Ali Çelik Başvurusu (B. No: 2015/17128)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, birden fazla işleme karşı açılan davada dilekçe ret

kararı verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının; takip eden süreçte askerî

okuldan ilişik kesme işleminin iptali istemiyle açılan davanın hukuka aykırı

olarak reddedilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 9/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu 2008 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)

bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapmaya başlamıştır.

7. Uzman erbaş görevine devam etmekte iken astsubaylık sınavını

kazanan başvurucu 2011 yılında Balıkesir Astsubay Meslek Yüksek Okulunda eğitim

görmeye başlamıştır.

8. Eğitim sürecinde komando muayeneleri kapsamında Balıkesir

Asker Hastanesine sevk edilen başvurucu için anılan Hastane tarafından

28/4/2013 tarihli rapor uyarınca kronik

nitelik kazanmış uyum bozukluğu tanısıyla askerî öğrenciliğe devam edemez kararı alınmıştır.

Başvurucunun itirazı üzerine sevk edildiği Hava Harp Okulu Komutanlığı Hava

Sağlık Muayene Merkezi Başkanlığı tarafından düzenlenen 30/4/2013 tarihli

raporda da 28/4/2013 tarihli rapor ile aynı tanı ve tespitte bulunulmuştur.

9. Takip eden süreçte birlik komutanlığı tarafından başvurucunun

sağlık durumu ile ilgili olarak Balıkesir Asker Hastanesi Baştabipliğinden

30/5/2013 tarihli yazı ile bilgi istenmiştir. Başvurucu, psikometrik

testlerin yapılması için Gülhane Askerî Tıp Akademisi (GATA) Haydarpaşa Eğitim

Hastanesi Psikiyatri Kliniğine sevk edilmiştir. GATA tarafından değerlendirilen

ve sonuçları Balıkesir Asker Hastanesine gönderilen 25/6/2013 tarihli raporda

başvurucu için kronik nitelik kazanmış uyum

bozukluğu tanısı ile TSK'da görev

yapamaztespiti

yapılmıştır.

10. Başvurucunun itirazı üzerine sevk edildiği İzmir Asker

Hastanesi tarafından düzenlenen 24/7/2013 tarihli raporda da 25/6/2013 tarihli

rapor ile aynı tanı ve tespitte bulunulmuştur.

11. Bu sürecin ardından başvurucu, astsubaylığa nasbedilmemiş ve başvurucunun uzman erbaş sözleşmesi

feshedilmiştir.

12. Başvurucu, aleyhine düzenlenen sağlık kurulu raporlarının

sözleşme fesih işleminin ve astsubaylığa nasbedilmeme

işleminin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal

davası açmıştır.

13. AYİM Birinci Dairesi 3/12/2013 tarihli hükmüyle dilekçe ret

kararı vermiştir. Gerekçede 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek

İdare Mahkemesi Kanunu'nun 38. ve 45. maddeleri uyarınca birden fazla işleme

karşı tek bir dilekçe ile dava açılabilmesi için gereken maddi ve hukuki bağ

şartının dava konusu işlemler için söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.

14.Başvurucu, bu karara karşı karar düzeltme yoluna

başvurmamıştır.

15. Başvurucu, dilekçe ret kararının ardından askerî okulla

ilişik kesilmesi işlemine karşı iptal davası açmıştır.

16. AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 4/2/2015 tarihli kararıyla

davayı reddetmiştir.

17. Ret gerekçesinde öncelikle konuya ilişkin mevzuat

hükümlerine yer verilmiş ve ardından başvurucunun sağlık durumu ile ilgili

olarak GATA Profesörler Kurulundan görüş istendiği ifade edilmiştir. Kararda,

GATA tarafından verilen 8/12/2014 tarihli raporda başvurucunun kronik nitelik

kazanmış uyum bozukluğu nedeniyle askerî öğrenciliğe devam edemeyeceğinin ve

uzman erbaş olarak görevine devam edebileceğinin ifade edildiği belirtilerek bu

rapor bağlamında başvurucunun askerî okuldan çıkarılma işleminin hukuka uygun

olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin

9/9/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

19. Başvurucu, karar düzeltme isteminin reddine dair kararı

9/10/2015 tarihinde tebellüğ ettikten sonra 9/11/2015 tarihinde bireysel

başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

20. 1602 sayılı mülga Kanun'un

"Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller" kenar başlıklı

38. maddesi şöyledir:

"20 nci

maddede yazılı idari eylem ve işlemler aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak

aralarında maddi ve hukuki bakımdan bağlılık varsa, aynı şahsı ilgilendiren

birden fazla eylem ve işlemler aleyhine bir dilekçe ile de dava

açılabilir."

21. 1602 sayılı Kanun'un

"İlk inceleme üzerine verilecek karar" kenar başlıklı 45.

maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Daireler veya Daireler Kuruluna gelen

dilekçelerde 44 üncü maddede yazılı noktalardan

kanunsuzluk görülürse:

...

