Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/8434 K.2025/9121

Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen dosyada davacı ... Sendikası (... Sendikası) ile ihbar olunan ... ve Genel Hizmetler İşçileri Sendikası (... Sendikası) vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 61... . maddelerine göre dava ihbar olunan gerçek ve tüzel kişi, davada taraf sıfatını kazanamaz. Bir davada hüküm, davanın tarafları arasında kurulur. Bu nedenle hükmü temyiz etme hakkı davada taraf olan kişilere aittir. Kural olarak kendisine dava ihbar olunanın mahkemece verilen kararı temyiz etme hakkı yoktur. Ancak, mahkemece usul ve yasaya aykırı olarak taraf sıfatını almayan ihbar olunan kişi hakkında hüküm kurulmuşsa, ihbar olunan hükmün kendisiyle ilgili bölümünü temyiz edebilir.

Dosya içeriğine göre 6100 sayılı Kanun'un 64. maddesince dava ihbar olunmuşsa da Mahkemece ihbar olunan hakkında hüküm kurulmadığı anlaşılmakla; ihbar olunan ... Sendikasının temyiz talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı ...-İş Sendikası vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı ... (... Sendikası) vekili dava dilekçesinde; işveren ... İnş. Elk. Ürt. Özel Hiz. San. Tic. AŞ'nin (... Şirketi) ...

Belediyesine ait belediye iktisadi teşekkülü olduğunu, piyasaya hizmet vermediğini, söz konusu Belediye Şirketinin belediye hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla kurulduğunu, İşkolları Yönetmeliği'ne göre Kanunlarla belediyelere verilen görevler ile belediyelerin üstlendiği bütün diğer işlerin genel işler işkolu kapsamında yer aldığını, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 4/2 hükmü uyarınca, işkolunun o işyerindeki asıl işe göre belirlenmesi gerektiğini, dava konusu işyerinde asıl işin genel işler işkoluna girdiğini, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, (5393 sayılı Kanun) 15. maddesinde,

belediyelerin yetki ve imtiyazlarının sayıldığı, işkolu tespitine konu olan işyerinin de belediye hizmetleri kapsamındaki işlerin görülmesi ve belediye işlerine yardımcı işlerin ifasını yerine getirdiğini, 15/-(a) hükmünde “belde sakinlerinin mahalli, müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak” biçiminde geniş bir tanımla belediye hizmetinin kapsamını tespit edildiğini, ...

Şirketinin ... sicil numaralı işyerinde belediye hizmeti ifa edildiğini, davalı ... (Bakanlık) tarafından ... sicil numaralı işyerindeki faaliyetin İşkolları Yönetmeliği'nin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığına dair tespitin mevzuat hükümleri ışığında hukuka aykırı olduğunu, tespitin hukuki temeli bulunmadığını belirterek 27.09.2024 tarihli ve 32675 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/62 Karar numaralı işkolu tespit kararının iptali ile ...

Şirketinin ... sicil numaralı işyerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen davada davacı ...-... Sendikası vekili dava dilekçesinde; başvuru üzerine davalı Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucu 27.09.2024 tarihli ve 32675 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/62 Karar numaralı işkolu tespitinde; ...

Şirketinin ... sicil numaralı işyerinde yapılan işin özel güvenlik hizmeti olduğu, işyerinde yürütülen faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, dava konusu tespitin 5393 sayılı Kanun'a, 6356 sayılı Kanun'a, İşkolları Yönetmeliği'ne ve Yargıtayın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, ...

Şirketinin belediye hizmetlerini yürütmek üzere kurulduğunu, yönetim ve denetim yetkisinin dava dışı Belediyeye ait olduğunu, işyerinde yürütülen faaliyetlerin belediyelerin görev ve sorumlulukları altında olan belediye hizmetleri olduğunu, işyerinde yürütülen asıl ve yardımcı işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğini ileri sürerek davalı Bakanlığın işkolu tespiti kararının iptali ile işkolu tespiti konusu işyerinde yürütülen işlerin genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesi talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Bakanlık vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçelerinde; davanın süresinde açılmaması nedeniyle öncelikle usulden reddinin gerektiğini, iş müfettişleri tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen işkolu inceleme raporunda ...

