Ahmet Karakuş ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2014/12095)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, intihar eden yakınlarının kolluk güçleri tarafından

gözaltında tutulduğu esnada işkenceye maruz bırakılmasının ve buna ilişkin

yapılan yargılamanın makul süreyi aşacak şekilde beraat kararı ile

sonuçlanmasının işkence ve kötü muamale yasağını

ihlal ettiği iddilarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/7/2014 tarihinde

yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Bütün başvurucuların yakını olan Sezai Karakuş (S.K.)

(Başvuruculardan Muhsine Karakuş annesi, Ahmet

Karakuş babası, Aslıhan, Şengül, Songül, Bediha Şıhap,

Muzahit ve Mutahir Karakuş

ise kardeşleridir), 28/9/2004 tarihinde

İstanbul-Beyazıt Meydanı'nda örgüt üyesi olduğu iddiasıyla İstanbul İl Emniyet

Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü görevlilerince gözaltına alınmıştır. 29/9/2004 tarihinde kolluk güçleri tarafından S.K.nın ifadesi alınmıştır. Dört günlük gözaltı süresi

sonrasında 2/10/2004 tarihinde de İstanbul Cumhuriyet

Başsavcılığınca (5190 sayılı Kanun ile görevli) ifadesi alınmıştır.

10. S.K. Cumhuriyet Savcılığındaki ifadesinde polis ifadesini

kabul etmediğini, ifadenin kendisine zorla imzalattırıldığını, emniyette kötü

muamele ve işkence gördüğünü, avukat talebinin karşılanmadığını, işkence yapan

polisleri tanıdığını ve şikâyetçi olduğunu beyan etmiştir. S.K. sevk edildiği

Sorgu Hâkimliğince alınan beyanında da işkence ve kötü muamele gördüğünü,

şikâyetçi olduğunu beyan etmiştir. Daha sonra tutuklanmasına karar verilen S.K.

cezaevine gönderilmiştir.

11. S.K.nın tutuklanması sonrasında

gözaltında maruz kaldığı işkence ve kötü muamele nedeniyle avukatı tarafından 7/10/2004 tarihinde Fatih Cumhuriyet Başsavcılığına

sorumlular hakkında soruştuma başlatılması için

dilekçe verilmiş ve Adli Tıpa sevk edilerek tedavisinin yapılması, rapor

alınması ve bir an önce ifadesinin alınması talep edilmiştir.

12. S.K.nın İstanbul'da bulunduğu

cezaevinden Tekirdağ 2 No.lu F Tipi Cezaevine sevk edildikten sonra 22/11/2004 tarihinde hücresinde ası suretiyle intihar ettiği

bildirilmiş ve buna dair ölü muayene tutanağı düzenlenmiştir.

13. S.K.nın 7/10/2004

şikâyet dilekçesi üzerine İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2005/35 sayılı dosyasındapolis memurlarına kamu davası açılmıştır.

14. İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesince dosya Adli Tıp İhtisas

Dairesine gönderilmiş, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 1. İhtisas Kurulunca

hazırlanan 14/11/2008 tarihli raporda, "...tespit edilen lezyonların gözaltı giriş

muayenesinde tariflenmeyip 1/10/2004 tarihli gözaltı

muayenelerinde tariflendiğinden bu lezyonların

gözaltı süresinde oluştuğunun kabulü gerektiği, ancak eldeki verilerle söz

konusu lezyonların nasıl oluşturulduğunun belirlenemediği..." şeklindeki

gerekçeye dayanarak Mahkemece 26/2/2009 tarihinde tüm sanıklar hakkında beraat

kararı vermiştir.

15. Karar başvurucular tarafından 2/3/2009 tarihinde temyiz edilmiş,Yargıtay 8. Ceza

Dairesince 22/2/2012 tarihli ilamı ile kararınbozulmasına

karar verilmiştir.

16. Kararın bozulması üzerine dosya İstanbul 5. Ağır Ceza

Mahkemesince E.2012/192 sayısına kaydedilmiş ve yapılan yargılamada 12/10/2012 tarihinde tüm sanıklar hakkında beraat kararı

verilmiştir.

