Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/6118 K.2025/7490

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra ücretinin düşürüldüğünü, bundan dolayı ücret farkı, ikramiye farkı, ilave tediye farkı alacaklarının bulunduğunu, ayrıca davacının pandemi döneminde davalı Bakanlık tarafından yayımlanan Genelge çerçevesinde evlerine gitmeden on ve on beşer günlük nöbetler ile yirmi dört saat kapalı sistem çalıştığını, 20.00-06.00 saatleri arasındaki çalışmasın gece çalışması olduğunu ve gece zammı alacağına hak kazanmasına rağmen bu alacağının ödenmediğini,

yine bu çalışma şeklinde fazla çalışma yapıp ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatillerinde çalıştığını ve gece çalışması yaptığını ancak bu çalışmalara ilişkin zamlı ücretlerin ödenmediğini ileri sürerek fark ücret, ikramiye ve ilave tediye alacakları ile fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, hafta tatili, gece zammı ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ücretinin sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra da ilgili düzenlemeler uyarınca eksiksiz ödendiğini, davacının gece çalışması yapmadığını, ... salgınıyla mücadele kapsamında 02.04.2020 tarihinden itibaren önce yedi günlük sabit vardiya sistemine geçildiğini, bilahare sabit vardiya sisteminin on dört gün olarak uygulandığını, davacının fazla çalışma yapmadığını, yapmış olması hâlinde ise karşılığı tutarın bordrosun yansıtılarak kendisine ödendiğini, davacının ücret farkı ile buna bağlı ilave tediye ve ikramiye alacakları ile fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, gece zammı ücreti alacaklarının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının davalı Bakanlık bünyesinde Bakım Merkezi işyerinde çalıştığı, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) gereğince sürekli işçi kadrosuna geçiş sürecinde imzalanan sözleşmede asgari ücretin belirli bir oran fazlasına yönelik bir düzenleme bulunmadığı, buna göre ücrete bağlı fark alacak taleplerinin reddi gerektiği, diğer alacak talepleri bakımından ise işverenin sunduğu puantaj kaydı ve bordrolara göre pandemi dönemi dışında davacının haftalık 45 saati aşan çalışması olmadığı,

2020 yılı Nisan-Aralık ile 2021 yılı Ocak-Şubat aylarında davacının yapmış olduğu fazla çalışmaların karşılığının işveren tarafından bordroda gösterilip toplu iş sözleşmesine uygun şekilde %60 zamlı olarak ödendiği, puantaj kayıtlarına göre davacının haftanın 7 gününde çalışması olmadığı yine toplu iş sözleşmesine göre 20.00-06.00 saatleri arasında çalışmasının bulunmadığı, puantaj kayıtlarından davacının çalıştığı tespit edilen ulusal bayram ve genel tatil günleri karşılığının da davacıya ödendiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında hatalı yön bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile gece zammı alacak talepleri yönünden yapılan değerlendirmede toplu iş sözleşmelerinin uygulanması noktasında hatalı değerlendirme yapıldığını,

2. Davacının dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanıp yararlanmadığı konusunda gerekli inceleme yapılmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun bu hâli ile denetime elverişli olmadığını,

3. Davacının pandemi döneminde kapalı devre sistemiyle çalıştığını, bu hususta davalı Kuruma müzekkere yazılarak davacının çalışma şekline ilişkin bilgi ve belgelerin getirtilmesi yönündeki taleplerinin hukuka aykırı olarak karşılanmadığını,

4. Davacının çalıştığı Kurumda bakıma muhtaç kişilere hizmet verildiği de gözetildiğinde davacının aynı çalışma sisteminde çalıştığının kabul edilemeyeceğini, sürekli bakım ve gözetim gerektiren kişilere hizmet veren davacının tam gün çalıştığını, işin doğası gereği çalışmaya ara vermesinin mümkün olmadığını, bu durumda fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ile gece zammı alacaklarına hak kazandığını,

5. Davacı işçiye günlük 11 saati geçen gündüz çalışmalarının ve gece 7,5 saati geçen gece çalışmalarının karşılığı ile haftalık 45 saati aşan ve yılda 270 saati geçen fazla çalışmaların karşılığının ödenmediğini,

6. Mahsubun ilgili olunan aydan yapılması gerekirken toplam alacak üzerinden uygulanan mahsup işlemiyle yapılan hesaplamanın hükme esas alınmayacağını, hesaplama döneminin taleplerine rağmen eksik olduğunu,

7. Ücret, ilave tediye, ikramiye alacağı yönünden; davacının ücretinin davalı işveren tarafından tek taraflı olarak ve hiçbir dayanağı olmaksızın düşürüldüğünü, belirsiz süreli bireysel iş sözleşmesinde açıkça ücret kararlaştırılmadığı gerekçe gösterilerek ücret farkı, ikramiye farkı ve ilave tediye farkı alacaklarının reddedildiğini, ancak davacının kadroya geçmeden önce ihale şartnamesinde yazılı olduğu üzere asgari ücretin yüzde oran fazlasıyla çalışmakta olduğunu, aynı koşullarda ve ihale sözleşmesinden en ufak bir fark ve düzenleme olmaksızın % ibaresi konulmak suretiyle aynı ücret üzerinden kadroya geçtiğini ve ücretinin rızası olmaksızın düşürülmesinin açıkça kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacı işçinin, kadroya geçişte düzenlenen belirsiz süreli iş sözleşmesi hükümlerine göre ücretinin tespiti ile talep edilen fark alacaklarının bulunup bulunmadığı ve fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti ile gece zammı ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanması hususlarındadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp ispatlanmadıkça imzalı bordroda görünen söz konusu alacakların ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmasının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş ve işyerinden çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak fazla çalışmanın bu tür yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışması olup olmadığı araştırılmalıdır. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Aynı ilkeler, hafta tatili ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının ispatı bakımından da geçerlidir.

Somut olayda davacı vekili özellikle pandemi döneminde davacının Kurumda 10... 'er günlük nöbetlerle aralıksız olarak işyerinden hiç çıkmadan ve evine gitmeden gece gündüz 24 saat usulü çalıştığını iddia etmiş olup davalı işveren ise pandemi dönemi boyunca davacının 08.00-20.

00... .00-08.00 olmak üzere 2 vardiya hâlinde çalıştığını, molalar harici toplam çalışma süresinin 10... dakika olduğunu, dinlenme süresinde diğer vardiya personeli de görevli olduğu için hizmetlerine ihtiyaç duyulmadığını, icapçı olarak bekletilmediğini ifade etmiştir. Davalı işveren tarafından uyuşmazlık konusu döneme ait ücret bordroları, puantaj kayıtları ve çalışma çizelgeleri klasörler hâlinde dosyaya ibraz edilmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davacının puantaj kayıtlarına göre davacının genel olarak haftanın 6 günü çalıştığı belirlendiğinden hesaplama yapılmadığı, bir kısım bordrolarda fazla çalışmaya dair ek tahakkuklar bulunduğu ve tahakkuk ettirilen tutarların hesaplanan tutardan mahsup edildiği, puantaj kayıtlarına göre davacının 2020 yılı Nisan-Aralık dönemi ile 2021 yılı Ocak ve Şubat ayları haricinde haftanın 6 günü 08.00-16.00 saatleri arasında 8 saatlik vardiyalarda çalıştığı, 1 saat ara dinlenme mahsubu ile haftada 42 saat çalışmanın olduğu ve haftalık çalışmanın 45 saati aşmadığının belirlendiği,

ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ise çalışılan günlerin karşılığının ücret bordrolarında toplu iş sözleşmesine uygun olarak tahakkuk ettirildiği ve sunulan kayıtlara göre davacının 08.00-16.00 saatleri arasında çalıştığı belirlendiğinden davacının gece zammı alacağına hak kazanamadığı tespit edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda talep konusu alacak kalemleri ile ilgili herhangi bir hesaplama yapılmamıştır.

Dosya içeriğinde yer alan puantaj kayıtları incelendiğinde; çizelgeler ile puantaj kayıtlarının açık bir şekilde okunabildiği ve anlaşılır olduğu, pandemi döneminde bazı dönemlerde davacının farklı gün sayılarında (10, 14 gibi) kapalı vardiya sistemi ile çalıştığı ancak kapalı vardiyadaki çalışma saatlerine ilişkin açıklık bulunmadığı görülmüştür.

Dolayısıyla pandemi döneminde kapalı vardiyadaki çalışmalar bakımından davacının çalışma saatleri de açıklığa kavuşturulmak suretiyle 02.04.2018 tarihinden itibaren fiilî çalışmasının bulunduğu tüm puantaj kayıtları ve çalışma çizelgeleri değerlendirilerek, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile gece zammı alacaklarının tespit edilip varsa bordrolarda tahakkuk ettirilen miktarların mahsubu sureti ile taleplerin denetime elverişli olacak şekilde hesaplanması gerekirken hükme esas alınan bilirkişi raporunda yazılı şekilde hiçbir hesaplama yapılmadan tespite gidilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR