Armagaz Arsan Marmara Doğalgaz Dağıtım A.ş. Başvurusu (B. No: 2015/14479)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; üzerinde mutabakat sağlanmamış bir hususun hükme

esas alınması, yargılama aşamasında ileri sürülen savunmaların gerekçeli

kararda tartışılmaması ve delillerin takdirinde hata yapılması nedenleriyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/8/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) Yalova ili ve

çevresinde bulunan yerleşim merkezlerinde (dağıtım bölgesi) otuz yıl süre ile

doğal gaz dağıtım lisansı ihalesi düzenlemiştir.

7. Anılan ihaleye iştirak edip dağıtım lisansını 9/11/2004

tarihinde almaya hak kazanan başvurucu şirket ile Boru Hatları ile Petrol

Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) arasında 25/3/2005 tarihinde doğal gaz alım satım

sözleşmesi düzenlenmiştir. Sözleşmede sayaçların okunması ve devre dışı kalması

hâlinde ne şekilde hareket edileceği ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

8. Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca 11/4/2005 tarihinde

dağıtım bölgesi içinde bulunan BOTAŞ mülkiyetindeki mevcut sistem ve tesislerin

başvurucuya devrini öngören protokol yapılmıştır.

9. BOTAŞ, dağıtım bölgesindeki işletmenin başvurucuya devrini

müteakip21/6/2005 tarihinde, ölçüm hattında bulunan sayacın yerleşimi

standartlara uygun olmadığından ölçülen tüketimin hatalı olduğunu ve devir tarihinden

itibaren baz tüketimin revize edileceğini belirtir ihtarname göndermiştir.

BOTAŞ bu ihtarnamede ayrıca sayacın en geç 30/9/2005 tarihine kadar

standartlara uygun hâle getirilmesi gerektiğine de yer vermiştir.

10. BOTAŞ ihtarnameden sonra 30/6/2005, 25/7/2005, 31/7/2005,

31/8/2005 30/9/2005, 26/10/2005 ve 5/12/2005 tarihli revize edilmiş faturaları

düzenleyerek başvurucuya göndermiştir.

11. Başvurucu anılan ihtarnameye ve düzenlenen faturalara

yönelik itirazlarını noter vasıtasıyla BOTAŞ'a göndermiştir. Sayacın

standartlara uygun olarak ölçüm yaptığını ileri süren başvurucu, 15/7/2005

tarihli yazıyla yeni sayacın yerleşiminin uygun bulunması hâlinde revizyonun

müşterek operasyonla yapılacağını bildirmiş ve revizyon 20/9/2005 tarihinde

başlayan süreçte gerçekleştirilmiştir.

12. BOTAŞ, revize edilen faturalardan (bkz. § 10) kaynaklanan

1.244.841,55 TL asıl ve 170.733,99 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam

1.415.575,54 TL alacak için başvurucu hakkında 22/12/2005 tarihinde Ankara 19.

İcra Müdürlüğünde ilamsız icra takibi başlatmıştır. Ödeme emri 2/1/2006

tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucunun 3/1/2006 tarihli itirazı üzerine takip

durmuştur.

13. BOTAŞ, 21/4/2006 tarihli dava dilekçesiyle icra takibine

dayanak faturaların ödenmediği ve başvurucunun takibe yönelik itirazının haksız

olduğu iddiasıyla itirazın iptaliyle icra inkâr tazminatına karar verilmesini

istemiştir.

14. Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi (Mahkeme), sayacın

standartlara uygun olup olmadığının belirlenmesi amacıyla bilirkişi incelemesi

yaptırmıştır. İki petrol ve doğal gaz mühendisi ile bir mali müşavirden oluşan

bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ilk raporda sayacın içinden geçen gaz

miktarını gerçeğe uygun olarak ölçmemesi hâlinde devre dışı kaldığının kabul

edilmesi gerektiği ve bu durumda da taraflar arasında düzenlenensözleşmenin

4.4. maddesi uyarınca "sayacın devre

dışı kaldığı tarihten önceki 10 günlük çekiş miktarının ortalamasına göre"

başvurucunun 1.415.577,54 TL borçlu olduğu belirtilmiştir. Anılan heyette yer

alan Petrol ve Doğalgaz Mühendisi M.E.Ö. ise sayacın giriş ve çıkış mesafesinin

önerilen standartlara uygun olması nedeniyle başvurucunun üzerine düşeni

yaptığını ve faturalara dayanak günlük tüketim miktarına ilişkin tutanaklarda

başvurucu temsilcisinin imzası bulunmadığından bu ölçümün gerçeği yansıtıp

yansıtmadığının anlaşılamayacağını belirterek daha geçerli bir teknik analizin

sayaçlar konusunda uzman bir mühendisin katılımı ile yapılabileceğiyönünde

görüş bildirmiştir.

15. Mahkeme taraf vekillerinin itirazı üzerine bilirkişi

heyetine sayaçlar ve gaz şebekeleri hususunda uzman bir petrol mühendisinin

dâhil edilmesinden sonra yeni bir rapor alınmasına karar vermiştir.

