Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/5991 K.2025/7909

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Termik Santralinde çalıştığını, değirmen bakımındaki işçilerin asgari ücretin %50, %60, %75 ya da %100 fazlası ücretle, park sahasında çalışanların asgari ücretin %50 - %60 fazlası ücretle, kül, cüruf bakımı, inşaat bakımı sahalarında çalışanların ise asgari ücretin %50 fazlası ücretle çalıştığını, çalışma dönemi içinde hizmet alım sözleşmesi ile yüklenici işverenler üzerinden yaptırılan çalışmaların muvazaalı olduğunu, bu konuda emsal kararlar olduğunu, buna göre yüklenici işverenler üzerinden bildirilen çalışmaların, davalı tarafın sendika üyesi ve dolayısıyla toplu iş sözleşmesinden yararlanan kadrolu işçilerin çalışmaları gibi kabul edilmesi gerektiğini, ilave tediye alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, kendilerinin ihale makamı olduğunu, muvazaa iddialarının yerinde olmadığını, ilave tediyeden sadece sendika üyesi toplu iş sözleşmesinden yararlanma imkânı olan kişilerin faydalanabileceğini, alacakların zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Genel Müdürlüğü ile dava dışı hizmet alım sözleşmesi imzalanan yüklenici firmalar arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğu, davacının Kurum işçisi sayılarak ilave tediyeden faydalanması gerektiği, dava tarihi itibarıyla bir kısım alacağın zamanaşımına uğradığı belirtilerek bilirkişi raporu doğrultusunda taleple bağlı olarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamındaki yazı, bilgi ve belgelere, yasaya uygun nedenlere, Dairenin kaldırma kararı doğrultusunda yapılan inceleme ve araştırmaya göre İlk Derece Mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanması ile değerlendirilmesinde usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesinin gerekçesine göre kararın usul ve kanuna uygun olduğu, davalı tarafça istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Müvekkili Kuruma husumet yöneltilmesinin hukuken kabul edilemez olduğunu, 2. Müvekkili Kurum ile yüklenici firmalar arasında muvazaalı ilişki bulunmadığını, 3. Davacının muvazaa iddiası mesnetsiz olduğundan ilave tediye alacağına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; asıl işveren alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olup olmadığı, buna bağlı olarak davacının ilave tediye alacağı talep hakkı olup olmadığı ve ilave tediye alacağına esas ücretin tespitine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut olayda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 12.06.2024 tarihli kararı ile.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin emsal kararları doğrultusunda, davacının sendika üyesi olup olmadığı veya dayanışma aidatı ödeyip ödemediği ve davacının sendika üyesi olmadığı ve dayanışma aidatı da ödemediğinin tespit edilmesi hâlinde, davalı işveren işyerinde davacı ile aynı işi yapan ve sendika üyesi olmayan emsal işçi olup olmadığı belirlenerek emsal işçi olması hâlinde ilave tediye alacakları emsal işçi ücretine göre hesaplanıp hüküm altına alınması;

sendikalı olmayan emsal işçi bulunmadığının anlaşılması hâlinde ise, ilave tediye alacağı davacının almakta olduğu ücret üzerinden hesaplanarak hüküm altına alınması gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince sözü edilen karar üzerine yapılan yargılama sonucunda hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dosya içeriğinde emsal işçi olmadığı belirtildikten sonra aynı talep ve aynı tarihte açılmış bir dava olduğu gerekçesiyle ... İş Mahkemesinin 2023/300 Esas sayılı dosyasının davacısı ... ve sözü edilen dosyaya emsal işçi olduğu bildirilen .... ve ...'nin ücretlerine göre seçenekli hesaplama yapılmış; Mahkemece ...'nin ücretine göre yapılan hesaplama doğrultusunda hüküm kurulmuştur. Ne var ki ...'nin eldeki davanın davacısı bakımından emsal teşkil ettiğine ilişkin mahkemece somut bir gerekçe ortaya konulmuş değildir.

Şu hâlde dosya içeriği dikkate alındığında; davalı işverene ait işyerinde ...'nin davacı bakımından emsal işçi olup olmadığı belirlenerek emsal işçi olması hâlinde ilave tediye alacağının emsal işçi ücretine göre hesaplanıp hüküm altına alınması; emsal işçi olmadığının anlaşılması hâlinde ise davacının almakta olduğu ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekmektedir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR