikkate alınabilecektir. Ancak tazminatın hüküm altına alınmasında göz önünde tutulacak durum ve koşullar belirtilenlerle sınırlı değildir.

Sözleşmenin devam süresi, ileri sürülen fesih sebebi, işçinin kişilik haklarının zedelenip zedelenmediği ve derecesi, işçinin birlikte kusuru gibi durum ve koşullar da tazminatın takdirinde göz önünde bulundurulmalıdır. ..." şeklindedir.

Somut olayda iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiği sabit olup Mahkemece davacı lehine 438. maddenin 1 ve 2. fıkraları gözetilerek bakiye süre ücreti tutarında tazminata hükmedilmesi yerindedir. Diğer yandan aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca tazminata hükmedilebilmesi için salt iş sözleşmesinin haksız feshi yeterli olmayıp aynı zamanda işçinin kişilik haklarının ihlal edilmiş olması gerekir.

Feshin haksız olduğunun yanı sıra kişilik haklarını ihlal ettiğini ispat yükü işçiye aittir. Dosya kapsamından davacı işçinin haksız fesihle kişilik haklarının ihlal edildiğini ispat edemediği anlaşılmaktadır. Bu durumda Mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 438/3 hükmü uyarınca haksız fesih tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR