Burhan Kaya ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2015/9481)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yargılamanın sonucu itibarıyla adil olmaması

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 3/6/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

A. Bireysel Başvurudan Önceki Süreç

6. Başvurucuların murisi B.K. ikamet ettiği Siirt'in Kurtalan

ilçesi Yuvalı köyündeki evinden 30/12/1993 tarihinde teröristlerce kaçırılarak

öldürülmüştür.

7. Başvurucular 17/8/2010 tarihinde İçişleri Bakanlığına

(Bakanlık) müracaat etmiş ve murisleri B.K.nın

güvenlik kuvvetlerine yardımcı olması sebebiyle teröristler tarafından

öldürüldüğünü belirterek 3/1/1984 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve

Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca kendilerine nakdi tazminat

ödenmesi talebinde bulunmuştur.

8. Bakanlık 16/8/2011 tarihli işlemiyle ölüm olayından itibaren

10 yıllık genel zamanaşımı süresi içinde başvuru yapılmadığı gerekçesiyle

başvurucuların talebini reddetmiştir.

9. Başvurucular söz konusu işlemin iptali istemiyle 10/10/2011

tarihinde idari yargıda dava açmıştır.

10. Ankara 4. İdare Mahkemesi (4. İdare Mahkemesi) 29/2/2012

tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, nakdi tazminat

ödenmesi yolundaki başvurunun ölüm olayının gerçekleşmesinden yaklaşık 17 yıl

sonra yapıldığının anlaşıldığı, dolayısıyla 10 yıllık genel zamanaşımı süresi

geçtikten sonra yapılan başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı

belirtilmiştir.

11. Karar Danıştay Onbeşinci

Dairesinin 17/6/2014 tarihli kararıyla onanmıştır.

12. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin

11/3/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

13. Nihai karar 5/5/2015 tarihinde başvuruculara tebliğ

edilmiştir.

14. Başvurucular 3/6/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. Bireysel Başvurudan Sonraki Süreç

15. Başvurucular 25/10/2016 tarihli dilekçe ile yeniden

Bakanlığa başvurmuş ve 2330 sayılı Kanun uyarınca kendilerine nakdi tazminat

ödenmesini talep etmiştir. Başvurucular söz konusu dilekçelerinde, aynı Kanun

hükümleri gereğince aylık bağlanması talebiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna

yaptıkları başvurunun reddi üzerine Ankara 17. İdare Mahkemesinde açtıkları

davada vefat olayının terörle mücadele kapsamında yürütülen görev nedeniyle

gerçekleştiğinin saptandığı ve işlemin iptaline karar verildiği, bu karara

istinaden kendilerine 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlandığı bilgisine yer

vermiştir.

16. Bakanlık Nakdi Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu)

başvurucuların bu taleplerini 26/4/2017 tarihli kararıyla reddetmiştir. Kararın

gerekçesinde, yapılan incelemede B.K.ya

güvenlik ve asayişin korunmasında yetkililerce herhangi bir görev verilmediğinin

tespit edildiği, ayrıca başvurunun on yıllık genel zamanaşımı süresi geçtikten

sonra yapıldığının anlaşıldığı, bu sebeple nakdi tazminat ödemesi

yapılamayacağı belirtilmiştir.

17. Başvurucular 26/4/2017 tarihli Tazminat Komisyonu kararının

iptali istemiyle 8/5/2017 tarihinde idari yargıda dava açmış, bu dava da yine

4. İdare Mahkemesinde görülmüştür.

18. 4. İdare Mahkemesi 8/11/2017 tarihli kararıyla dava konusu

işlemi iptal etmiştir. Kararın gerekçesinde, dava dosyası ile Ankara 17. İdare

Mahkemesindeki yargılamaya konu dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte

incelenmesinden Kurtalan İlçe Jandarma Karakolunca düzenlenen olaya ilişkin

rapordan başvurucuların murisi B.K.nın

güvenlik kuvvetlerine yardımcı olmasından dolayı teröristler tarafından öldürüldüğünün

anlaşıldığı ifade edilmiş, dolayısıyla ölüm olayının 2330 sayılı Kanun

kapsamında kaldığı tespit edilmiştir. B.K.nın

teröristler tarafından öldürüldüğünün Kurtalan Cumhuriyet Başsavcılığınca adli

yönden yürütülen soruşturma sonucunda 7/3/2015 tarihli, zamanaşımı nedeniyle

kovuşturmaya yer olmadığı yolundaki kararla kesinleştiği belirtilen gerekçeli

kararda, söz konusu kararın tebliğinden itibaren on yıl içinde başvuruda

bulunularak 2330 sayılı Kanun kapsamında nakdi tazminat ödenmesinin istenebileceğiifade edilmiştir. Buna göre başvurucuların

süresinde başvuruda bulundukları ve nakdi tazminat ödenmesi için gerekli

koşulları da taşıdıklarının anlaşıldığı gerekçesiyle başvurunun reddine dair

işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilmiştir.

19. Söz konusu karar istinaf incelemesi için Ankara Bölge İdare

Mahkemesinde olup henüz kesinleşmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 22/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucular; murisleri B.K.nın terörle mücadele faaliyetlerinde devlete

yardımcı olması nedeniyle teröristlerce öldürüldüğünü, bu hususun ölüm

olayından yaklaşık on yedi yıl sonra jandarma tarafından düzenlenen bir tutanak

ile netleştirildiğini belirtmektedir. Söz konusu tutanağın kendilerine

gönderilmesi üzerine süresi içinde idareye başvuruda bulunduklarını, ayrıca

2330 sayılı Kanun kapsamında nakdi tazminat ödenmesi için gerekli koşulların da

mevcut olduğunu ifade eden başvurucular, genel zamanaşımı süresi içinde

başvuruda bulunulmadığı gerekçesiyle hak kaybına uğratılmalarının hakkaniyete

aykırı olduğunu iddia etmektedir. Dava sürecinde gerçekleştirilen yasa

değişiklikleri ile terör olayının hangi tarihte meydana geldiğine bakılmaksızın

mağdurların mümkün olduğunca haklarının verilmesi yönünde düzenlemeler

öngörüldüğünü hatırlatan başvurucular, derece mahkemelerince bu gelişmeler

dikkate alınmaksızın davanın reddedilmesinin adil olmadığından şikâyet

etmektedir. Başvurucular bu sebeplerle yaşam ve adil yargılanma haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme

22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan, B.

No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların yukarıda yer verilen

şikâyetlerinin özü 2330 sayılı Kanun'dan yararlandırılma talebiyle yaptıkları

başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle açtıkları davanın

reddedilmesinin adil olmadığıdır. Bu sebeple başvurucuların iddiaları

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı

kapsamında incelenmiştir.

23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi şöyledir:

“(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki

hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.”

24. Somut başvuruda ihlal iddialarının dayanağı, başvurucuların

2330 sayılı Kanun'dan yararlandırılmaları talebiyle yaptıkları idari başvurunun

ve bu hususta açtıkları davanın reddedilmiş olmasıdır. Bireysel başvurunun

incelenmesi sürecinde başvurucuların aynı taleple idareye yeniden bir başvuruda

bulundukları, bu başvurularının da reddi üzerine açtıkları ve 4. İdare

Mahkemesinde görülen davada8/11/2017 tarihli kararla nakdi tazminat ödenmesi

için gerekli koşulların oluştuğunun ve süresinde başvuruda bulunulduğunun

anlaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla başvurucuların işbu bireysel başvuru ile elde etmek istedikleri

2330 sayılı Kanun'dan yararlandırılma taleplerinin bireysel başvurunun

incelenmesi sürecinde verilen yeni bir yargı kararı ile sağlanmış olduğu, bu

itibarla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine dair yakınma gerekçesinin

ortadan kalktığı görülmektedir.

25. Her ne kadar söz konusu yargı kararının henüz kesinleşmediği

tespit edilmiş ise de bundan sonraki süreçte başvurucuların belirtilen

talepleriyle ilgili hukuki durumlarının bu davanın nihai sonucuna göre

şekilleneceği açıktır. Bir başka ifadeyle ortaya çıkan bu yeni yargısal süreç

karşısında, ihlal iddialarına konu edilen bireysel başvuruya dayanak davanın sonucunun

başvurucuların uyuşmazlık konusu talepleriyle ilgili hak ve menfaatleri

üzerinde herhangi bir etkisinin bulunduğundan söz edilemez.

26. Bu durumda İçtüzük’ün 80.

maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin kalmadığı anlaşılmıştır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin düşmesine

karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun incelenmesinin

sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyle

DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

22/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Recai AKYEL

Raportör

:

Gülbin AYNUR

Başvurucular

:

1. Burhan

KAYA

2. Cevat

KAYA

3. Fatım KAYA

4. Melahat

GÜL

5. Nezahat SEZGİN

6. Selma

KAYA

7. Şakir

KAYA

8. Zeynep

KAYA

Vekili : Av. Abdulhekim GİDER