16. 7/10/2010 tarihli bilirkişi raporunda, 4 inç çapa sahip

ölçüm hattının artan talep nedeniyle 6 inç çapa çıkarılması esnasında çap

düşürme elemanının sayacın hemensonrasında yapılması

nedeniyle sayacın yerleşiminin ölçüme uygun olmadığı, bu imalatıntaraflar

arasındaki sözleşme öncesinde yapılmış olduğu, buna mukabil devir protokolünde

sistemin arızalı olduğuna dair bir bilgiye rastlanmadığı belirtilmiştir.

Bilirkişi heyeti bu saptamalardan sonra yapmış olduğu değerlendirmede, ölçüm

siteminin arızalı olduğunu ve bu sorunun sözleşme öncesinde bilindiğini,

revizyon yapılması hususunda tarafların hemfikir olduğunu, ancak sayaçtan geçen

gaz miktarının ne şekilde belirleneceği hususunda anlaşmazlık bulunduğunu

bildirmiştir.

17. Taraflar 7/10/2010 tarihli rapora itiraz etmiş ve Mahkemenin

isteği üzerine aynı heyet sayaçtan geçen gazın miktarının belirlenmesi

hususunda iki alternatif içeren ek birrapor

düzenlemiştir.

18. Mahkeme itirazlar üzerine farklı bir bilirkişi heyeti ile

yeni inceleme yapılmasına karar vermiştir. Mali müşavir, petrol mühendisi ve

hukukçudan oluşan heyet 7/3/2013 tarihli raporu sunmuştur. Söz konusu raporda

ölçüm hattının 4 inçten 6 inçe çıkarılması nedeniyle standartlara uygunluğunun

ortadan kalktığı, dolayısıyla ölçümlerin hatalı olduğu, eldeki verilerle

tüketimin miktarının belirlenmesinin mümkün olmadığı ve bu durumda sözleşme

uyarınca tüketim miktarının eski tüketimler baz alınarak belirlenmesi gerektiği

belirtilmiştir. Heyet bu yönteme göre yapmış olduğu hesaplamada

başvurucunun1.244.841,55 TL asıl ve 169.172,15 TL işlemiş faiz borcu bulunduğu

sonucuna ulaşmıştır.

19. Mahkeme, 28/6/2013 tarihli kararla 7/3/2013 tarihli heyet

raporunun dosya kapsamındaki delillere uygun olduğu ve önceki raporlar ile

başvurucunun sunduğu hukuki mütalaayı da karşıladığı kanaatiyle bu raporu esas

alarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Mahkeme gerekçeli kararında,

arızanın tespitinden sonra davacı tarafın 2005 yılı Nisan, Mayıs, Haziran,

Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ile 2006 yılı Ocak dönemlerine

ilişkin faturaları tanzim ederek başvurucudan ödemesini istediği ancak

başvurucunun, davacı tarafından belirlenen bedel yerine kendisinin tespit

ettiği bedeli ödediği ve böylece ödenmeyen 1.244.841,55 TL borç bulunduğu

sonucuna varmıştır. Mahkeme bu tespiti yaptıktan sonra takibin işlemiş faiz

dâhil olmak üzere 1.414.333,70 TL yönünden devamına ve kabul edilen bedel

üzerinden hesaplanan 565.733,48 TL icra inkâr tazminatının başvurucudan

tahsiline karar vermiştir.

20. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir. Yargıtay 19. Hukuk

Dairesi 1/12/2014 tarihli karar ile ilk derece mahkemesi kararına atıf yaparak

hükmü onamıştır. Tarafların karar düzeltme isteği aynı Daire tarafından

15/6/2015 tarihinde reddedilmekle hüküm kesinleşmiştir.

21. Nihai karar 30/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu

27/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

22. 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcrave

İflas Kanunu’nun ''İtirazın iptali'' kenar

başlıklı 67. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(Değişik birinci fıkra:

17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen

alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye

başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle

itirazın iptalini dava edebilir.

(Değişik:

9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının

haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse

alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve

hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya

hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla

mahkum edilir.''

23. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun ''Delillerin değerlendirilmesi'' kenar

başlıklı 198. maddesişöyledir:

"Kanuni

istisnalar dışında hâkim delilleri serbestçe değerlendirir.''

24. 6100 sayılı Kanun'un

''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' kenar başlıklı 266.

maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel

veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine

yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.''

25. 6100 sayılı Kanun'un

''Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi'' kenar başlıklı

282. maddesi şöyledir:

"Hâkim, bilirkişinin oy

ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.''

V. İNCELEME VE GEREKÇE

26. Mahkemenin 3/7/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru

incelenip gereği düşünüldü:

A. Gerekçeli Karar

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

27. Başvurucu, gerekçeli kararda ölçüm cihazının devre dışı

kaldığı hususunda bir uyuşmazlığın bulunmadığı tespiti yapılarak ve buradan

hareketle aleyhine bir sonuca varıldığını iddia etmektedir. Başvurucu

yargılamanın hiçbir aşamasında bu yönde bir kabulünün bulunmadığını, anılan

hususun gerekçeli kararda yer almış olmasının savunmalarının yeterli şekilde

irdelenmediği sonucunu ortaya çıkardığını ve hatalı gerekçeyle kurulan hükmün

adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.

28. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu gerekçeli karar hakkının ihlal

edildiği iddiasını açıkça ileri sürmemişse de davanın kabulü için gösterilen

gerekçenin dosya kapsamında mevcut bulunmadığı ve savunmalarının kararda

yeterince irdelenmediğine dair iddiaları gerekçeli karar hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.

29. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da "Bütün mahkemelerin her türlü kararları

gerekçeli olarak yazılır" denilerek mahkemelere kararlarını

gerekçeli yazma yükümlülüğü yüklenmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği

anılan Anayasa kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmalıdır (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, § 76).

30. Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde

yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamakta; tarafların muhakeme

sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip

incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda, kendi adlarına

verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de

gerekli olmaktadır (Sencer Başat ve

diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).

31. Mahkemelerin anılan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen

her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt

verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine

sunulan tüm iddialara yanıt vermek zorunda değilseler de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013,

§ 56) davanın esas sorunlarının incelenmiş olduğu gerekçeli karardan

anlaşılmalıdır.

32. Bir kararda tam olarak hangi unsurların bulunması gerektiği

davanın niteliğine ve koşullarına bağlıdır. Muhakeme sırasında açık ve somut

bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili olması,

başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde

davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile

yanıt verilmesi gerekir (Sencer Başat ve

diğerleri, § 35).

33. İlk derece mahkemesi 28/6/2013 tarihli gerekçeli kararında

dava dilekçesi, davalı savunmaları ve yargılama aşamasında sunulan deliller ile

bilirkişi raporlarının içeriğine ilişkin özet niteliğinde bilgiler vererek bir

değerlendirme yapmıştır. Anılan değerlendirmede hükme esas alınan 7/3/2013

tarihli heyet raporunun ''taraflar

arasındaki tutanaklar ve dosyada bulunan belgelere göre ölçüm cihazının devre

dışı kaldığı hususunda bir uyuşmazlık bulunmadığı'' yönündeki

içeriğine de değinilmiştir. Mahkeme, esas alınan bilirkişi raporunun dosya

içinde bulunan diğer delillerle uyumlu ve hüküm vermeye yeterli olduğu

kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Dolayısıyla ilk derece

mahkemesinin dosya kapsamında bulunmayan bir kabule dayalı olarak karar

verdiğinden söz etmek mümkün değildir.

34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkına İlişkin Diğer İhlal İddiaları

35. Başvurucu; taraflar arasındaki uyuşmazlığın teknik bir konu

olan ölçüm cihazının doğru ölçüm yapıp yapmadığına ilişkin olduğunu, hükme esas

alınan bilirkişi raporunda maddi hata bulunduğunu ve bu hatalı rapora

dayanılarak karar verildiğini iddia etmiştir. Başvurucu; teknik bilirkişi incelemesini

gerektirir hususun gazların genişlemesi ile ilgili olup fizik kuralları

uyarınca kesin olarak sonuçlanması gereken bir husus olduğunu, bu hususta bir

çelişkinin kabulünün mümkün bulunmadığını savunmuştur. Başvurucu bu kapsamda,

hatalı ölçüm yaptığı ileri sürülen cihazın uluslararası geçerliliği ve

akreditasyonu bulunan bir merkezde yapılan testlerde elde edilen değerlerin

hükme esas alınan bilirkişi raporlarındaki değerlerle çelişkili olduğunu,

dolayısıyla bu raporun hükme esas alınamayacağını ve bu çelişkinin

giderilmesine ilişkin ek bilirkişi raporu alınması isteğinin de reddedildiğini

ileri sürmüştür.

36. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda

değildir (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

37. Belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme ve

gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisi

esasen derece mahkemelerine aittir. Mevcut yargılamada sunulan delilin geçerli

olup olmadığını ve delil sunma ve inceleme yöntemlerinin yasaya uygun olup

olmadığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi kapsamında olmayıp Anayasa

Mahkemesinin görevi başvuru konusu yargılamanın bütünlüğü içinde adil olup

olmadığının değerlendirilmesidir (Muhittin

Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve

Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/201, § 27).

38. Somut olayda ilk derece mahkemesi yapılan yargılamada tarafların

iddia ve savunmaları, lisans ihalesi, gaz satım sözleşmesi, devir protokolu, gaz tüketimine ilişkin faturalar, bu hususta

taraflar arasında yapılan yazışmalar ve bilirkişi raporlarını değerlendirerek,

ölçüm cihazının doğru ölçüm yapmadığı kanaatine varmıştır. Mahkeme bu kanaatle

taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırıldığı üzere ölçüm cihazının devre

dışı kaldığının belirlendiği tarihten önceki on günlük tüketimin ortalamasını

baz alarak bir bedel ödenmesi gerektiği sonucuna varmış ve bu yönde karar

vermiştir.

39. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında, ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

40. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

3/7/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Heysem KOCAÇİNAR

Başvurucu

:

Armagaz Arsan Marmara Doğalgaz

Dağıtım A.Ş.

Vekili

:

Av. Muzaffer

YILMAZ