Bayındır İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.ş. Başvurusu (B. No: 2014/7070)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1.Başvuru, sözleşmenin hükümsüzlüğünün tespiti ve uyuşmazlığın

giderilmesi davasında usul ve kanuna aykırı karar verilmesi nedeniyle adil

yargılanma hakkının, esaslı iddiaların mahkeme ve Yargıtay kararlarında

cevaplandırılmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, yargılamanın

uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 22/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4.Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Sakarya-Hendek-Bolu-Ankara otoyolu projesinin Bolu Dağı

girişiyle ilgili yapım işi A.S.A firmasına ihale edilmiş ve 29/1/1987 tarihinde

Karayolları Genel Müdürlüğü (İdare) ile ilgili firma arasında sözleşme

imzalanmıştır.

8. A.S.A firması 19/1/1990 tarihli ek sözleşme ile

Gümüşova-Gerede otoyolu (Kesim-2) Bolu Dağı Geçişinin yapımı ve bir yıllık

bakımı işini taahhüt etmiştir.

9. Anılan firma ile başvurucu şirket, aralarında27/7/1998

tarihinde düzenlenen sözleşmede, Gümüşova-Gerede otoyolu (Kesim-2) Bolu Dağı

Geçişinin yapımı ve bir yıllık bakımı işini birlikte yürütmek üzere taahhütte

bulunmuşlardır.

10. Sözleşme, Ankara 33. Noterliğince 31/7/1998 tarihinde

onaylanmış ve taraflarca 3/8/1998 tarihinde ortak girişim beyannamesi

düzenlenmiştir.

11. Sözleşmede, hak ve menfaatlerin %50 oranında taraflarca

paylaşılacağı, anlaşmazlık hâlinde tahkime gidileceği, ortak girişimin pilot

firmasının A.S.A olduğu kararlaştırılmıştır.

12. Ortak girişim talebi İdare tarafından uygun bulunmuş ve

taraflarca ihaleye konu yapım işi birlikte yürütülmeye başlanmıştır.

13. Ortak girişimin taahhüdü devam ederken başvurucunun

alacaklıları olan faktoring şirketlerinin

başlattıkları icra takibinde, başvurucunun ortaklık payından doğmuş ve doğacak

kâr ve tasfiye payına 31/5/2001 tarihinde haciz konulmuş, başvurucu ve A.S.A

firması arasındaki ortaklığın feshi ve tasfiyesi yönünde Ankara 7. Asliye

Ticaret Mahkemesinin E.2001/421 sayılı dosyasında dava açılmıştır.

14. İcra takibi ve dava süreci devam ederken ortak girişimin

sona erdiği ve tasfiye sürecine girdiği gerekçesiyle A.S.A firmasının söz

konusu işe ait yükümlülükleri tek başına üzerine alarak işi tamamlayacağı,

yapılan tüm iş ve faaliyetlerden üçüncü taraflara ait her türlü hak ve

menfaatler karşısında A.S.A'nin tek başına sorumlu

olacağı, İdarenin hiçbir şekilde muhataplığının ve sorumluluğunun olmayacağı

yönünde İdare ile A.S.A firması arasında 14/11/2002 tarihinde

"Gümüşova-Gerede Otoyolu Bolu Dağı Geçişi (Kesim-2) Ek (Zeyilname-8)"başlıklı

sözleşme (Ek Sözleşme) düzenlenmiştir.

15. Başvurucunun Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğü, uyuşmazlığın

giderilmesi ve hakem tayini konularında Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2002/976 sayılı, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/323 Değişik İş

sayılı, Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/508 sayılı, Ankara 9.

Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/667 sayılı, Ankara 7. Asliye Ticaret

Mahkemesinin E.2007/1 sayılı, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2008/396

sayılı dosyalarında açtığı davalar görevsizlik, ret ve uyuşmazlığın Mahkemede

görülmesi gerektiği yönündeverilen kararlarla

sonuçlanmıştır.

16. Başvurucu en son 24/11/2009 tarihinde, Ankara 9. Asliye

Ticaret Mahkemesinin (Mahkeme) E.2009/716 sayılı dosyasında açtığı davada,

İdarenin muvafakatı alınarak A. S. A. firması ile

ortak girişim oluşturulmak suretiyle sürdürülen işte, kendisinin rıza ve

muvafakati alınması gerekirken İdare ve A.S.A firmasının kendi aralarında

düzenledikleri 14/11/2002 tarihli Ek Sözleşme ile ortaklıktan doğan haklarından

mahrum bırakıldığını, Ek Sözleşme'nin yetkisi olmayan genel müdür imzasıyla

düzenlendiğini, yok hükmünde olduğunu, adi ortaklıktan doğan haklarının tasfiye

sonuna kadar devam edeceğini, bu haklarının fiilen elinden alındığını, tek

taraflı olarak gerçekleştirilen işlemle sözleşme özgürlüğünün ihlal edildiğini

belirterek Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğünün tespiti ve uyuşmazlığın giderilmesi

talebinde bulunmuştur.

17. Mahkeme 15/9/2011 tarihli kararında, başvurucu ile davalı

A.S.A firması arasındaki ortaklığın 31/5/2001 tarihinde sona erdiğini, kamu

yararı nedeniyle ihale yapım işinin sürüncemede bırakılmamasının zorunlu

olduğunu, bu nedenle 14/11/2002 tarihli Ek Sözleşme'nin düzenlendiğini, Ek

Sözleşme'nin gerçekte ortak girişimin fesih ve gayesinin sona ermesine bağlı

olarak tamamlanması yönünde, yeni bir sözleşme olarak düzenlendiğinin kabul

edilmesi gerekeceğini, ortak girişim beyannamesinde pilot firmanın A.S.A

olduğunun kabul edildiğini, ödemelerin verilen tedbir kararları dışında dahi

tasfiye payının hesaplanmasına kadar bu firmaya verilmesinin, taraflar

arasındaki anlaşmaya aykırı olmadığını, İdarenin Ek Sözleşme ile kalan işten A.S.A'yı sorumlu tutması ve üçüncü kişilere karşı muhatap

kılmasının, işin ihalesinin zorunlu ve doğal sonucu olarak kabul edilmesi

gerektiğini, davacı ile İdare arasında hakem heyeti önünde görülen aynı

nitelikteki davada verilen mahkeme kararının davalı İdare lehine kesin hüküm

teşkil ettiğini, bu davada A.S.A taraf olmasa daanılan

ilamın A.S.A açısından da lehe kesin delil niteliğinin bulunduğunu, ayrıca

başvurucunun, Ek Sözleşme'nin hükümsüzlüğünü talep etmekteki amacının, feshin

gerçekleştiği ana kadar yapılacak ödemelerin A.S.A yerine ortak girişim adına

yapılması olarak değerlendirildiğinde, Ek Sözleşme'nin ortak girişimin tasfiye

sürecini etkiler bir yönünün bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.

18. Temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 20/3/2013 tarihli

ilamında, delillerin takdirinde yanlışlık olmadığı, kararın usul ve kanuna

uygun olduğunu belirterek hükmü onamıştır.

19. Karar düzeltme talebi aynı Dairenin 16/1/2014 tarihli kararı

ile reddedilmiştir.

20. Başvurucu vekili Mahkemeye verdiği 14/4/2014 tarihli dilekçesinde

Yargıtay karar düzeltme ilamının kendilerine tebliğini talep etmiş, ret kararı

24/4/2014 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiş, 22/5/2014 tarihinde

bireysel başvuruda bulunulmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin

E.2009/716 Sayılı Dosyası Yönünden

22. Başvurucu, davalılar tarafından düzenlenen 14/11/2002

tarihli Ek Sözleşme'nin genel müdür imzasıyla yürürlüğe girmesinin mümkün

olmadığını, üçlü kararname ile imzalanması gerektiğini, Ek Sözleşme'nin bu

nedenle yok hükmünde olduğunu, bu gerçeğin yargılama sürecinde Mahkeme ve

Yargıtay tarafından dikkate alınmadığını, buna yönelik iddiaların da Mahkeme ve

Yargıtay kararlarında cevaplandırılmadığını, kararın kanun ve usuleaykırı olduğunu, karar nedeniyle maddi ve manevi

zarara uğradığını, yargılamanın makul sürede tamamlanmadığını belirterek

Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekir.

24. Somut olayda Mahkemenin 15/9/2011 tarihli kararıyla davanın

reddedildiği, temyiz üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 20/3/2013 tarihli

kararıyla hükmün onandığı, karar düzeltme talebinin aynı Dairenin 16/1/2014

tarihli kararı ile reddedildiği, kararın10/2/2014 tarihinde Ulusal Yargı Ağı

Bilişim Sisteminden (UYAP) Mahkemeye ulaştığı, anlaşılmıştır. Karar düzeltme

ilamı başvurucuya posta yoluyla 24/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu

bu tarihten itibaren otuz günlük süre içerisinde 22/5/2014 tarihinde bireysel

başvuruda bulunmuş ise de başvurucu vekilinin UYAP vasıtasıyla mahkemeye

gönderdiği 14/4/2014 tarihli dilekçesinde, Yargıtay karar düzeltme kararının

kendilerine tebliğini talep ettiği, dosyanın da Mahkemede olduğu bu tarih

itibarıyla anılan karara erişme imkânının bulunduğu anlaşılmıştır.

25. Buna göre başvurucunun 14/4/2014 tarihinde Yargıtay karar

düzeltme ilamının içeriğini öğrendiğinin kabul edildiği ve bu tarihe göre en

geç 14/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunması zorunlu olduğu hâlde

22/5/2014 tarihinde yapılan başvuruda süre aşımı bulunduğu sonucuna

ulaşılmıştır.

26. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

B. İhlal İddiasına Konu Diğer Mahkeme Dosyaları

Yönünden

27.Başvurucu Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2004/677

sayılı, Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin E.2007/1 sayılı, Ankara 5. Asliye

Ticaret Mahkemesinin E.2008/396 sayılı dosyalarında açtığı davalarda verilen

kararların usul ve kanuna aykırı olduğunu, tahkim heyetinin oluşturulmasında

usulsüzlük yapıldığını, kararlar nedeniyle hak arama özgürlüğünün kısıtlandığını

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

28. 6216 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı

fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı

23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar

aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012, § 17).

29. Somut olayda, bireysel başvuruya konu Ankara 9. Asliye

Ticaret Mahkemesinin 16/2/2006 tarihli ve E.2004/677, 2006/49 sayılı kararının

18/7/2006 tarihinde, Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 5/4/2007 tarihli ve

E.2007/1, K.2007/133 sayılı kararının 19/7/2007 tarihinde, Ankara 5. Asliye

Ticaret Mahkemesinin 6/11/2008 tarihli ve E.2008/396, K.2008/459 sayılı kararının

14/9/2009 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Buna göre başvuru konusu

kararların 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştiği ve başvurunun bu dosyalar

yönünden Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi dışında kaldığı

anlaşılmaktadır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Yakup MACİT Başvurucu : Bayındır İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş. Vekilleri : 1. Av. Ramazan ASLAN 2. Av. Enver Arsal YILDIRIM 3. Av. İrem Bilge YILDIRIM