Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2017/1094 K.2017/891

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Bandırma 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce “davanın kabulüne” dair verilen 25.05.2006 gün ve 2005/576 E., 2006/125 K. sayılı karara yönelik temyiz isteminin reddine dair 25.12.2006 gün ve 2005/576 E., 2006/125 K. sayılı ek kararın temyizen incelenmesi davalı Çenberciler Mobilya Dek. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 21.06.2007 gün ve 2007/2330 E., 2007/2159 K. sayılı kararı ile;

(...Davacı vekili, davalıların ilgilisi bulunduğu aracın müvekkiline ait araca kusurlu olarak çarparak hasara neden olduğunu, bu nedenle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.000.000.TL nın kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Ltd. Şti. vekili, davanın reddini istemiş diğer davalılar cevap vermemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kabulü ile 1.000.000.000.TL maddi zararın ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz istemi, verilen kararın kesinlik sınırında olması nedeniyle 25.12.2006 tarihli Ek karar ile reddedilmiş, verilen bu karar davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesinde fazlaya dair haklar saklı tutularak 1.000.00.YTL tazminatın davalılardan müteselsilen tahsili istenilmiş olup, davacı zararı Adli Tıp Kurumu raporuyla toplam 7.122.04. EURO, İTÜ bilirkişi kurulu raporuyla da kusura tekabül eden miktar 6.494.693.054.TL olarak belirlenmiştir. Fazlaya ilişkin hak saklı tutularak zararın (alacağın) bir kısmı dava edildiğinde kesinlik sınırı zararın (alacağın), tamamı dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu hale göre karar Yargıtay denetimine tabidir. Bu nedenle mahkemenin 25.12.2006 tarihli ek kararının kaldırılarak işin esasının incelemesine geçildi;

1-Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen ve aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava dilekçesinde davalıların tam (%100) kusuruna dayanılarak fazlaya dair haklar saklı olmak kaydı ile 1.000.00.YTL’nin tahsili istenmiştir. Yargılama sonunda davalı tarafın %75 oranında kusurlu olduğu saptandığına göre, istekten davacıya isabet eden %25 kusur oranında indirim yapılarak karar verilmesi gerekirken istek aşılarak yazılı şekilde karar verilmesi HUMK.nun 74. maddesine aykırı olup bozmayı gerektirmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili davalı ... Mobilya Dek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin maliki diğer davalı ...’in sevk ve idaresindeki aracın müvekkiline ait araca kusurlu olarak çarparak hasara neden olduğunu, diğer davalı ... şirketinin ise davalı şirkete ait aracı sigortalayan şirket olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL’nin kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Mobilya Dek. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili araç sürücüsü olan davalı ...’in meydana gelen kazada kusurlu olmadığı, davacının hızını azaltmadığı, kazanın meydana gelmesinde kusurun tamamen davacıya ait olduğu iddiasıyla davanın reddini savunmuş, diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece davalılardan ...’in % 75, davacının % 25 oranında kusurlu olduğu, kaza sonunda araçta toplam 7.122,04 Euro miktarında harcama yapıldığı, davalılardan ... ve ...Mobilya ve Tic. Ltd. Şti’nin bu miktarın % 75‘ine tekabül eden rakamdan, davalı ...‘ın ise sigorta limiti dahilinde sorumlu olduğu, ancak talebin tüm davalılar açısından 1.000,00 TL ile sınırlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, 1.000,00 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... Mobilya Tic. A.Ş’den 03.10.2003 tarihinden itibaren, davalı ...den ise 09.12.2003 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Hükmün davalı ... Mobilya Dekorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyizi üzerine yerel mahkemece kararın miktar bakımından kesin olduğu gerekçesiyle temyiz talebi reddedilmiştir. Temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararın davalı ... Mobilya Dekorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece ek kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve hüküm yukarıda başlık bölümünde yer alan gerekçe ile bozulmuştur.

Mahkemece davacı tarafın kusura ilişkin iddiasının bir maddi vakaya ilişkin olduğu ve talebin bir parçası olmadığı gerekçesiyle önceki kararında direnilmiştir. Direnme kararı davalı ... Mobilya Dekorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; tam kusura dayalı olarak açılan kısmi davada davalı tarafın kusur oranının daha düşük olduğunun tespit edilmesi halinde ve fakat talep edilen miktarın oluşan toplam zararın altında kaldığı değerlendirilerek (davanın ıslah edilmediği de dikkate alınarak) talep sonucunun tamamına karar verilmiş olmasının talepten fazlaya hükmedilmesi yasağı kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında uyuşmazlığın esasının incelenmesinden önce eldeki davada fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL tazminat isteminde bulunulması ve mahkemece davacının zararının bilirkişi raporuyla 6494,69 TL olarak belirlenmesinden sonra 1.000,00 TL yönünden davanın kabulüne karar verilmiş olması karşısında davalı ... Mobilya Dekorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz incelemesine konu edilen kararın miktar itibari ile temyizi kabil nitelikte olup olmadığı hususu önsorun olarak tartışılmış olup, davanın temyiz incelemesi kesinlik sınırı altında olduğunun kabul edilmeyeceği sonucuna varılarak önsorun oyçokluğu ile aşılmış ve işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Önemle belirtilmelidir ki hakim, davacının istemi ile bağlı olup, istemden daha fazlasına hüküm veremez (HUMK m 74). Davacının dava dilekçesinde davalıdan istediği alacak miktarını açık ve kesin biçimde bildirmesi gerekir. Mahkeme dava konusunda bir arttırma yapılmamışsa, başlangıçta belirtilen istekle bağlıdır. Burada belirtilen miktarın üzerine çıkamaz. Ancak istekten daha azına hükmetmek mümkündür.

Davacı dilekçede gösterdiği müddeabihi yargılama aşamasında harcını ödemek suretiyle ıslah yolu ile artırabilir. Örneğin kısmi dava açan davacı, saklı tuttuğu bölümü sonradan aynı davada talep edebilir. (Kuru, B: Hukuk Muhakemeleri Usulü Altıncı Baskı 2001 c: IV s.4037 vd.)

Somut olayda, davacı başlangıçta davalı ...’in tam kusurlu olduğunu ileri sürerek dava açmış, yargılama sırasında başlangıçta talep edilen 1000,00 TL nin saptanan kusur oranına göre tam olarak verilmesi yönünde bir talepte bulunmamıştır.

Alınan bilirkişi raporunda davalılardan ...’in % 75, davacı araç sürücüsünün ise % 25 kusur oranı dikkate alındığında davacı tarafın zararının 6494,69 TL olduğu saptanmıştır.

Mahkeme yukarıda açıklanan nedenlerle başlangıçta tam kusur oranı üzerinden istenen miktar ile bağlı olup, yaygınlık kazanmış Yargıtay uygulamasına göre tam kusura göre yapılan istemden davalının kusur oranına göre indirim yapılması gerekir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında kusur indiriminin alacağın tamamı üzerinden yapılması gerektiği, bu nedenle yerel mahkeme direnme kararının onanmasının doğru olacağı görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Hal böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.