17. Başvurucular tarafından 12/10/2012

tarihinde temyiz edilen kararı, Yargıtay 8. Ceza Dairesi 24/12/2013 tarihli

ilamıyla onamıştır. Onama kararı İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesince 31/1/2014 tarihinde kesinleştirilmiştir.

16. Başvurucular, ilamdan 25/6/2014

tarihinde Mahkeme Kaleminden sorarak haberdar olduklarını beyan etmişlerdir.

17. Başvurucular 15/7/2014 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

19. Başvurucular yakınları Sezai Karakuş'un, gözaltına alındığı

28/9/2004 tarihinden Savcılığa sevk edildiği, 2/10/2004 tarihine kadar İstanbul

Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünde tutulduğu, dört gün

boyunca güvenlik görevlileri tarafından darp, cebir, küfür hakaret ve kötü

muameleye maruz kaldığı, avukat talebinin karşılanmadığı, hayalarının

sıkıldığı, sürekli uykusuz bırakıldığı, gündüzlü geceli sürekli sorguya

alındığı ve devamlı psikolojik baskıya tabi tutulduğunu, gözaltına alındıktan

sonra düzenlenen raporların bu iddialarını kanıtladığını, buna ilişkin

yaptıkları şikâyetin 9 yıl 2 ay süren yargılama sonunda etkin bir yargılama

yapılmadan berat kararı ile sonuçlandığını belirterek Anayasa’nın 17.

maddesinde tanımlanan işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri

sürmüş, sanıklar hakkında yapılan yargılamanın yenilenmesi ve tazminat

talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

1. Başvurucu Ahmet

Karakuş Yönünden

20. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un

51. maddesi gereği başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri

nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri

dışında ilgilinin 2.000 Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla

cezalandırılmasına karar verilir.

21. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması

durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö.,

B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29, Mehmet

Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015).

22. Başvuru konusu olayda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi

(UYAP) üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Ahmet KaraKuş'un

nüfus kayıtlarına göre 30/3/2011 tarihinde vefat

ettiği tespit edilmiştir. Avukat İnan Akmeşe tarafından başvurucunun ölümünden

3 yıl sonra 15/7/2014 tarihinde, başvurucunun makul

sürede yargılanma hakkının ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasıyla

bireysel başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.

23. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireysel

başvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafından

bireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, §

30).

24. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden 3 yıl önce vefat

etmiş başvurucu adına yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar

verilmesi gerekir.

25. Bu durumda Avukat İnan Akmeşe aleyhine, Anayasa Mahkemesini

yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi

ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi

gerekir.

2. Diğer Başvurucular

Yönünden

26. Dava açma ya da kanun yollarına başvuru için belli sürelerin

öngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça-

hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye erişim hakkına aykırı

değildir (Remzi Durmaz, B. No:

2013/1718, 2/10/2013, § 27).

27. Bireysel başvuruların 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca

başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılan

düzenlemelerde başvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel başvuru süresinin

başlangıcına ilişkin olarak "başvuru

yollarının tüketildiği tarih"ten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir

hususta başvuru yapılamayacağı dikkate alınarak bu ibarenin "nihai kararın

gerekçesinin öğrenilebildiği tarih"

olarak anlaşılması gerekir. Bu öğrenme, somut olayın özelliklerine göre farklı

şekillerde gerçekleşebilir.

28. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihai kararın

gerekçesinin tebliği", öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu, B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği

ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu

olabilir. Bu kapsamda nihai kararın gerekçesinin "dosyadan suret

alınması" gibi hâllerde öğrenilmesi de mümkündür. Başvurucuların nihai

kararın gerekçesini" öğrendiklerini beyan ettikleri tarih" de

bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir (İlyas Türedi, B. No: 2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).

29. Diğer yandan nihai kararın gerekçesi öğrenilmemiş olmakla

birlikte sonucunun öğrenildiği durumlar da söz konusu olabilir. Böyle bir

durumda sonucu öğrenilen nihai kararın gerekçesine derece mahkemesinden kesin

olarak erişilebilmesi mümkün ise bireysel başvuru süresinin sonucun öğrenildiği

tarihten itibaren başlatılması gerekir (Aydın

Selçuk, B. No: 2014/3194, 20/11/2014, § 24; Özgür Çapkın, B. No: 2014/2546,

30/12/2014, § 24; Halil Aslan, B.

