Abbas Abı ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/16671)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle

Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan

başvurular ve akabinde açılan davalarda makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular, muhtelif tarihlerde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Birinci Bölüm Komisyonlarınca muhtelif tarihlerde,

başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

5. Birinci Bölüm Komisyonlarınca muhtelif tarihlerde

başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinin Bölüm tarafından yapılmasına

karar verilmiştir.

6. Anayasa Mahkemesi tarafından 23/3/2015 tarihinde, 2014/16680 başvuru

numaralı bireysel başvuru dosyasının konu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle

2014/16671 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine,

2014/16680 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının kapatılmasına, incelemenin

2014/16671 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine

karar verilmiştir.

7. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

8. Bazı başvuruların başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için

Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

9. Anayasa Mahkemesi tarafından ekli tablonun A satırında

başvuru numaraları belirtilen dosyaların konu yönünden hukuki irtibatı

nedeniyle 2014/16671 başvuru numaralı dosya ile birleştirilmesine, incelemenin

2014/16671 başvuru numaralı dosya üzerinden yürütülmesine ve diğer bireysel

başvuru dosyalarının kapatılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

11. Başvurucular, ekli tablonun C satırında belirtilen

tarihlerde 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması

talebiyle Şırnak veya Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonlarına (Komisyon) başvurmuşlardır.

12. Ekli tablonun D satırında tarih ve sayıları belirtilen

Komisyon kararlarında başvurucuların taleplerinin reddine karar verilmiştir.

13. Belirtilen ret işlemleri aleyhine ekli tablonun E satırında

belirtilen tarihlerde başvurucular tarafından açılan iptal davalarında, ekli

tablonun F satırında tarihleri gösterilen Mardin İdare Mahkemesi veya Van 2.

İdare Mahkemesi kararları ile davaların reddine yahut dava konusu işlemlerin

iptaline şeklinde hükümler kurulmuştur.

14. Bir başvuru yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının temyiz

edilmesi üzerine ekli tablonun G satırında gösterilen tarihte Danıştay Onbeşinci Dairesi ilamı ile kararın onanmasına

hükmedilmiştir.

15. Başvuruculardan bir kısmının kanun yoluna başvurmaması

sonucu kararlar temyiz incelemesi aşaması olmaksızın kesinleşmiştir.

16. Başvurucular, muhtelif tarihlerde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

18. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

21. Bu hususlara ek olarak Anayasa Mahkemesi, 5233 sayılı Kanun

kapsamında yapılan yargılamalarda komisyonların belli bir dönem içinde geçici

olarak olağanüstü iş yükü artışı ile karşılaşmasından kaynaklanan gecikmelerde,

kamu otoritelerince zamanında ve yeterli tedbirlerin alınmış olup olmadığını da

gözönünde bulundurmaktadır. Gerekli tedbirler

alınmışsa makul sürenin hesaplanmasında olağan yargılamalara kıyasla daha esnek

bir yaklaşım benimsenmektedir (Sabri Çetin,

B. No: 2013/3007, 6/2/2014, §§ 60-72; Mahmut

Can Arslan, B. No: 2013/3008, 6/2/2014, §§ 59-71; Mehmet Gürgen, B. No: 2013/3202, 6/2/2014,

§§ 57-67; Celal Demir, B. No:

2013/3309, 6/2/2014, §§ 57-69).

22. Somut davalara bir bütün olarak bakıldığında Komisyona

başvuru tarihleri (Ekli tablonun C satırı)ile nihai karar tarihleri (Ekli

tablonun F ve G satırları) arasında geçen ve ekli tablonun H satırında her bir

başvuru için ayrı ayrı toplam süreleri belirtilen yargılama süreçlerinde

uyuşmazlığın karara bağlanması konusunda kamu otoritelerine ve özellikle

yargılama organlarına atfedilebilecek bir gecikmenin olduğu tespit

edilemediğinden başvurular açısından farklı karar verilmesini gerektiren bir

yön de bulunmadığından yargılama sürelerinin makul olduğu sonucuna varılmıştır.

23. Açıklanan nedenlerle başvurucuların makul sürede yargılanma

haklarına yönelik bir ihlalin bulunmadığının açık olduğu anlaşıldığından

başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Adli yardım talebinde bulunan başvurucular açısından adli

yardım talebinin kabulüyle geçici muafiyet sağlanan yargılama giderlerinin

tahsilinin başvurucuların mağduriyetine neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011

tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2)

numaralı fıkrası uyarınca başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA 12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

Bkz. ekli

tablonun B satırı

Vekilleri

:

Av. Vedat

ÖZKAN

Sıra

1

2

3

4

A

Başvuru

Numarası

2014/16671

(2014/16680)

2014/16671

2014/16960

2014/16969

B

Başvurucu

ve

T.C.

Kimlik No

Abbas ABI

Musa ABI

Azime OĞURLU

Mehmet IŞIK

C

Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası

30/5/2008

2008/3061

30/5/2008

2008/3073

8/2/2008

23. 113

28/3/2005

2005/2502

D

Komisyon Karar Tarihi ve Numarası

18/2/2014

73/01/2014/407

18/2/2014

73/01/2014/485

5/1/2009

2009/1-18084

15/9/2009

2009/2-585

E

Dava

Tarihi

13/6/2014

13/6/2014

18/5/2009

5/10/2009

F

Yerel Mahkeme

Karar Tarihi

27/2/2015

27/2/2015

15/10/2009

26/7/2010

G

Temyiz Yolu Karar Tarihi

—

—

9/10/2012

—

H

İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre 6 yıl 8 ay 6 yıl8 ay 4 yıl 8 ay 5 yıl 3 ay