Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/6628 K.2025/7703

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ile davalı işveren ...

01.08.2011 - 31.07.2021 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 6 ayrı toplu iş sözleşmesi imzaladığını, söz konusu toplu iş sözleşmeleri kapsamında davalıya bağlı işyerlerinde çalışmakta olan işçilerden, müvekkili Sendikaya üye olanların isim listeleri, üyelik ve dayanışma aidatı kesinti yazılarının davalı işverene bildirildiğini, dava dönemi içerisinde, davalıya bağlı işyerlerinde çalışan işçilerin, davalı işveren tarafından yapılacak kısmi ödemelerin öncelikle dava konusu alacakların işlemiş ve işleyecek faizlerine ve yargılama giderlerine mahsuben alınmış sayılacağını,

izah edilen nedenlerle tüm taleplerinde fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak üzere, dava konusu 01.08.2011-30.07.2021 tarihleri arası dönem için şimdilik toplam 50.000,00 TL ... üyelik ve dayanışma aidatı asıl alacağının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 sayılı Kanun) 18. maddesi ile taraflar arasında imzalanan toplu iş sözleşmelerinin ilgili maddesi gereği ödenmesi gereken temerrüt tarihlerinden itibaren, bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek işletme kredi faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu, 01.08.2011-30.07.2021 tarihleri arasında davacı ile davalı arasında ilgili kanunlara binaen ... üyelik ve dayanışma aidatı asıl alacağı beyan edilerek 50.000,00 TL kısmi alacak davası açıldığını, davacının açmış olduğu alacak davasının hukuka aykırı olduğunu, davaya konu alacakların zamanaşımına uğradığını, ayrıca davacının davalı Belediyeye aidatın ödenmesi hususunda herhangi bir başvurusunun olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; öncelikle davalının davaya karşı ileri sürdüğü zamanaşımı def'inin süresinde olup olmadığının tartışılması gerektiği, dava dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği tarihe göre davalının iki haftalık cevap verme süresinin adli tatil süresi içinde sona erdiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 104. maddesi uyarınca davalı tarafından 07.09.2021 günü verilen cevap dilekçesinin yasal süresinde sunulmuş olduğu sonucuna ulaşıldığı, söz konusu zamanaşımı def'i uyarınca 31.05.2016 öncesine ilişkin dava konusu aidat alacaklarının zamanaşımına uğradığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Cevap dilekçesi süresinde sunulmadığından davalının davaya karşı ileri sürdüğü zamanaşımı def’inin dikkate alınamayacağını,

b. Islah dilekçesine ilişkin zamanaşımı def’i ileri sürülmediğini, dava dilekçesinde talep edilen miktar dikkate alınmaksızın zamanaşımı def’i değerlendirilmesinin doğru olmadığını,

c. Yine davalı tarafından yapılan kısmi ödemelerin zamanaşımını kestiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadığını,

b. Davacının dava konusu alacak için müvekkiline başvuruda bulunmadığını,

c. Dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını,

ç. Bilirkişi raporunda çelişkiler bulunduğunu, davacı temyizinin kesinlik sınırında kaldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ... aidat alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6356 sayılı Kanun' un “Üyelik aidatı” kenar başlıklı 18. maddesi şöyledir: "(1) Üyelik aidatının miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre genel kurul tarafından belirlenir.

(2) Üyelik ve dayanışma aidatları, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir.

(3) Yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.

(4) Üye aidatının tahsiline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir."

Mülga 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 61. maddesi şöyledir: "İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasının, toplu iş sözleşmesi yapılmamışsa veya sona ermişse yetki belgesi alan işçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek ... üyesi işçilerin listesini vermesi üzerine, işveren ... tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanışma aidatını, işçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya vermeye ve kesinti listesini sendikaya göndermeye mecburdur.

Yukarıdaki fıkra gereğince ... tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenilen aidatı kesmeyen işveren ilgili sendikaya karşı kesmediği veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluşa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre sorumlu olduktan başka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır."

