Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/7739 K.2025/7663

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işverenin ... bulunan şantiyesinde 22.07.2013-31.08.2017 tarihleri arasında çalıştığını, 2.250,00 USD ücret aldığını, davacıya 550,00 USD ev kirası yardımı yapıldığını, davacının haftanın 7 günü 08.00-19.00 saatleri arasında çalıştığını, her gün 21.00’a kadar son altı ayda ise saat 22.00'a kadar fazla çalışma yaptığını, ayrıca 2014 yılı içerisinde 8. ay gece 20. 00... .00 saatleri arasında gece çalışması yaptığını, cumartesi günleri de 08.00-19.00 saatleri arasında çalıştığını, iki haftada bir hafta tatili kullandırıldığını, dinî bayramlarda bir gün çalışmadığını,

diğer bayram ve genel tatillerde çalıştığını ileri sürerek fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacıya fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hak etmiş olduğu tüm ödemelerin eksiksiz olarak yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 35. İş Mahkemesinin 30.04.2024 tarihli kararı ile; dosya kapsamında bulunan özlük dosyası, banka kayıtları, dinlenen tanıkların beyanlarından, davalı ile aralarında dava bulunan tanık beyanlarına ihtiyatla yaklaşılarak tanıkların çelişmeyen, iş ilişkisi kapsamında çalışan ve birbirlerini doğrular nitelikte beyanları dikkate alınarak ve davacı tarafın iddiası genel olarak değerlendirildiğinde, alınan raporun dosya kapsamına uygun olduğu, davacının fazla çalışma yaptığı, ayda iki hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını ispatladığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

...

35. İş Mahkemesinin 30.04.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 03.10.2024 tarihli kararı ile; yabancı para üzerinden karar verilmesi hâlinde karar tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk lirası karşılığı tespit edilerek bu miktar üzerinden karar ve ilâm harcının ve vekâlet ücretinin hesaplanarak hüküm altına alınması gerektiği, İlk Derece Mahkemesince karar tarihindeki döviz kur oranı nazara alındığında karar ve ilâm harcının eksik hüküm altına alındığı,

kabul ve ret oranına göre hükmedilen kabul ve ret vekâlet ücretleri ile yargılama giderlerinin de hatalı olarak hüküm altına alındığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun bu yönlerden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.10.2024 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacının kabul edilen aylık ücreti, davacıya "fazla çalışma" açıklaması ile yapılan aylık ödeme miktarı ve Dairemiz incelemesinden geçen emsal dava dosyaları gözetildiğinde; ödemelerin kira yardımı olmadığı, bu nedenle davalı tarafından "fazla çalışma" açıklaması ile yapılan ödemeler mahsup edilerek sonuca gidilmesi gerektiği belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraflar arasında düzenlenen yurt dışı iş sözleşmesinin 14. maddesinde "İşçi için sağlık şartlarına uygun lojman veya yatacak yer ücretsiz olarak işverence sağlanır" hükmünün yer aldığı, işverence banka hesabına fazla çalışma açıklaması ile yapılan aylık 550,00 USD ödemenin fazla çalışma ücreti değil kira yardımı olduğunun iddia edildiği, davacı tanıklarının;

işverence ev kirası ödendiğini, bu ödemenin ilk başlarda elden yapıldığını, sonrasında ise fazla çalışma adı altında bankadan ödenmeye başladığını beyan ettikleri, banka kayıtları incelendiğinde, işverence her ay sabit olarak 550,00 USD fazla çalışma açıklaması ile ödeme yapıldığı, ödeme tutarının değişkenlik göstermediği, bir işçinin sürekli aynı oranda fazla çalışma yapamayacağı, ayrıca davalı işveren tarafından yapılan ödemelerin fazla çalışma ödemesi olduğu savunulmasına rağmen son ay ücret bordrosu dışında dosyaya herhangi bir ücret bordrosunun sunulmadığı,

anılan bordroda ise fazla çalışma ücretinin tahakkuk ettirilmediği dikkate alındığında 550,00 USD'nin barınma yardımı olarak ödendiği, fazla çalışmanın karşılığı olmadığının kabulü gerektiği belirtilerek Dairenin 27.02.2025 tarihli bozma kararına karşı direnilmesine ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Müvekkilinin davacıya banka kayıtları ile ödediği fazla çalışma ücretlerinin dikkate alınmamasının hatalı olduğunu, bankadan yapılan fazla çalışma ödemelerinin "barınma yardımı" olarak kabul edilmesinin hukuki dayanağının olmadığını,

2. Davacı ile farklı projelerde çalışan ve menfaat birliği içinde olan tanık beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu,

3. Davacının talebini aşar şekilde indirim yapıldığını, indirimin %50 olması gerektiğini,

4. Davacının ücret tespitinin hatalı olduğunu,

5. Davacının kira yardımı iddialarının dayanaksız olduğunu,

6. Davacının fazla çalışma yapması hâlinde ücretini eksiksiz olarak aldığını, yapılan ödemelerin dikkate alınmadığını,

7. Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti hesabının hatalı olduğunu,

8. Davacı Kazakistan'da çalıştığından yabancılık unsuru bulunduğunu,

9. Karar ve ilâm harcının hatalı olarak hüküm altına alındığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davacının aylık ücret miktarı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanması ile karar ve ilâm harcının belirlenmesine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dairemizin 27.02.2025 tarihli kararında; davacının kabul edilen aylık ücreti, davacıya banka kanalıyla "fazla çalışma" açıklaması ile yapılan ödemelerin miktarı ve Dairemiz incelemesinden geçen emsal dava dosyaları gözetildiğinde; davacıya ''fazla çalışma" açıklaması ile yapılan ödemelerin kira yardımı olmadığı, bu nedenle ödemelerin fazla çalışma alacağından mahsup edilerek sonuca gidilmesi gerektiği belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, davacı tanıklarının işverence kira ödemesinin ilk başlarda elden yapıldığı, sonrasında ise fazla çalışma adı altında bankadan ödenmeye başlandığı yönünde beyanda bulundukları, banka kayıtlarına göre işverence her ay sabit olarak 550,00 USD fazla çalışma açıklaması ile ödeme yapıldığı, ödeme tutarının değişkenlik göstermediği, bir işçinin sürekli aynı oranda fazla çalışma yapamayacağı, ayrıca davalı işveren tarafından yapılan ödemelerin fazla çalışma ödemesi olduğu savunulmasına rağmen son ay ücret bordrosu dışında dosyaya herhangi bir ücret bordrosunun sunulmadığı,

anılan bordroda ise fazla çalışma ücretinin tahakkuk ettirilmediği belirtilerek 550,00 USD'nin barınma yardımı olarak ödendiği gerekçesiyle Dairemiz bozma kararına direnilmiştir.

Dairemizce yeniden yapılan incelemede; dava dosyasında davalı tarafın 27.04.2019 tarihli dilekçesi ekinde sunulan ''Personel Puantaj Bordro Dökümü'' adlı listede ''ek kazanç'' ve ''ek ödeme'' sütunlarının bulunduğu ve yine davalı tarafça sunulan son ay bordrosunda fazla çalışma tahakkuk kısmının altında ''Top.

Ek Kaz.'' satırının yer aldığı, ayrıca bir ''ek ödeme'' sütununun da yer aldığı görülmektedir. ''Personel Puantaj Bordro Dökümü'' adlı davacıya ait listede hiç bir ayda ek kazanç tahakkuku bulunmadığı; ancak Ocak 2016 tarihinden itibaren ek ödeme tahakkukunun düzenli olarak bulunduğu ve yapılan denetimde ek ödeme miktarlarının dönemsel kura göre yaklaşık 550,00 USD'nin Türk lirası karşılığı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm bunlara göre işveren bordrolama sisteminde fazla çalışmanın ''ek kazanç'' olarak nitelendirildiği, işveren kayıtlarında 31.07.2013-31.08.2017 tarihleri arasında herhangi bir ''ek kazanç'' tahakkuku bulunmadığı, 31.01.2016 tarihinden itibaren aylık yaklaşık 550,00 USD ''ek ödeme'' adı altında tahakkukların bulunduğu anlaşılmakla; bu durumda davacı iddiasının ve davacı tanıklarının beyanlarının işveren kayıtları ile doğrulandığı, davalı işverenin ''fazla çalışma" açıklaması yaptığı ödemenin kendi kayıtları ile çeliştiği sonucuna ulaşılmış ve direnme kararı yerinde görülmüştür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi karar tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğu anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR