Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/7048 K.2025/9398

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; teftiş raporlarının tek taraflı hazırlandığını ve davacıya tebliğ edilmediğini, raporun içeriğinin soyut olduğunu, raporun hazırlanması sırasında iş müfettişlerinin sadece çalışan işçileri denetleme yetkisi olmasına karşın iş sözleşmesi feshedilen işçiler yönünden de değerlendirme yapılarak yetki kapsamı dışında hareket edildiğini, ayrımcılığın açıkça işçiler tarafından ispatlanması gerektiğini, işçilerin postalarını iki hafta değiştirmeden ve ara dinlenme yaptırılmadan çalıştırıldıkları iddiasının soyut olduğunu,

belli sayıda işçinin görev yerinin sendikal faaliyetleri nedeniyle yer değişikliği yapıldığı iddiasına göre ceza kesilebilmesi için öncelikle eylemin tespit edilmesi gerektiğini, davalı Şirketin işletmesel karar alma özgürlüğünün olduğunu, Şirket Yönetim Kurulunun denetim hakkı kapsamında bu tarz kararlar alabileceğini, hiçbir işçiye sendika üyeliğinden istifa etmesi için baskı yapılmadığını, iş sözleşmelerinin sendikal nedenlerle feshedilmediğini, alınan tüm Yönetim Kurulu kararlarının işletmesel karara bağlı tedbirler olduğunu belirterek raporun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın Bakanlığa karşı açılamayacağını belirterek husumet itirazlarının olduğunu, ALO 170 telefon hattına ve CİMER’e yapılan uzun süreli gece çalışması yaptırıldığına ve 200 işçinin sendikal sebeplerle işten çıkarıldığına ilişkin şikâyetler üzerine inceleme başlatıldığını, 28.07.2021-03.09.2021 tarihleri arasında yapılan denetimler neticesinde 31.12.2021 tarihli ve 7099/İNC/25-10481/İNC/25 sayılı inceleme raporunun tanzim edildiğini,

bahse konu raporda daha önce de aynı işyerinde 31.08.2018 tarihinde sendikal baskının yapıldığının tespit edildiğini ve uygulanan idari para cezasına yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedildiğini, işyerinde gerek kayyum gerekse yeni gelen yönetim döneminde sendikaya üye işçilerin işten çıkartıldığını, 2020 yılında 93, 2021 yılında 3 sendikalı işçinin (04) çıkış koduyla işten çıkarıldığını, 2020 yılında 126, 2021 yılında 37 işçinin nakil olduğunu,

bu sebeplerle işyerinin 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 19. maddesine muhalefet ettiğini ve 78/C hükmü gereğince idari para cezasının uygulanması gerektiğini, nakil olan toplam 163 işçiye ilişkin yapılan işlemin 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 5. maddesinde belirtilen ayrımcılık işlemi olduğuna kanaat getirildiğini, bazı işçilerin postalarının değiştirilmeden 2 haftadan fazla sürecek şekilde çalıştırıldığının tespit edildiğini ve bu durumun İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 104. maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığını,

işyerindeki işçilerin 9 saat çalışıp 30 dakika ara dinlenme yaptığının tespit edildiğini, bu durumun 4857 sayılı Kanun'un 68. maddesine aykırılık teşkil ettiğini ve 104. madde gereğince idari para cezasının uygulandığını. 6 yıldır davalı işyerinde çalışan işçinin CİMER'e yaptığı şikâyette kendisi gibi birçok işçinin ...

Sendikasının örgütlenmesinin önlenmesi amacıyla İstanbul'a görevlendirildiğini belirttiğini, bu şikâyetler üzerine başka bir işçinin CİMER’e yaptığı şikâyette kendisi gibi birçok işçinin sendikal faaliyet nedeniyle ücretsiz izne çıkartıldığını ve ücretsiz izin hakkının kötüye kullanıldığını belirttiğini, bu şikâyetler üzerine inceleme başlatıldığını, 28.07.2021-03.09.2021 tarihleri arasında yapılan denetimler neticesinde 31.12.2021 tarihli inceleme raporunun tanzim edildiğini,

bahse konu raporda daha önce de aynı işyerinde 31.08.2018 tarihinde sendikal baskının yapıldığının tespit edildiğini ve uygulanan idari para cezasına yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliği tarafından reddedildiğini, ...

Sendikasının yetkiyi almasının ardından işyerinde birçok işçinin iş sözleşmelerinin sona erdirildiğinin tespit edildiğini, davacı tarafından müfettiş raporlarının aksini ispatlar nitelikte yazılı delil ibraz edilmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Dâhili davalı işçiler, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaldırma kararı gereği incelemenin başlaması için şikâyette bulunan ... . ve M.D'ye tebliğ yapılarak davaya dâhil edildikleri, Çalışma Bakanlığına yazı cevabı ile önceki yetki tespiti tarihi olan19.03.2018 tarihinden sonra herhangi bir sendika tarafından yetki tespiti talebi bulunmadığının anlaşıldığı, davacı vekiline her iki inceleme raporundaki incelemeye dâhil edilen 133 işçi tarafından işe iade davası açılıp açılmadığı hususunun sorulduğu,

davacı vekilince ... . ve ... . tarafından işe iade davası açıldığı bildirilmiş olup bahsi geçen kişilerin Nazilli İş Mahkemesinde açılan işe iade davalarına ilişkin dosyaların dosya arasına kazandırıldığı, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; önceki yetki tespiti tarihi olan 19.03.2018 tarihinden sonra herhangi bir sendika tarafından yetki tespiti talebi bulunulmadığı, her iki inceleme raporuna ilişkin teftişin 01.02.2020-31.07.2021 dönemini kapsadığı, inceleme raporunda bahsi geçen dava dışı ... 'nin iş sözleşmesinin fesih tarihinin 04.04.2020 olduğu, ... 'nın iş sözleşmesinin fesih tarihinin 11.04.2020 olduğu,

fesih tarihlerinin teftiş raporlarının inceleme dönemi içerisinde olduğu, kesinleşen mahkeme ilâmları ile yapılan fesihlerin sendikal nedene dayandığının tespit edildiği, bu doğrultuda 31.12.2021 tarihli ve ... sayılı ve ... sayılı inceleme raporundaki sendikal özgürlüğe aykırı davranıldığı yönündeki tespitlerin yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafından idari para cezalarının iptali için Aydın 1. Sulh Ceza Hâkimliğine ayrı dava açıldığının tespit edildiği, her iki incelemenin başlatılması için şikâyetçi olan işçiler ... . ve ... davaya davalı olarak dâhil edildiği, usulüne uygun dava dilekçesi ve eklerinin tebliğ edildiği, dâhili davalıların davaya cevap dilekçesi ibraz etmedikleri, Mahkemece işe iade davalarının akibetinin araştırıldığı,

davalı işyerinde müfettiş inceleme tarihine yakın yetki tespiti talebi bulunmadığının belirlendiği, dosya kapsamında toplanan tüm delillerin incelenmesi sonucu davacının davasının sübut bulmadığından reddine karar verildiği, verilen kararda bir isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davalı Bakanlık müfettişlerinin yetkisinin hâlen çalışan işçiler ve onların çalışma koşulları bakımından olduğunu, iş sözleşmesi feshedilen işçiler bakımından inceleme yapma yetkisinin bulunmadığını, 2. Davacı Şirketin işletmesel karar uyarınca fesihlerin gerçekleştiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 31.12.2021 tarihli ve ... sayılı teftiş raporlarının iptaline ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR