Barkın Arpa ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2015/2682)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; ceza davasında verilen kararın kesin olması, aleyhe

vekâlet ücretine hükmedilmesi ve kararın adil olmaması nedenleriyle iki

dereceli yargılanma, mahkemeye erişim ve adil yargılanma haklarının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 11/2/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucular sırasıyla 1991, 1990, 1993 ve 1989 doğumlu olup

Onur Yıldırım muhasebeci, diğer başvurucular ise öğrencidir.

7. Başvurucular 7/1/2014 tarihinde Mersin'in Çankaya

Mahallesi'nde bir firma tarafından Belediyeden kiralanmış olan bilboardlarda (ilan panosu) yer alan bir siyasi partinin

büyükşehir belediye başkan adayına ait resimleri yırttıkları gerekçesiyle göz

altına alınmışlar ve daha sonra serbest bırakılmışlardır.

8. Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı 7/2/2014 tarihinde

başvurucular hakkında mala zarar verme suçundan cezalandırılmaları talebiyle

iddianame düzenlemiştir. Ceza davası Mersin 4. Asliye Ceza Mahkemesinde

(Mahkeme) görülmüştür.

9. Mahkeme 13/1/2015 tarihinde, başvurucuların her biri hakkında

mala zarar verme suçunu işledikleri gerekçesiyle 2.000 TL adli para cezasına

hükmetmiştir. Verilen cezanın miktarı itibarıyla karar kesin olarak

verilmiştir. Ayrıca başvurucular aleyhine 1.500 TL vekâlet ücretine

hükmedilmiştir.

10. Mahkemenin gerekçesinde; müştekinin Mersin Büyükşehir

Belediyesinden kiraladığı sokak ilan panolarının bedeli karşılığında değişik

kişi ve kurumların reklamı için kiraya verdiği, mahallî seçimler nedeniyle reklam

anlaşması yaptığı bir partinin büyükşehir belediye başkanı adayının afişlerini

ilan panolarına asmak suretiyle sergilediği belirtilmiştir. Panolarda ve reklam

ürünlerinde meydana gelen zararlarda müştekinin sorumlu olduğu, bunlara verilen

zararın müştekiye ek mali külfet getirdiği, olay gecesi müştekinin

sorumluluğunda bulunan Çankaya Mahallesi Çankaya kavşağındaki ilan

panolarındaki afişlere başvurucular tarafından zarar verildiğinin MOBESE

kameraları ile tespit edildiği ifade edilmiştir.

11. Kararda, MOBESE görüntülerinde sanıkların afişleri

yırttıklarının açık şekilde görüldüğü tespiti yapılmıştır. Başvurucuların

beyanlarında dosyada mevcut fotoğraflardaki şahısların kendileri olduklarını ve

tutanak içeriğinden ilan panolarına zarar verdiklerini ikrar ettikleri ortaya

konulmuştur. Yine kararda, fotoğrafların incelenmesinde başvurucuların bir

kısmının ilan panoları üzerindeki fotoğrafları yırtmaya başladıklarının net

olarak görüldüğü ifade edildikten sonra görüntüler üzerinde bilirkişi

incelemesi yaptırıldığı ve ilan panolarını müşteki şirketin kiraladığına dair

belgelerin de mevcut olduğu belirtilmiştir.

12. Başvurucular 11/2/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 151.

maddesinin 1. fıkrası şöyledir:

“ (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya

tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya

kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya

adlî para cezası ile cezalandırılır.”

14. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun

272. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) İlk derece mahkemelerinden verilen

hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

...

(3) Ancak;

a) (Değişik bent: 31/03/2011-6217 S.K 23.

mad.) Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere, sonuç

olarak belirlenen üçbin Türk Lirası dâhil adlî para

cezasına mahkûmiyet hükümlerine,

b) Üst sınırı beşyüz

günü geçmeyen adlî para cezasını gerektiren suçlardan beraat hükümlerine

c) Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan

hükümlere,

Karşı istinaf yoluna başvurulamaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 25/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

16. Başvurucular; ilan panolarındaki resimlere zarar

vermediklerini, dosyadaki resimlere göre afişlerin amacına uygun olarak

kullanılabilir durumda olduğunu öne sürmüşlerdir. Başvurucular; müştekinin ilan

panolarını kiraya veren şirketin temsilcisi olmadığını, sadece vekâletname ile

söz konusu şirketin işlerini yaptığını, davaya katılma şartları taşımadığı ve

ara kararlara göre zarara ilişkin belge sunmadığı hâlde katılma kararı verilmesi

ve katılan lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle Anayasa'nın 10., 35.

ve 138. maddelerinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.

17. Başvurucular suçun unsurlarının oluşmadığını, bilirkişi

raporunda üç kişiden bahsedildiği, yüzlerinin tam tespit edilemediğinin

belirtilmesine rağmen bu raporun neden dikkate alınmadığının mahkeme kararında

belirtilmediğini, şüpheden sanığın yararlanacağına dair ilkenin ihlal

edildiğini öne sürmüşlerdir. Başvurucular verilen karara karşı temyiz yolunun kapalı

olması, mahkemenin ekonomik bir suçtan dolayı tamamı üniversite öğrencisi olan

ve adli para cezasını ödemeleri mümkün olmayan başvurucular hakkında temyiz

yolu açık olan hapis cezası veriperteleme yolunu

seçmemesi ve yukarıdaki iddiaları çerçevesinde adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

18. Başvurucular; siyasilere, özellikle on üç yıldır iktidarda

olan, söylem ve icraatları ile halkta büyük tepkiye yol açtığını iddia

ettikleri iktidar partisi ve üyelerine yönelik afişlere zarar verilmesinin

ifade özgürlüğü kapsamında ve Anayasa'nın koruması altında olmasına rağmen

kendilerine ceza verilmesinin ifade özgürlüklerini ihlal ettiğini ileri

sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvuru konusu olayda başvurucular

tarafından her ne kadar Anayasa'nın çeşitli maddelerinde güvence altına alınan

haklarının ihlal edildiği ileri sürülmüş ise de ihlal iddialarının özünün ceza

davasında verilen kararın adil olmadığına, kararın kesin olarak verilmiş

olmasına ve aleyhlerine vekâlet ücreti hükmedilmesine yönelik olduğu anlaşılmış

ve şikâyetleri iki dereceli yargılanma, mahkemeye erişim ve adil yargılanma

hakları kapsamında değerlendirilmiştir.

1. İki Dereceli

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddiası Yönünden

20. Başvurucular kararın kesin olarak verilmesi ve temyiz

yolunun kapalı olması nedeniyle iki dereceli yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

21. Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının

incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın

Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerin

kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme’nin ortak

koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

22. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün

2. maddesinde cezai konularda iki dereceli yargılanma hakkı tanınmış ise de

başvuruya konu ihlal iddiası tarihi itibarıyla anılan Protokol yürürlüğe

girmemiştir. Dolayısıyla ceza mahkemesi nezdinde iki dereceli yargılanma hakkı

ihlal iddiası tarihi itibarıyla Sözleşme’nin ve buna ek Türkiye’nin taraf

olduğu protokollerden herhangi birinin kapsamına girmemektedir (benzer yöndeki

karar için bkz. Mahir Akarsu, B.

No: 2012/1096, 20/2/2014, §§ 42-45).

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Vekâlet Ücretine

Hükmedilmesi Nedeniyle Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiği İddiası

Yönünden

24. Başvurucular, aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle

mahkemeye erişim hakkını ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

25. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan

mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve

uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına

gelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız

hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren

sınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, §

52).

26. Mahkemeye erişim hakkı, kural olarak sınırlandırılabilen bir

haktır. Bununla birlikte sınırlandırmaların hakkın özünü zedeleyecek nitelikte

olmaması, meşru bir amaç izlemesi, ölçülü olması ve başvurucuya ağır bir yük

getirmemesi gerekir (Serkan Acar,

B. No: 2013/1613, 2/10/2013, § 38).

27. Mahkemelerin gereksiz yere meşgul edilmemesi ve

uyuşmazlıkların makul sürede bitirebilmesi amacıyla belli yükümlülükler

öngörülebilir. Bu yükümlülüklerin kapsamını belirlemek kamu makamlarının takdir

yetkisi içindedir. Öngörülen yükümlülükler dava açmayı imkânsız kılmadıkça ya

da aşırı derecede zorlaştırmadıkça mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği

söylenemez. Davanın sonucuna göre kaybeden tarafa yüklenen vekâlet ücretinin

davanın açıldığı tarih itibarıyla öngörülebilir olduğu takdirde mahkemeye erişim

hakkının ihlal edildiğinden söz edilemez (Serkan

Acar, §§ 38-40).

28. Somut olayda başvurucular aleyhine hükmedilen 1.500 TL

ücretin gözetilen meşru amaç ile korunmak istenen hak açısından orantılı olduğu

ve başvurucular üzerinde ağır bir yük oluşturmadığı görüldüğünden mahkemeye

erişim hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Adil Yargılama Hakkına İlişkin Diğer

İddialar Yönünden

30. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği

belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yapılmış

maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk

kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

31. Somut olayda Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış,

fotoğraflar üzerinden teşhis yaptırılarak tanıklar dinlenmiştir. Başvurucuların

beyanları, MOBESE kamera kayıtları ve tüm diğer deliller değerlendirilerek

hüküm kurulmuştur. Mahkemece yine 5237 sayılı Kanun'un 151. maddesinde

belirtilen seçimlik cezalardan suçun işleniş biçimi, işlendiği yer ve zararın

ağırlığı gibi hususular dikkate alınmak suretiyle adli para cezası tercih

edilmiştir.

32. Mahkeme tarafından ilan panosunu kiraya veren şirketin

temsilcisinin -zarar görme ihtimaline binaen- davaya katılan olarak kabulüne

karar verilmiştir. Katılan vekili tarafından da beşinci celsede kira sözleşmesi

mahkemeye sunulmuştur. Yine başvurucular bilirkişi raporu hakkında beyanlarını

mahkemeye sunma imkânı bulmuşlardır. Başvurucuların yargılama sırasında

delillerini ileri süremediklerine ve savunma haklarını kullanamadıklarına

ilişkin herhangi bir iddiaları bulunmamaktadır. Yargılamanın bütünü

başvurucuların iddiaları çerçevesinde incelendiğinde yargılamanın adilliğini

etkileyecek bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

tespit edilememiştir.

33. Sonuç olarak başvurucular tarafından ileri sürülen iddialar,

derece mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının

yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir

keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialarının

kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

25/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Yücel ARSLAN

Başvurucu

:

1. Barkın

ARPA

2. Erdi

ÇALIŞKAN

3. Eren Can

AYBEK

4. Onur

YILDIRIM

Vekilleri

:

Av. Sevim

KUCUK