Şirketine ait ... sicil numaralı işyerinin 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolunda yer aldığı kanaatine varıldığını, 12.05.2023 tarih ve 32188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile İşkolları Yönetmeliği'ndeki belediye hizmetleri tanımının değiştirildiğini, inceleme raporunda yapılmış olan tespitin hukuka ve fiilî duruma uygun olduğunu, aynı işkolu tespitinin iptaline dair açılan davaların birleştirilmesine karar verilmesi gerektiğini,

Bakanlık tarafından tanzim edilen işkolu tespitinin her yönüyle hukuka ve yürürlükteki mevzuata uygun olarak düzenlendiğini belirterek ve dilekçelerinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaların süresinde açıldığını, İşkolları Yönetmeliği'nde belediye hizmetlerinin genel işler işkolunda sayıldığı, işveren Şirketin yürüttüğü faaliyetin asıl işe yardımcı iş niteliğinde olduğu, belediye şirketince belediyelerin görev ve yetkileri kapsamında yer alan faaliyetlerin yürütülmesi durumunda gerek doğrudan Belediyeye ait işyerleri gerekse Belediyeye şirketlerine ait işyerlerinin genel işler işkolunda yer aldığı gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ... tarafından 12.05.2023 tarihli ve 32188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile İşkolları Yönetmeliği'ne ekli cetvelin 20 sıra No.lu genel işler işkolu tablosunda değişiklik yapıldığı,

söz konusu değişiklikle genel işler işkolu tablosunun birinci satırında yer alan "Belediye hizmetleri" ibaresinden sonra gelmek üzere "belediyelerin şirketleri, bağlı kuruluşları, müessese ve işletmeleri ile bunların birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin diğer iş kollarında faaliyet gösteren iş yerleri hariç" ibaresi eklendiği, söz konusu Yönetmelik değişikliğinin değerlendirilmesi neticesinde; yapılan işin belediyelerin görev, sorumluluk ve imtiyazları kapsamında yer almadığı,

dava konusu işyerinde sadece özel güvenlik görevlisi işçilerin çalıştığı, işyerinde yapılan işin İşkolları Yönetmeliği'ne ekli cetvelde "özel güvenlik faaliyetleri" açıklaması ile 19 sıra No.lu savunma ve güvenlik işkolu başlığı altında yer aldığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak kurulan yeni hükümle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ...-İş Sendikası vekili temyiz dilekçesinde; işveren Şirketin dava dışı Belediyeye ait bir kamu iştiraki olduğunu, işveren Şirket ile dava dışı Belediye arasında ekonomik birlik, faaliyet birliği ve yönetim birlik kapsamında birliktelik olduğunu, dava konusu işyerinde yürütülen işlerin belediye hizmetlerinden bağımsız kabul edilemeyeceğini, dava konusu işyerinde yürütülen güvenlik hizmetlerinin doğrudan belediye tarafından yerine getirilmesi ile belediyenin şirketi tarafından yerine getirilmesi arasında fark olmadığını,

NACE Rev-2 Kodları esas alındığı takdirde de "Tesis bünyesindeki kombine destek hizmetleri" içinde tanımlanan güvenlik faaliyetinin genel işler işkolunda yer aldığını, işyerinde yürütülen güvenlik hizmeti faaliyetinin asıl işe yardımcı iş niteliğinde olduğunu, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de asıl işin girdiği işkolundan sayılacağı hükmü gereğince dava konusu işyerindeki faaliyetin genel işler işkolunda yer aldığını beyanla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. İhbar olunan ... Sendikasının temyiz istemi reddedildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ...-İş Sendikası vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

A. İhbar Olunanın Temyizi Yönünden

İhbar olunan ... Sendikası vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

B. Davacı Temyizi Yönünden

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,