Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E.2025/342 K.2025/882

1. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 2. Hukuk Dairesince yapılan yargılama sonunda, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. 2. Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir. 3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

4. Davacı dava dilekçesinde; Akşehir Sulh Hukuk Mahkemesi, Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi hâkimlerinin usul ve kanuna aykırı kararları sonucu gözlem altına alındığını ve beş gün hapsedildiğini ileri sürerek kararda imzası bulunan ihbar olunanların her birinden 3.130.000 TL olmak üzere toplam 15.650.000 TL tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı süresinin dolduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 46. maddesindeki sorumluluk koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Özel Daire Kararı

6. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.02.2025 tarihli ve 2024/1 Esas, 2025/1 Karar sayılı kararı ile;

“...İDDİA

Davacı dava dilekçesinde özetle; Akşehir Sulh Hukuk Mahkemesi, Akşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi mahkemelerinin usul ve kanuna aykırı kararları sonucu gözlem altına alındığını 5 gün hapsedildiğini bu nedenle kararda imzası bulunan ihbar olunanların her birinden 3.130,00 TL. olmak üzere toplam 15.650,00 TL.nin yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yasal süresi içerisinde açılmadığını, ...46.maddesinde belirtilen şartların oluşmadığını bu nedenle davanın reddi gerektiğini savunarak, ...49 maddesi gereğince davacının disiplin para cezasına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İhbar olunan hâkimlere dava dilekçesi ile duruşma günü usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiştir.

DELİLLER

Akşehir Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/626 Esas sayılı dava dosyasının bir sureti dosyamız içerisine getirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, ...46.maddesi gereğince 15.650,00 TL. tazminatın yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi talebinden ibarettir.

Usulüne uygun tebligata rağmen davacının 24.09.2024 tarihli oturuma gelmediği gönderdiği mazeretinin reddine karar verilerek dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve davacının yenileme talebi üzerine yeniden verilen 24.10.2024 günlü oturuma davacının mazeret bildirerek duruşmaya gelmediği mahkeme tarafından mazeretinin reddine dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildikten sonra davacının yenileme talebi üzerine duruşmanın 10.02.2025 tarihine bırakıldığı davacının mazeret bildirerek duruşmaya gelmemesi üzerine mazeretinin reddine ve ...150/6 maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan

davanın ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerektiği sonuç ve kanısına varılmıştır.

II. GEREKÇE

8. Davanın açılmamış sayılmasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı HMK’nın 150. maddesi; “(1) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.

(2) Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.

(3) Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır.

(4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır.

(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

(6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır.

(7) Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır” hükmünü taşımaktadır.

9. Bu hüküm uyarınca usulüne uygun biçimde çağrıldıkları hâlde, davanın taraflarından hiçbiri duruşmaya gelmezse veya yalnız bir taraf gelip de takip etmeyeceğini bildirirse, mahkemece dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.

10. Dosyanın işlemden kaldırılması hâlinde, üç ay içerisinde yenilenmeyen davalar sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava en çok iki defa takipsiz bırakılabilir. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır [(HMK md. 150/5-6), Ali Cem Budak/ Varol Karaaslan, Medenî Usul Hukuku, 5. Bası, İstanbul 2021, s. 244].

11. Davanın açılmamış sayılması kararı ile açılmasıyla meydana gelen sonuçlar ortadan kalkar. Davanın açılması ile doğmuş olan derdestlik durumu, açılmamış sayılması kararının kesinleşmesi ile son bulur.

12. Öte yandan HMK’nın “Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası” başlıklı 149/1. maddesinde “(1) Mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin, aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına ve usul işlemleri yapabilmelerine karar verebilir” hükmü bulunmaktadır. Anılan maddeden de anlaşılacağı üzere ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla [Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden] duruşma yapılması teknik ve hukuki şartların yerine getirilmesi şartıyla hâkimin takdirine bırakılmıştır.

13. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince. Özel Dairece duruşmanın 24.09.2024 günü saat 09.30’da yapılmasına karar verilmesi üzerine duruşmanın yapılacağı gün ve saat davacıya 23.05.2024 tarihinde bizzat tebliğ edilmiştir. Davacı 16.09.2024 tarihli dilekçesinde, ekonomik gücü olmadığından duruşmaya katılamayacağını belirterek SEGBİS üzerinden duruşmaya katılma talebinde bulunmuştur.

Özel Dairece davacının SEGBİS üzerinden duruşma yapılması talebinin reddine karar verilerek duruşmaya katılan davalı Hazine vekilinin davayı takip etmeyeceğini belirtmesi nedeniyle HMK’nın 150/1. maddesi gereğince dosya işlemden kaldırılmıştır. Davacının 23.10.2024 tarihli dilekçeyle yenileme talebinde bulunması üzerine Özel Dairece yenileme talebinin kabulüne ve duruşmanın 09.12.2024 günü saat 09.50’ye bırakılmasına karar verilmiştir.

Duruşma günü davacıya 14.11.2024 tarihinde bizzat tebliğ edilmiş, davacı 02.12.2024 tarihli dilekçeyle ekonomik gücü olmadığından duruşmaya katılamayacağını belirterek SEGBİS üzerinden duruşmaya katılma talebinde bulunmuştur. Özel Dairece, Yargıtayda SEGBİS sisteminin mevcut bulunmadığı gerekçesiyle davacının bu talebinin ve mazeretinin reddine karar verilerek HMK’nın 150/1. maddesi gereğince dosya ikince kez işlemden kaldırılmıştır.

Davacının 23.12.2024 tarihli dilekçeyle ikinci kez yenileme talebinde bulunması üzerine Özel Dairece yenileme talebinin kabulüne ve duruşmanın 10.02.2025 günü saat 10.10’a bırakılmasına karar verilmiştir. Duruşma günü davacıya 03.01.2025 tarihinde bizzat tebliğ edilmiş, davacı 03.02.2025 tarihli dilekçeyle ekonomik gücü olmadığından duruşmaya katılamayacağını belirterek SEGBİS üzerinden duruşmaya katılma talebinde bulunmuştur.

Özel Dairece, HMK’nın 149. maddesi gereğince takdiren davacının SEGBİS üzerinden duruşma talebi ile mazeretinin reddine karar verilerek HMK’nın 150/6. maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan davanın ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakıldığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

14. Hâl böyle olunca, yapılan açıklamalara, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bilgi ve belgelere, Daire kararında açıklanan gerektirici nedenlere, yapılan değerlendirmede bir isabetsizlik bulunmamasına göre, usul ve yasaya uygun olduğu tespit edilen Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın onanması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacının temyiz itirazlarının reddi ile Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın ONANMASINA, 25.12.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.