Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/9443 K.2025/9933

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıların Umman'da bulunan şantiyelerinde 06.11.2013-04.01.2016 tarihleri arası çalıştığını, sağlık problemleri nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirmek zorunda kaldığını, 06.30-17. 30... .30-05.30 saatleri arası iki vardiya hâlinde haftanın 7 günü çalıştığını, ayda 3 hafta tatilinde ve dinî bayramların ilk günü dışında tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını iddia ederek kıdem tazminatı, hafta tatili ücreti, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def’inde bulunduklarını, müvekkili Şirket ile diğer davalı Şirket arasında bir ilişkinin bulunmadığını, müvekkili Şirketin Umman’da herhangi bir faaliyette bulunmadığını, davanın husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazı ve zamanaşımı def’inde bulunduklarını, Umman mahkemelerinin yetkili olduğunu, Türk mahkemeleri yetkili görülürse de iş sözleşmesi gereği Umman hukukunun uygulanması gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davacının çalışmasının istifa ile sona erdiğini, tüm alacaklarının ödendiğini ve ibraname alındığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı ve toplanan delillere göre tarafların iş sözleşmesi ile bir hukuk seçimi anlaşması yaptıkları, davacının çalışma döneminin tamamında davalıya ait Umman'da bulunan işyerinde çalıştığı, mutad işyerinin de işçinin işini fiilen yaptığı ülke olan Umman olduğu,

davalı tarafça cevap dilekçesinde yabancı hukunun uygulanmasının talep edildiği ve bu sebeple Umman İş Kanunu'nun dosya kapsamında uygulanması gerektiği, Umman İş Kanunu'nun 7. maddesinde "Hak ettiği tarihin üzerinden 1 yıl geçmiş ise işçinin bu kanunda belirtilen haklardan herhangi birini isteme hakkı düşer." düzenlemesine yer verildiği, davacının hizmet süresinin 05.11.2013-05.01.2016 tarihleri arasında olduğu, dava tarihinin ise 27.12.2017 olduğu, davalının zamanaşımı def'i dikkate alındığında davaya konu alacakların zamanaşımına uğradığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; uyuşmazlığa Umman hukukunun uygulanmasında ve zamanaşımı def'i dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Davalı ... Şirketinin Türk hukuku uygulanmasına itirazı olmadığını, bu nedenle Umman hukuku uygulanmasının hatalı olduğunu, 2. İlk dönem çalışması bakımından dosyada sözleşme olmadığını, ikinci dönem sözleşmenin ise yabancı dilde olduğunu, 3. Türkiye İş Kurumu sözleşmesinin geçersiz olduğunu, 4. Zamanaşımı süresinin hatalı değerlendirildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş sözleşmesine uygulanacak hukuk, davanın süresinde açılıp açılmadığı, yargılama gideri ve vekâlet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Maddi hukukun bir müessesesi olan zamanaşımı, hukuki işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tâbidir (... , Milletlerarası Özel Hukuk, ..., 2022, s.315; ... , Türk Milletlerarası Özel Hukuku, ..., 2021, s.127). Buna göre Umman İş Kanunu'nun bu konudaki hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 2 ve 8. maddelerinin bir gereğidir.

Dava tarihi itibarıyla zamanaşımı süresinin dolduğu ve davalı tarafça da usulüne uygun şekilde zamanaşımı def'inde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle Umman hukukuna tâbi çalışma dönemlerine ilişkin alacak taleplerinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Ne var ki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 297/2 hükmü uyarınca hükmün sonuç kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin karar verilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesince hüküm yerinde davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiğinin yazılması hatalı olmuştur.

3. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukukun tespiti bakımından yeni esaslar belirlenerek yabancı hukukun uygulanması yönünde içtihat değişikliğine gidilmiştir.

Diğer taraftan gerek Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin gerekse Dairemizin önceki uygulamasına güvenilerek açılan davaların bir kısmında, benimsenen yeni görüş doğrultusunda yabancı hukukun uygulanması, davacı taraf aleyhine bazı olumsuz sonuçların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilmektedir.

Bu sebeple Dairenin önceki uygulamasına güvenilerek açılan davalarda, Mahkemece görüş değişikliğine bağlı olarak yabancı hukukun uygulanması sonucunda davanın reddine karar verilmesi hâlinde, davacı aleyhine vekâlet ücreti ile yargılama giderine hükmedilmesinin hakkaniyetli olmayacağı ve adaletsizliğe yol açacağı sonucuna varılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince Umman İş Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca dava tarihi itibarıyla bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma süresinin geçmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi isabetli ise de dava tarihinin 27.12.2017 olması ve davanın yabancı hukukun uygulanması sonucunda reddedilmiş olması karşısında, Dairenin önceki uygulamasına güvenerek dava açan davacı aleyhine vekâlet ücreti ile bir kısım yargılama giderine hükmedilmesi hatalı olmuştur.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Davacı tarafın temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan "zamanaşımı nedeniyle" ibaresinin hükümden çıkartılması,

Hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinin hükümden çıkartılarak yerine; "3-Davalılar yararına vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına," ibaresinin yazılması,

Hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinin hükümden çıkartılarak yerine; "5-Davalı ... tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına," ibaresinin yazılması,

Hüküm fıkrasının (6) numaralı bendinin hükümden çıkartılarak yerine; "6-Davalı ... tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,