B) (d) bendinde yazılı halde, dava

dilekçesinin gerçek hasma tebliğ edilmesine; (e) bendinde yazılı halde bir

defaya mahsus olmak üzere otuz gün içinde 36 ve 38 inci maddelere uygun şekilde

yeniden düzenlemek veya noksanları tamamlamak yahut (c) bendinde yazılı halde,

ehliyetli şahsın avukat olmayan vekili tarafından açılması takdirinde otuz gün

içinde bizzat veya bir avukat vasıtasiyle dava

açılmak üzere dilekçelerin reddine;

...

karar verilir.

...

Bu kararlara karşı düzeltme yoluna

başvurulabilir. Bu halde otuz günlük süre bu konudaki kararın tebliği

tarihinden itibaren işlemeye başlar. "

22. 11/4/2002 tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek

Okulları Kanunu 'nun "Disiplin

ve okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 31. maddesinin ilgili

kısmı şöyledir:

"Astsubay meslek yüksek okullarında

öğrenim gören öğrenciler aşağıdaki hallerde okuldan çıkarılırlar:

...

e) Sağlık kurullarınca verilecek raporlara

dayalı olarak, sağlık yetenekleri bakımından astsubay meslek yüksek okulu

öğrenimine devam imkânı kalmayanlar."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mahkemeye Erişim

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

24. Başvurucu; dilekçe ret kararına konu olan üç işlem arasında

maddi ve hukuki bağ bulunduğunu, maddi açıdan gücünün yeterli olmaması

nedeniyle sadece askerî okuldan çıkarılma işlemine karşı dava açabildiğini,

dilekçe ret kararı nedeniyle menfaatini etkileyen tüm işlemler aleyhine dava

açamadığını belirterek mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmektedir.

2. Değerlendirme

25.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64.

maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvurunun başvuru yollarının

tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir (Yasin

Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, §§ 18, 19).

26.Başvurucunun mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini ileri

sürdüğü karar; aynı dilekçe ile hem sözleşmenin feshi hem de askerî okuldan

ilişik kesme işleminin dava edilemeyeceğini belirten AYİM Birinci Dairesinin

3/12/2013 tarihli dilekçe ret kararıdır. Her ne kadar AYİM nezdinde bireysel

başvuru için tüketilmesi gereken bir yol olmasa da (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 18) 1602

sayılı mülga Kanun uyarınca dilekçe ret kararlarına karşı itirazların ileri

sürülebileceği karar düzeltme kanun yoluna başvurulması mümkündür. Başvurucu,

dilekçe ret kararına karşı karar düzeltme yoluna başvurmamıştır. Diğer taraftan

askerî okuldan ilişik kesme işleminin hukuki değerlendirmesinin yapıldığı ve bu

bireysel başvuruya temel olan yargı süreci sonunda verilen AYİM İkinci

Dairesinin 4/2/2015 tarihli dava ret kararı mahkemeye erişim hakkının ihlali

iddiasıyla ilintili değildir. Zira dilekçe ret kararı üzerine yeniden dava

açılmasıyla başlayan yargı süreci veya bu yargı süreci sonunda verilen hükme

yönelik gerçekleşecek karar düzeltme kanun yolu 1602 sayılı mülga Kanun uyarınca

dilekçe ret kararına yönelik itirazların değerlendirilebileceği süreçler

değildir. Bu bağlamda aleyhine karar düzeltme yoluna da başvurulmamış olan

3/12/2013 tarihli dilekçe ret kararı verildiği tarihte hüküm ve sonuçlarını

doğurmuştur. Bu hâle göre mahkemeye erişim hakkının ihlali iddiası dilekçe ret

kararından kaynaklandığından bu iddiaya ilişkin bireysel başvuru süresi de

dilekçe ret kararının tebliği ile başlamıştır.

27. Somut olayda başvurucunun mahkemeye erişim hakkını ihlal

ettiğini ileri sürdüğü 3/12/2013 tarihli dilekçe ret kararını hangi tarihte

tebellüğ ettiği dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır. Bununla birlikte

başvurucunun dilekçesini yenileyerek askerî okuldan ilişik kesme işleminin

iptali istemiyle dava açtığı 27/1/2014 tarihinden önce 3/12/2013 tarihli

dilekçe ret kararını tebellüğ ettiği açıktır.

28. Bu durumda dilekçe ret kararından en geç 27/1/2014 tarihi

itibarıyla haberdar olduğu açık olan başvurucunun bu tarihin üzerinden otuz

günlük süre geçtikten sonra 9/11/2015 tarihinde gerçekleştirdiği bireysel

başvurunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiası yönündenincelenmesi

mümkün değildir.

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

1. Başvurucunun İddiaları

30. Başvurucu; ilişik kesilmesine esas olan raporların maddi

hata içerdiğini, işleminhukuka açıkça aykırı

olduğunu, mahkemenin hatalı değerlendirme ile karar verdiğini belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

2. Değerlendirme

31. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013,

§ 42).

32. Somut olayda iddia savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek

yukarıda belirtilen (bkz. § 17) gerekçe ile 4/2/2015 tarihinde hüküm

kurulmuştur.

33. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, delillerin

değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup kararda

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan

bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir..

A. 1. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın süre aşımı nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Volkan

ÇAKMAK

Başvurucu

:

Ali ÇELİK

Vekili

:

Av. Bülent

ULAŞ