Eskişehir Işık Yapı Denetim Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2017/31770)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, imar para cezasının iptali talebiyle açılan davanın

aynı maddi olaya dayanılarak açılan başka bir davada verilen karardan aksi bir

sonuca ulaşılarak reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/8/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu Şirket, Eskişehir'in Tepebaşı ilçesinde bulunan bir

inşaatın yapı denetim görevini üstlenmiştir. Eskişehir Tepebaşı Belediyesi

(İdare) tarafından, anılan inşaatta görevli şantiye şefinin istifa ettiği

30/4/2012 tarihinde %10 olan inşaat seviyesinin 6/6/2016 tarihinde %95

seviyesine ilerletildiği tespit edilmiştir. İdare tarafından 21/7/2016 tarihli

işlem ile %10-%95 arasındaki seviyenin ruhsatsız olarak çalışıldığı

gerekçesiyle 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi

gereğince yapı sahibi İ.A.ya, yapı müteahhidine ve yapı denetim şirketi olan

başvurucu Şirkete ayrı ayrı olmak üzere 15.554,20 TL idari para cezası

uygulanmıştır.

A. Başvurucu Tarafından

Açılan İptal Davası Süreci

7. Başvurucu Şirket, idari para cezasının iptali talebiyle

Eskişehir 2. İdare Mahkemesinde (2. İdare Mahkemesi) iptal davası açmıştır.

Dava dilekçesinde yapının mevzuata uygun yapıldığı, Belediyenin inşaatı

mühürlemediği, ceza verilecekse bile 3194 sayılı Kanun'un 28. maddesine

aykırılık sebebiyle anılan Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen

maktu cezanın verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

8. 2. İdare Mahkemesi davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,

istifa eden şantiye şefi yerine yeni bir şantiye şefinin görevlendirilmesine

kadar inşai faaliyetin durdurulması gerekirken durdurulmadığı, inşaatta %10-%95

seviyeler arasında ruhsatsız çalışıldığı hususunun sabit olduğu, fennî mesul

olan başvurucu Şirketin şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin

sürdürülmesi hâlinde bu durumu altı iş günü içinde Belediyeye yazılı olarak

bildirmesi gerekmesine rağmen bildirmediği, bu sebeple dava konusu işlemin

hukuka aykırı olmadığı belirtilmiştir.

9. Başvurucu Şirket, karara karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesi

6. İdari Dava Dairesine (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf başvurusunda

bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde yapının ruhsatsız olmadığı, fiilen bir

şantiye şefinin bulundurulduğu ancak bu durumun Belediyeye geç bildirildiği,

idari para cezası hesaplama yönteminin hukuka aykırı olduğu, Belediyenin

mevzuata göre mühürleme görevini yerine getirmediği, 3194 sayılı Kanun'un 28.

maddesine aykırılık sebebiyle maktu cezanın uygulanması gerektiği

belirtilmiştir. İstinaf başvurusu Bölge İdare Mahkemesi tarafından kesin olmak

üzere reddedilmiştir.

10. Nihai karar 17/7/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucu 15/8/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. Yapı Sahibi İ. A. Tarafından Açılan İptal Davası

Süreci

12. Yapı sahibi İ.A. tarafından, hakkında uygulanan 15.554,20 TL

idari para cezasının iptali talebiyle açılan davanın Eskişehir 1. İdare

Mahkemesince (1. İdare Mahkemesi) kabulüne karar verilmiştir. Kararın

gerekçesinde, dava konusu idari yaptırıma konu para cezasının 3194 sayılı

Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenleme gereğince maktu

olması gerektiği belirtilmiştir.

13. İdarenin 1. İdare Mahkemesi kararına karşı yapmış olduğu

istinaf başvurusu Bölge İdare Mahkemesinin 8/11/2017 tarihli kararıyla kabul

edilerek davanın kesin olmak üzere reddine karar verilmiştir. Kararın

gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...yapı işleri yürüten şantiyede, istifa

eden şantiye şefinin yerine yeni bir şantiye şefi görevlendirilinceye kadar,

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yapı

müteahhidi tarafından inşai faaliyetin durdurulması gerekirken durdurulmadığı,

ruhsat hükümsüz hale gelmesine karşın inşaatta %10-%95 seviyeler arasında

ruhsatsız çalışıldığı hususunun sabit olduğu, yapı maliki olan davacının

şantiye şefi bulundurmaksızın yapım işini sürdürdüğü anlaşıldığından, davacıya

3194 sayılı İmar Yasası'nın 42/2. maddesi uyarınca 15.554,20-TL idari para

cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık

bulunmamaktadır."

IV. İLGİLİ HUKUK

14. 3194 sayılı Kanun'un

"Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve

kayıtlar" kenar başlıklı 28. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...Yapı sahibine ve idareye karşı

sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak yapıda yetki belgesi

olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin

sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu

durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek

zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz.

Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.

..."

15. 3194 sayılı Kanun'un "Ruhsatsız

veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" kenar

başlıklı 32. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat

alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan

yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı

ilgili idarece tespiti, fenni mesulce ...tespiti ve ihbarı veya herhangi bir

şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki

inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

..."

16. 3194 sayılı Kanun'un "İdari

müeyyideler" kenar başlıklı 42. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına

aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş

günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir

sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler

uygulanır.

Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki

etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine,

yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen

ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine,

durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini

tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından

az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır:

...

18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci

maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere

aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje

müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine

göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık

şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini

tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir.

..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 11/3/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu Şirket, aynı olay sebebiyle yapı sahibi İ.A.ya

uygulanan idari para cezasının iptali talebiyle açılan davanın kabulüne karar

verildiği hâlde kendi davasının reddedildiğini, uygulanması gereken ceza

miktarının nispi değil maktu olması gerektiğini, bu nedenlerle hukuki

belirlilik ilkesinin ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin özünün aynı

maddi olaya ilişkin olarak iki farklı mahkeme tarafından yapılan yargılama

sonucunda verilen kararların birbirinden farklı olması iddiası olduğu, bu

sebeple yargılamanın sonucuna yönelik iddiaların bir bütün olarak hakkaniyete

uygun yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

20. Bireysel başvuruya konu davadaki olayların kanıtlanması,

hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması, yargılama sırasında delillerin

kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ile kişisel bir uyuşmazlığa derece

mahkemeleri veya temyiz mercileri tarafından getirilen çözümün esas yönünden

adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesinde değerlendirmeye tabi

tutulamaz. Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da

açıkça keyfîlik içermedikçe derece mahkemelerinin veya temyiz mercilerinin

kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel başvuru incelemesinde ele

alınamaz. Bu çerçevede derece mahkemelerinin ve temyiz mercilerinin delilleri

takdirinde açıkça keyfîlik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire

müdahalesi söz konusu olamaz (Miraş

Mümessillik İnş. Taah. Reklam. Paz. Bas. Yay. San. Tic. A.Ş., B. No:

2012/1056, 16/4/2013, § 35).

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabul

edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun

ihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin

olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya

zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul

edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,

B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

22. 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasında,

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar

mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılar sebebiyle sorumlular hakkında nispi

idari para cezası uygulanacağı; üçüncü fıkrasında ise anılan Kanun'un ilgili

maddelerinde belirtilen mükellefiyetlerin yerine getirilmemesi nedeniyle sorumlular

hakkında maktu idari para cezası uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Somut olayda

başvurucu Şirketin idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin

sebebi olarak mevzuat gereği şantiye şefinin istifası ile ruhsatsız hâle gelen

inşaatın %10 oranından %95 oranına kadar ilerlemiş olması gösterilmiştir.

Başvurucu, idari para cezasının nispi olarak değil maktu olarak uygulanması

gerektiğini ileri sürmüş; bu iddiasına, aynı sebeple yapı sahibine uygulanan

idari para cezasına karşı açılan davada verilen ilk derece mahkemesi kararını

da dayanak olarak göstermiştir.

23. Hukuk kurallarının yorumu derece mahkemelerinin

takdirindedir. Bariz takdir hatası veya keyfîlik bulunmadığı müddetçe Anayasa

Mahkemesinin derece mahkemelerinin hukuk kurallarına ilişkin yorumuna müdahale

etmesi bireysel başvurunun amacıyla bağdaşmaz. Somu olayda derece mahkemesi

başvurucunun fiilinin 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasına

girdiğini değerlendirmiş ve idari para cezasının nispi olarak uygulanmasının

hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşmıştır. Derece mahkemesinin bu yorumunda bariz

takdir hatası veya keyfîlik görülmemiştir.

24. Öte yandan başvurucunun emsal gösterdiği ilk derece

mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda Bölge İdare Mahkemesi

tarafından kaldırılarak davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından aynı

olaya ilişkin farklı kararların verildiği de söylenemez.

25. Somut olayda başvurucunun iddialarının dosya kapsamında

değerlendirilmesi sonucunda hakkaniyete uygun yargılanma hakkına yönelik bir

ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.

26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

11/3/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Recep KÖMÜRCÜ

Üyeler

:

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Eskişehir Işık Yapı Denetim Ltd. Şti. Vekili : Av. Muhammet Halit YENEN