Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2024/731 K.2025/585

1. Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul 3. Tüketici Mahkemesince verilen görevsizlik kararı, davacı vekilinin temyiz istemi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda onanmış, talep üzerine dosya kendisine gönderilen İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesince Özel Dairenin onama kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca yapılan inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

4. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (HUMK) 27. maddesi "mahkeme vazifedar veya salahiyettar olmadığından dolayı dava arzuhalinin reddine karar verdiği takdirde arzuhali ve dava dosyasını ait olduğu mahkemeye gönderir ve yeniden harç alınmaz" hükmünü haizdir.

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) Geçici 3. maddesinin yollamasıyla somut olaya uygulanacak olan HUMK'nın 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 429. maddesinin metni ise;

"Yargıtay ilgili dairesi temyiz edilen kararı bozarsa, davayı, kararı vermiş olan mahkemeye veya uygun göreceği diğer bir mahkemeye gönderir.

O mahkeme, temyiz edenden 434 ncü madde uyarınca peşin alınmış olan gideri kullanmak suretiyle, kendiliğinden tarafları duruşmaya davet edip dinledikten sonra, Yargıtayın bozma kararına uyulup uyulmayacağına karar verir.

Mahkeme eski kararında direnirse, bu kararın gerekçesi genişletilmiş olsa bile, direnme kararının temyizi halinde temyiz incelemesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılır.

Davanın esastan reddi veya kabulünü içeren bozmaya uyularak tesis olunan kararın önceki bozmayı ortadan kaldıracak şekilde yeniden bozulması üzerine alt mahkemece verilen kararın temyiz incelemesi, her hâlde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca yapılır.

Hukuk Genel Kurulunun verdiği karara uymak zorunludur." şeklindedir.

6. Mahkemelerce verilen kararın temyiz edilmesi üzerine dosya kendisine gönderilen temyiz mercii kararı usul ve yasaya uygun görerek onayabileceği gibi yerinde görmeyerek bozulmasına da karar verebilir. Bu bakımdan onama ilâmı, temyiz edilen kararın temyiz merciince tasdiklenmesi anlamı taşırken, bozma kararı ise temyize konu kararın hukuk aleminden tüm sonuçlarıyla kaldırılmasını ifade eder.

7. Bozma kararı üzerine dosya bozmanın gereği yerine getirilmek üzere yeniden kendisine gönderilen mahkemece, tarafların bozma ilâmına yönelik beyanları aldıktan sonra yapılacak değerlendirmeyle, bozmaya uyulmasına karar verilip gereği yerine getirildikten sonra yeni bir karar verebileceği gibi bozmaya konu ilk kararda ısrar da edilebilir ki bu duruma direnme adı verilir.

8. Bozma ilâmına uyan mahkemece yapılan yargılama sonucunda verilen yeni hükmün temyiz incelemesi yine ilgili Özel Daire tarafından yapılırken, direnmeye ilişkin kararın temyiz incelemesi ise HUMK'nın 429. maddesi uyarınca Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılacaktır.

9. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; ilk olarak İstanbul 3. Tüketici Mahkemesince mahkemenin görevsizliği ile karar kesinleştiğinde dosyanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine ilişkin karar, davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece yapılan inceleme sonunda yerinde görülmekle onanmış ve karar kesinleşmiştir.

10. Görevsizlik kararının aşamalardan geçerek kesinleşmesini müteakip, dosya İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiş ve Mahkemece esasa ilişkin yapılan yargılamada uzun bir süre sonra, davacının taşıma sözleşmesine taraf olmadığı gibi tüketici sıfatının da bulunmadığı, bu nedenle somut uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle İstanbul 3. Tüketici Mahkemesince verilen görevsizlik kararının Özel Dairece onanmasına ilişkin kararına direnilmiştir.

11. Bu durumda, yukarıda açıklanan nedenlerle, direnme yönündeki kararın sadece bozmaya ilişkin kararlara karşı verilebileceği, onama kararına direnmenin hukuken mümkün bulunmadığı, somut olayda ise bu yönde usulün öngördüğü anlamda oluşturulmuş bir bozma hükmü bulunmadığı gibi Mahkemece direnildiği belirtilen Özel Daire kararının ise İstanbul 3. Tüketici Mahkemesince verilen görevsizlik ve Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna ilişkin kararın uygun görülerek onanmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

12. Şu hâlde Mahkemece, Özel Dairenin onama ilâmı üzerine verilen temyize konu Mahkeme kararının direnme kararlarını denetleyen Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenebilecek nitelikte teknik anlamda bir direnme hükmü mahiyetinde olmadığı sonucuna varılarak direnme kararının bozulması gerekmiştir.