No: 2014/3038, 10/12/2014, § 38).

30. Nihai kararın gerekçesinin öğrenilemediği veya nihai kararın

sonucunun öğrenilip gerekçesinin kesin olarak öğrenilme imkânının elde

edilemediği hâllerde başvuru süresinin hangi tarihten başlayacağının

belirlenmesi gerekir. Aksi hâlde sınırsız bir başvuru süresi söz konusu

olabilecektir. Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede sürenin başlangıç tarihinin,

başvurucuların özen yükümlükleri ile mahkemeye erişim haklarının aşırı

sınırlanmaması hususlarının birlikte dikkate alınması gerekir.

31. Başvurucuların bireysel başvuruda bulunmak amacıyla dava ve

başvurularını takip etmek için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü vardır.Bu yükümlülük kapsamında

ilk derece mahkemesine fiilen ulaşan nihai kararın gerekçesini öğrenme

konusunda gerekli özeni gösterme sorumluluğu başvuruculara aittir. Diğer bir

ifadeyle başvurucular veya vekillerinin ilk derece mahkemesine ulaşan kararın

bir örneğini almak için özenli davrandıklarını kanıtlamaları gerekir (Fatma Gökot, B.

No: 2013/5697, 21/4/2016,§ 50).

32. Yargıtay Ceza Daireleri tarafından verilen kararların

taraflara tebliğine ilişkin bir düzenleme mevzuatta bulunmamaktadır. Ceza

yargılamasında nihai kararın tebliğ edilmediği durumlarda kararın derece

mahkemesine ulaşmasından ve böylece gerekçesinin erişilebilir olmasından sonra

özen yükümlülüğü kapsamında makul bir süre içinde bireysel başvuru yapmak

isteyen ilgililerden karara erişmeleri ve karar gerekçesini öğrenmeleri

beklenir. Bu kapsamda erişilebilir olan nihai kararın en geç üç ay içinde

ilgilileri tarafından bilindiği ve gerekçesinin öğrenildiği kabul edilmelidir.

Aksi tespit edilmediği sürece bireysel başvuru için 6216 sayılı Kanun'da

öngörülen otuz günlük başvuru süresi bu tarihten itibaren başlayacaktır(A. C. ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1827,25/2/2016, § 30; Fatma

Gökot, § 51).

33. Somut olayda İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesinin12/10/2012

tarihli kararı, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 24/12/2013

tarihli ilamıyla onanarak aynı tarihte kesinleşmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim

Sistemi (UYAP) aracılığıyla yapılan araştırmada Yargıtay ilamının en geç

kesinleştirme şerhinin gerçekleştirildiği, 31/1/2014

tarihinde Mahkemeye ulaştığı görülmüştür. Diğer bir ifadeyle başvurucunun nihai

kararın içeriğine erişme imkânını en geç 31/1/2014

tarihinde elde ettiği anlaşılmıştır.

34. Nihai kararın içeriğine erişme imkânının elde edildiği 31/1/2014 tarihinden itibaren özen yükümlüğü kapsamında

kararın içeriğinin öğrenildiği kabul edilen üç aylık sürenin sonundan itibaren

en geç otuz günlük bireysel başvuru süresi sonunda 30/5/2014 tarihine kadar

başvurucu tarafından bireysel başvuruda bulunulması gerekirken başvuru süresi

geçtikten sonra 15/7/2014 tarihinde bireysel başvuru yapılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Avukat İnan AKMEŞE'nin, 6216 sayılı

Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

83. maddesi uyarınca 2.000 TL disiplin para cezasıyla CEZALANDIRILMASINA,

C. Kararın bir örneğinin İstanbul Barosuna GÖNDERİLMESİNE,

D. Diğer başvurucular yönünden başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

E. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

22/3/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin GÖKCAN

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Murat ŞEN

Başvurucular

:

1. Ahmet KARAKUŞ

2. Aslihan

KARAKUŞ

3. Bediha KARAKUŞ

4. Muhsine

KARAKUŞ

5. Mutahir

KARAKUŞ

6. Muzahit

KARAKUŞ

7. Songül KARAKUŞ

8. Şengül KARAKUŞ

9. Şıhap

KARAKUŞ

Vekilleri : Av. İnan AKMEŞE