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) "Zamanaşımının kesilmesi" kenar başlıklı 154/1 hükmü şöyledir: "Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir:

1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse ..."

6098 sayılı Kanun'un "Yeni sürenin başlaması" kenar başlıklı 156 ncı maddesi şöyledir: "Zamanaşımının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar.

Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır."

Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) "Müruru zamanın kat'ı" kenar başlıklı 133/1 hükmü şöyledir:"Aşağıdaki hallerde müruru zaman katedilmiş olur:

1 - Borçlu borcu ikrar ettiği, hususiyle faiz veya mahsuben bir miktar para veya rehin yahut kefil verdiği takdirde. ..."

Mülga 818 sayılı Kanun'un "Yeni müddetin mebdei" kenar başlıklı 135. maddesi şöyledir:" Müruru zaman katedilmiş olunca katıdan itibaren yeni bir müddet cereyan etmeğe başlar.

Borç bir senette ikrar edilmiş veya bir hüküm ile sabit olmuş ise yeni müddet daima on senedir."

Resmî Gazete'nin 09.07.2013 tarihli ve 28702 sayılı nüshası ile yürürlüğe giren ... Üyeliğinin Kazanılması ve Sona Ermesi ile Üyelik Aidatının Tahsili Hakkında Yönetmelik'in 9 uncu maddesi şöyledir:"(1) Üyelik ve dayanışma aidatları, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilerek ilgili sendikaya ödenir. Genel kurul kararı ile aidatlarda değişiklik yapıldığı takdirde, en geç bir ay içinde ... tarafından aidat miktarı işverene bildirilir. (Ek cümle: RG-14/6/2015-29386) Yetkili işçi sendikası, üyelik değişikliklerini de en geç bir ay içerisinde işverene bildirmekle yükümlüdür.

(2) İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikası veya toplu iş sözleşmesi yapılmamışsa ya da sona ermişse yetki belgesi alan işçi sendikası, aidatların işçilerin ücretlerinden kesilmesi için işverene yazılı talepte bulunur.

(3) İşveren aidatları kesmeye, kestiği aidatın türünü belirterek tutarı ile kesinti listesini sendikaya göndermekle yükümlüdür.

(4) Yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.”

... üyelik ve dayanışma aidatı borçları dönemsel özellik gösteren borçlardandır. Kanun'da belirtilen şartların yerine getirilmiş olması şartıyla toplu iş sözleşmesinde aidat borcunun ödenme zamanına ilişkin hüküm mevcut ise bu hüküm uyarınca üyelik ve dayanışma aidatı borçlarının ödenme zamanı ve temerrüt tarihi belirlenmektedir. Bu itibarla ... üyelik ve dayanışma aidatı borçları yönünden zamanaşımı süresi, mülga 818 sayılı Kanun'un 126. maddesi ile 6098 sayılı Kanun'un 147. maddesi gereğince beş yıldır.

Somut uyuşmazlıkta davalının davaya karşı zamanaşımı savunmasında bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince davalının zamanaşımı def'inin değerlendirilmesi neticesinde davacının 31.05.2016 öncesi aidat alacaklarının zamanaşımına uğradığı kabulü ile dava konusu alacakların hesaplandığı görülmektedir.

Dosyaya davalı tarafından sunulan belgelerden (muhasebe işlem fişleri) davalı ... Başkanlığınca davacı Sendikaya 04.02.2016, 20.05.2016, 30.11.2017, 30.01.2018, 15.05.2018, 18.06.2018, 17.07.2018, 17.09.2018, 15.10.2018, 15.03.2019, 16.09.2019, 30.04.2020 tarihlerinde ödeme yapıldığı anlaşılmış olup yukarıda işaret edilen mülga 818 sayılı Kanun'un 133. ve 6098 sayılı Kanun'un 154. maddeleri uyarınca davalı tarafından yapılan kısmi ifaların zamanaşımını kestiği, dava ve ıslah tarihi itibarıyla zamanaşımına uğrayan bir alacak bulunmadığının anlaşılmasına göre davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR