Adem Serkan Gündoğdu ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2013/8668)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünü

yönetme" suçlarından yürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006 tarihinde

gözaltına alınan başvurucular hakkında açılan kamu davasının makul sürede

sonuçlandırılamaması nedeniyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 29/11/2013 tarihi ile 2/12/2013 tarihinde İstanbul

10. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruların Komisyona

sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Komisyon tarafından 31/12/2013 tarihinde, başvuruların kabul

edilebilirlik incelemelerinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvurucular tarafından yapılan 2013/8668, 2013/8669,

2013/8891 numaralı bireysel başvuru dosyaları, aralarındaki hukuki ve fiili

irtibat nedeniyle birleştirilmiş; incelemeye 2013/8668 numaralı bireysel

başvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar

özetle şöyledir:

7. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.

maddesi ile görevli) yasa dışı MLKP (Marksist Leninist Komünist Parti) örgütüne

yönelikyürütülen soruşturma kapsamında 12/9/2006

tarihinde gözaltına alınıp 15/9/2006 tarihinde tutuklanmışlardır.

8. Başvurucular hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının

(CMK 250. maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesi ile anayasal

düzeni silahlı ayaklanma yoluyla değiştirmeyi amaçlayan silahlı terör örgütünü

yönetme, sahte kimlik kullanma, patlayıcı madde bulundurma, 10/7/1953 tarihli

ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a

muhalefet etme, mala zarar verme suçlarından yirmi şüpheli ile birlikte kamu

davası açılmıştır.

9. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ile

görevli) 13/12/2012 tarihinde başvurucu Adem Serkan

Gündoğdu'nun, 17/5/2011 tarihinde ise başvurucu Ziya Ulusoy'un tahliyesine

karar vermiştir.

10. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi (CMK 250. maddesi ile

görevli) 5/11/2013 tarihli ve E.2007/303, K.2013/192 sayılı kararıyla

başvurucuların, üzerilerine atılı suçların bir kısmı

yönünden mahkûmiyetlerine karar vermiştir.

11. Bu karar temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devam

etmektedir.

12. Başvurucular 29/11/2013 ve 2/12/2013 tarihlerinde bireysel

başvuruda bulunmuşlardır.

B. İlgili Hukuk

13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 309.

ve 314. maddeleri, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun

5. maddesinin (1) numaralı fıkrası, 6136 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (2)

numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

15. Başvurucular "Anayasayı ihlal, silahlı terör örgütünü

yönetme" suçundan yürütülen soruşturma kapsamında haklarında açılan kamu

davasının makul sürede sonuçlandırılamadığını belirterek adil yargılanma

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, ihlalin tespit edilmesini ve

tazminat ödenmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

16. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

17. Başvurucular, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250.

maddesi ile görevli) haklarında açılan kamu davasında yargılamanın makul sürede

sonuçlandırılmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüşlerdir.

18. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede

sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (B.E.

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40). Bu kapsamda yapılan

incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik

kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih Özdemir,

B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396, 22/6/2015; Osman Bayrak, B. No: 2013/3803,

25/2/2015).

19. Başvuru konusu olay, İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinde

(CMK 250. maddesi ile görevli) "Anayasayı

ihlal, silahlı örgüt" suçlarından açılan ceza davasına

ilişkindir. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığı

değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasının

yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiği

arama ve gözaltı gibi bir takım tedbirlerin

uygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısından

bu tarih,başvurucuların

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) gözaltına

alındığı 12/9/2006'dır. Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih, suç

isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih olmakla birlikte yargılaması

devam eden davalar yönünden Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili

kararını verdiği tarihtir (Ersin Ceyhan,

§ 35).

20. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde İstanbul

Cumhuriyet Başsavcılığınca (CMK 250. maddesi ile görevli) yürütülen soruşturma

kapsamında başvurucuların 12/9/2006 tarihinde gözaltına alındıkları, 15/9/2006

tarihinde ise tutuklandıkları, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK 250.

maddesi ile görevli) 17/5/2007 tarihli iddianamesiyle başvurucular hakkında

ceza davasının açıldığı tespit edilmiştir. İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin

(CMK 250. maddesi ile görevli) 5/11/2013 tarihli kararı ile başvurucuların üzerilerine atılı bir kısım suçlar yönünden

cezalandırılmalarına karar verildiği, anılan kararın temyiz incelemesinin hâlen

devam ettiğianlaşılmıştır.

21. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmakla birlikte davaya bütün olarak bakıldığında

somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön

bulunmadığı ve söz konusu dokuz yıl dört ayı aşkın yargılama sürecinde makul olmayan

bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurucuların Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarını ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

24. Başvurucu Ziya Ulusoy 28.000 TL, başvurucu Seyfi Polat ile Adem Serkan Ulusoy 30.000 TL tazminat ödenmesi talebinde

bulunmuşlardır.

25. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda

başvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğisonucuna

varılmıştır.

26. Başvurucuların tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin dokuz yıl

dört ayı aşkın yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin

uzunluğu sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL başvuru

harcının başvuruculara ayrı ayrı ödenmesine, 1.800 TL vekalet ücretinin ise

başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara ayrı ayrı net

6.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucuların tazminata ilişkin diğer

taleplerinin REDDİNE,

D. 198,35 TL başvurucu harcının

AYRI AYRI, 1.800 TL vekalet ücretinin MÜŞTEREKEN BAŞVURUCULARA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini

takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay

içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği

tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet

Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Gökçe GÜLTEKİN

Başvurucular

:

1. Seyfi POLAT

2. Ziya ULUSOY

Vekilleri

:

Av. Keleş ÖZTÜRK

Av. Faruk Nafiz ERTEKİN

Başvurucu

:

3.Adem Serkan

GÜNDOĞDU

Vekili : Av. Faruk Nafiz ERTEKİN