Yargıtay Ceza Genel Kurulu E.2021/98 K.2024/329

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Davacının, Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini cebren iskat veya vazife görmekten cebren menetmeye teşebbüs suçundan beraatine karar verilmesinden sonra, bu suçtan dolayı tutuklu kaldığı süre nedeniyle 63.894 TL maddi ve 800.000 TL manevi tazminatın davalı ...

Hazinesinden tahsili talebiyle açtığı davada, maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin ise kısmen kabulü ile 250.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 18.01.2016 tarihli ve 369-16 sayılı hükmün, davalı ve davacı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 17.06.2019 tarih ve 505-7299 sayı ile.

"1- Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, davacı lehine belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması,

2- Davacının tutuklandığı dönemde emekli olduğunun anlaşılması karşısında, cezaevinde geçen süre için Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca belirlenen net asgari ücret tarifesi üzerinden hesaplanacak gelir kaybının maddi tazminat olarak hükmolunmaması," isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesi 15.10.2019 tarih ve 236-354 sayı ile bozmaya direnerek önceki hüküm gibi karar vermiştir.

Direnme kararına konu hükmün de Cumhuriyet savcısı, davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 24.12.2019 tarihli ve 107165 sayılı bozma istekli tebliğnamesi ile dosya 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 307. maddesi uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesince 08.02.2021 tarih ve 13804-1264 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

II. UYUŞMAZLIK KONUSU VE ÖN SORUN

Yerel Mahkeme ile Özel Daire arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; CMK’nın 141 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tazminat istemine ilişkin davada; 1- Davacı lehine maddi tazminata hükmolunmasının mümkün olup olmadığı, 2- Hükmolunan manevi tazminatın fazla tayin edilip edilmediği, Hususlarının belirlenmesine ilişkin olup Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; Yerel Mahkemenin maddi tazminata ilişkin verdiği direnme kararının yeni hüküm niteliğinde olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

III. ÖN SORUNA İLİŞKİN BİLGİLER

İncelenen dosya kapsamından;

Davacının tazminat talebine ilişkin verilen ilk hükmün, davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece; davacının tutuklandığı dönemde emekli olduğunun anlaşılması karşısında, cezaevinde geçen süre için belirlenecek net asgari ücret tarifesi üzerinden hesaplanacak gelir kaybının maddi tazminat olarak hükmolunması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulduğu, bozmadan sonra Yerel Mahkemece; "…Davacının tutuklu kaldığı dönemde bu dönem de sınırlı olarak çalışamamadan dolayı maddi gelir kaybına uğradığı iddiası nedeniyle maddi tazminat istemi bulunmamaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere maddi tazminat istemini cezaevinde yapılan harcamalar, yakınlarının ziyaretleri nedeniyle yaptığı harcamalar ve vekâlet ücretine ilişkindir." şeklinde önceki hükümde yer almayan yeni ve değişik gerekçeyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

IV. GEREKÇE

A. Ön Sorun Konusuna İlişkin Açıklamalar

Ceza Genel Kurulunun süreklilik kazanmış uygulamalarına göre şeklen direnme kararı verilmiş olsa dahi; a) Bozma kararı doğrultusunda işlem yapmak, b) Bozma kararında tartışılması gerektiği belirtilen hususları tartışmak, c) Bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme ya da toplanan yeni delillere dayanmak, d) Önceki kararda yer almayan ve daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak, Suretiyle verilen hüküm, direnme kararı olmayıp yeni bir hükümdür. Bu nitelikteki bir hükmün temyiz edilmesi hâlinde ise incelemenin Yargıtayın ilgili dairesi tarafından yapılması gerekmektedir.

B. Ön Soruna İlişkin Hukuki Değerlendirme

Özel Dairece hükmünün bozulmasından sonra Yerel Mahkemenin, daha önceki kararda yer almayan "...Davacının tutuklu kaldığı dönemde bu dönem de sınırlı olarak çalışamamadan dolayı maddi gelir kaybına uğradığı iddiası nedeniyle maddi tazminat istemi bulunmamaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere maddi tazminat istemini cezaevinde yapılan harcamalar, yakınlarının ziyaretleri nedeniyle yaptığı harcamalar ve vekâlet ücretine ilişkindir." şeklindeki yeni ve değişik gerekçeyle hüküm kurması direnme kararı niteliğinde değildir.

Bu yeni hükmün doğrudan Ceza Genel Kurulunca ele alınması mümkün olmadığından, dosyanın temyiz incelemesi için Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

Ulaşılan sonuca göre esas uyuşmazlık konusu değerlendirilmemiştir.

V. KARAR