Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/9447 K.2026/736

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili işçinin davalı ... Genel Müdürlüğüne bağlı ... Müdürlüğü işyerinde çalıştığını, davacının ... Sendikası (Sendika) üyesi olup işyerinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, toplu iş sözleşmelerinde servis hizmetinin düzenlendiğini, işçilere servis hizmetinin verilemediği durumlara ilişkin olarak yol ücreti ödeneceğinin belirtildiğini, davacının işyerindeki servis hizmetinden yararlanamadığını, günlük toplu taşıma ücretleri hesaplanmak suretiyle yol ücreti ödenmesi gerektiğini ileri sürerek yol ücreti alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Isparta İli ... Köyünde ikamet ettiğini, bu yerleşim birimlerinin tamamının Bölge Müdürlüğünün yerleşim alanının yer aldığı ... Belediyesi (Belediye) mücavir alanı dışında yer aldığını ve Belediye ulaşım hizmetlerinden yararlanmadığını, 4265 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği'ne (4265 sayılı Yönetmelik) göre bu yerleşim yerlerine servis sağlama imkânı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı işçinin, Sendikaya 24.11.2014 tarihinde üye olduğu, davalı işyerinde 01.03.2021-28.02.2023 tarihleri arasında yürürlükte olan ... Dönem Toplu İş Sözleşmesi ile 01.03.2023-28.02.2025 tarihleri arasında yürürlükte olan ...

Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin toplu taşımayı düzenleyen 109. maddesinin " A) İşçilerin topluca ikamet ettikleri mahal ile iş yeri arasında topluca taşınabilmeleri, bu yer arasında muayyen tarifeli nakit vasıtası işlememesi, Taşıt Kanunun müsaadesi ve iş yerinin olanaklarına bağlıdır. B)1) İş yeri , işçilerin toplu olarak ikamet ettikleri meskun mahalden uzak ise.

2) İşçilerin toplu olarak ikamet ettikleri meskun mahal ile iş yeri arasında işleyen muayyen tarifeli nakit vasıtası yoksa, 3) İşverenin bu iş yerinde işçi ve ailesinin ikameti için lojman mevcut değilse, 4) Bu üç şartın bir arada bulunmaması halinde işveren, işçilerin toplu olarak ikamet ettikleri mahalden toplu olarak iş yerine getirip götürmeyi sağlar.

C) İşletmeye girmiş baraj işyerinde çalışan işçilerin oturdukları meskun mahallelere götürülüp getirilmeleri imkanlar nispetinde işverence sağlanır. D) Servis araçlarının güzargah tespiti yapılırken Şubenin de görüşü alınır.

İşyerinde servis uygulaması olmayan yahut servisten yararlanamayan işçilere, fiilen çalıştıkları her gün için işverence iki adet, işe geliş-gidişten sadece birinde servisten yararlanan işçilere ise bir adet belediye otobüs bileti rayiç bedeli net olarak ödenir. Ancak servis uygulaması olmayan yahut servisten yararlanamayan işçilere gerçek ulaşım durumları dikkate alınarak büyükşehirlerde 2 gidiş 2 geliş bilet bedeli net olarak ödenir.

Gerçek durumlarına aykırı beyanda bulunan işçiler için disiplin hükümleri uygulanır." hükmünü içerdiği, yapılan inceleme ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen ortadan kaldırma kararındaki eksikler tamamlanarak davacının yol ücret alacağının fiilen çalışmadığı tespit edilen günlerin dışlanması sonrasında tespit edilen günlere ve arabuluculuk son tutanak tarihine göre yeniden hesaplandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; yürürlükte bulunan Toplu İş Sözleşmesinin 109/d hükmü gereğince servis uygulaması bulunmayan ve Belediye kontrol ve sorumluluğu içinde yer alan yerleşim yerinde ikamet eden personele Belediye otobüsü rayiç bedeli üzerinden ödeme yapıldığını, sözleşmede servis uygulaması bulunmayan yer ifadesi ile servis hizmeti verilebilecek yerlerin işaret edildiğini, bu yerlere servis hizmeti verilmemesi yahut verilse dahi bu servis hizmetinden yararlanılamaması durumunda ödeme yapılabileceğinin belirtildiğini, davacının Isparta İli ...

İlçesi ... Köyünde ikamet etmekte olup bu yerleşim birimlerinin tamamının Bölge Müdürlüğü yerleşim alanının yer aldığı Belediye mücavir alanı dışında yer aldığını ve Belediye ulaşım hizmetlerinden yararlanmadığını, bu yerleşim yerlerine 4265 sayılı Yönetmelik çerçevesinde servis hizmeti sağlama imkânı bulunmadığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar dava şartının bulunup bulunmadığı, davacının toplu iş sözleşmesi hükmünden kaynaklı yol ücretine hak kazanıp kazanamadığı noktasındadır. Belirsiz alacak davasına yönelik Daire ilkeleri 26.09.2023 tarihli ve 2023/6195 Esas, 2023/12941 Karar sayılı kararda açıklanmıştır.

Dairemiz uygulamasına göre belirsiz alacak davasında, davanın açıldığı tarih itibarıyla uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenememesinden anlaşılması gereken; davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi ya da objektif olarak imkânsız olmasıdır.

Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, iddianın ispata muhtaç olması ve bilirkişi raporu alınması, talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez.

İş yargılamasında sıklıkla davaların yığılması söz konusu olmakla alacağın belirsiz olma kriterleri her bir talep için ayrı ayrı değerlendirilmeli ve şartları taşımayan davanın usulden reddine karar verilmelidir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 14.09.2020 tarihli ve 2016/26476 Esas, 2020/7547 Karar sayılı. 31.05.2022 tarihli ve 2022/5909 Esas, 2022/6892 Karar sayılı. 09.02.2022 tarihli ve 2022/829 Esas, 2022/1542 Karar sayılı kararları).

İşçilik alacaklarının hangi hâllerde belirsiz, hangi hâllerde belirli veya belirlenebilir olduğu hususunda kesin bir sınıflandırma yapılması mümkün olmayıp her bir davaya konu alacak bakımından somut olayın özelliklerinin nazara alınarak sonuca gidilmesi gereklidir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 15.12.2017 tarihli ve 2016/6 Esas, 2017/5 Karar sayılı kararı).

Somut uyuşmazlıkta toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan yol ücretinin talep edildiği davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı uyuşmazlık dışıdır. Bu durumda toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacaklar bakımından belirsiz alacak davasının şartlarının mevcut olup olmadığı belirlenmelidir. Dosya kapsamından da açıkça anlaşıldığı üzere, davacı sendikaya üye olduğu ve toplu iş sözleşmesinden yararlanabileceği tarih ile çalışma süresini ve toplu iş sözleşmesi gereği ödenmesi gerektiğini iddia ettiği yol ücretine esas belediye otobüsü rayiç bedelini belirleyebilecek durumdadır.

Bu hâlde talep konusu yol ücreti belirsiz alacak olarak nitelendirilemeyeceğinden davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Bu nedenle koşulları oluşmayan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekirken davanın esasına girilerek karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR