Aydın Akbulut Başvurusu (B. No: 2014/15060)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Danıştay tetkik hâkimi görüşünün tarafına

bildirilmemesi nedeniyle savunma hakkı ve silahların eşitliği ilkesinin;

yargılama işlemlerinin uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Gazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümüne

öğretim üyesi alımı ile ilgili 6/7/2007 tarihli ve 26574 sayılı Resmî Gazete’de kadro ilanı yayımlananmış; anılan ilan kapsamında

başvurucu, Biyoloji Bölümüne öğretim üyesi olarak atanmıştır.

9. Davacı H.D. tarafından, başvurucunun anılan kadroya

atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

10. Ankara 13. İdare Mahkemesinin 16/10/2008 tarihli ve

E.2008/261, K.2008/1438 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

11. Başvurucu 6/9/2010 tarihinde davalı yanında davaya müdahil

olma talebinde bulunmuş, başvurucunun talebi Mahkemece kabul edilmiştir.

12. Davacının temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin

2/7/2010 tarihli ve E.2009/2023, K.2010/3967 sayılı kararı ile İlk Derece

Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.

13. Bozma kararı üzerine direnme kararı verilmiş, Ankara 13.

İdare Mahkemesinin 1/12/2010 tarihli ve E.2010/1639, K.2010/1358 sayılı kararı

ile davanın reddine karar verilmiştir.

14. Davacının temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri

Kurulunun 13/3/2014 tarihli ve E.2011/489, K.2014/783 sayılı kararı ile İlk

Derece Mahkemesinin ısrar kararının onanmasına hükmedilmiştir. Bu karar

2/9/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir. Taraflarca karar

düzeltme yoluna başvurulmadığından kararın kesinleştiği tespit edilmiştir.

15. Başvurucu 17/9/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 8/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Tetkik Hâkimi

Görüşünün Tebliğ Edilmemesi Nedeniyle Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu; Danıştay tetkik hâkimi görüşünün tarafına

bildirilmediğini, bu şekilde savunma hakkının ve silahların eşitliği ilkesinin

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

18. Tetkik hâkimleri, daire başkanı tarafından verilen dava

dosyalarının ilk incelemelerini yapar ve hazırladığı yazılı veya sözlü raporu

daire başkanı veya üyelerine sunar. Dolayısıyla dava dosyası hakkında karar

verecek heyet ile birlikte çalışır ve heyet adına inceleme yaparak rapor

hazırlar(Yasemin Ekşi, B. No:

2013/5486, 4/12/2013, § 61; C. İş Ortaklığı,

B. No: 2013/769, 11/12/2014, § 44).

19. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Meral/Türkiye kararında (B. No: 33446/02,

27/11/2007) Danıştay tetkik hâkiminin kanaatlerinin önceden tebliğ edilmemesine

ilişkin olarak bu yargı mensubunun görevinin savcının göreviyle mukayese

edilebilir olmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edilmediğine

karar vermiştir. AİHM kararına göre tetkik hâkimleri, Danıştay başkanı ile

kurul ve daire başkanları tarafından kendilerine verilen görevleri yerine

getirmekle ve bunlar tarafından havale edilen davaları incelemekle sorumlu iken

savcılar Danıştay başsavcısının emri altında çalışmaktadırlar. Genel olarak

tetkik hâkimleri soruşturma yapmayıp daha evvel soruşturması tamamlanmış bir

dosya hakkında görüşlerini sunmaktadırlar. Tetkik hâkiminin mütalaasını yazılı

ya da sözlü sunarak hâkimlerin karar vermesine yardımcı olmayı amaçladığı

doğrudur. Ancak bu görevin, Danıştay başkanı ve Daire başkanlarını temsilen

tetkik hâkiminin yerine getirdiği hukuki görevlerden olduğu görülmektedir.

Danıştay başkanı ve Daire başkanlarının yönetimindeki tetkik hâkimleri karar

taslaklarını yazar ve tutanakları hazırlarlar. Dolayısıyla AİHM, Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin 1. fıkrasının bu bakımdan ihlal

edilmediği sonucuna varmıştır (Yasemin Ekşi,

§ 63).

20. Somut davada Danıştay tetkik hâkimi tarafından İlk Derce

Mahkemesi dosyası ve kararı incelenerek rapor hazırlanmış, bu rapor Danıştay

İdari Dava Daireleri Kurulu Başkanı ve üyelerine sunulmuştur. Tetkik hâkiminin

raporu dinlendikten sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Başkanı ve on

altı üyesi tarafından oyçokluğuyla hüküm onanmıştır. Başvuru konusu

yargılamada, tetkik hâkiminin önyargılı davranmasına neden olacak rapor

sunduğunu gösteren herhangi bir unsur bulunmadığı gibi başvurucunun da bu yönde

bir iddiası bulunmamaktadır. Tetkik hâkiminin raporu başvurucuya tebliğ

edilmemişse de bu durumun adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğu

söylenemez.

21. Açıklanan nedenlerle, tetkik hâkiminin raporunun tebliğ

edilememesi nedeniyle başvurucunun adil yargılanma hakkına yönelik açık ve

görünür bir ihlal saptanmadığından, başvurucunun anılan iddiasının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

22. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

23. Başvurucu ayrıca, yargılamanın uzun sürmesinin etkili

başvuru makamının bulunmadığının kanıtı olduğunu, bu nedenle etkili başvuru

hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

2. Değerlendirme

24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun yargılamanın uzun sürmesi

nedeniyle etkili başvuru ve makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği

iddiasının makul sürede yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar, başvurucunun 6/9/2010 tarihinde davaya müdahil olma talebinde

bulunması dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 3 yıl 6 aylık yargılama

sürecinde uyuşmazlığın karara bağlanması konusunda kamu otoritelerine ve

özellikle yargılama organlarına atfedilebilecek bir gecikmenin olduğu tespit

edilemediğinden, başvuru açısından farklı karar verilmesini gerektiren bir yön

de bulunmadığından yargılama süresinin makul olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Açıklanan nedenlerle başvurucunun makul sürede yargılanma

haklarına yönelik bir müdahalenin bulunmadığının açık olduğu anlaşıldığından

başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

8/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

Aydın

AKBULUT

Vekili

:

Av. Ömer

ÖNEREN