Ferhat Tunç Başvurusu (B. No: 2014/6762)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, "kasten

öldürme ve nitelikli yağma" suçlarını işlediği iddiasıyla

hakkında açılan kamu davasında makul sürede yargılama yapılmadığını belirterek,

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve manevi tazminat

talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 15/5/2014 tarihinde İstanbul 25. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede

başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 24/11/2014 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilir olduğuna ve esas incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 9/1/2015 tarihinde, başvurunun

esas incelemesinin yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına

gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği,

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 21/1/2015

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle

şöyledir:

7. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen

soruşturma kapsamında Başsavcılığın talebi üzerine, Küçükçekmece 3. Sulh Ceza

Mahkemesince, 9/1/2008 tarih ve 2008/49 Değişik İş sayılı karar ile başvurucu

hakkında yakalama emri çıkarılmıştır.

8. Başvurucu ve diğer şüpheli hakkında, "kasten öldürme ve nitelikli yağma"

suçlarını işledikleri iddiasıyla Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca

düzenlenen 14/1/2008 tarih ve 2007/5972 Soruşturma sayılı fezleke, kamu davası

açılmak üzere görevli ve yetkili Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığına

gönderilmiştir.

9. Başvurucu ve diğer şüpheli hakkında, Bakırköy Cumhuriyet

Başsavcılığının 17/1/2008 tarih ve E.2008/2406 sayılı iddianamesi ile "kasten öldürme ve nitelikli yağma"

suçlarını işledikleri iddiasıyla kamu davası açılmış, dava, Bakırköy 1. Çocuk

Ağır Ceza Mahkemesinin E.2008/41 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

10. Başvurucu ve diğer şüpheli hakkında, Bakırköy Cumhuriyet

Başsavcılığının 16/1/2008 tarih ve E.2008/2311 sayılı iddianamesi ile "nitelikli yağma" suçunu

işledikleri iddiasıyla kamu davası açılmış, dava, Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza

Mahkemesinin E.2008/40 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

11. Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi, E.2008/40,

K.2008/156 sayılı kararı ile E.2008/40 sayılı dava dosyasının, E.2008/41 sayılı

dava dosyası ile birleştirilmesine, yargılamanın E.2008/41 sayılı dava dosyası

üzerinden devam etmesine karar vermiştir.

12. Başvurucu, 23/3/2008 tarihinde yakalanmış ve Kayseri 2.

Sulh Ceza Mahkemesince 23/3/2008 tarihinde, Mahkemesine sevk edilmek üzere

başvurucunun yol tutuklaması yapılmıştır.

13. Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince 2/4/2008 tarihli

duruşmada başvurucunun savunması alınmış ve tutuklanmasına karar verilmiştir.

14. Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi, 13/1/2011 tarih ve

E.2008/41, K.2011/4 sayılı karar ile başvurucunun mahkûmiyetine ve tutukluluk

halinin devamına karar vermiştir.

15. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin

24/4/2012 tarih ve E.2011/8256, K.2012/3143 sayılı ilâmıyla ceza miktarının

yanlış hesaplandığı ve eksik kovuşturma yapılarak karar verildiği gerekçesi ile

bozulmuştur.

16. Mahkemece bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama

sonunda, 18/12/2012 tarih ve E.2012/175, K.2012/442 sayılı karar ile

başvurucunun "yağma"

suçundan 6 yıl 1 ay 10 gün hapis, "kasten

öldürme" suçundan 15 yıl 10 ay hapis cezası ile

cezalandırılmasına ve tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir.

17. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin

25/3/2014 tarih ve E.2014/1112, K.2014/1891 sayılı ilâmı ile onanmıştır.

18. Başvurucu, 8/5/2014 tarihinde kararı öğrendiğini

bildirmiştir.

19. Başvurucu, 15/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

20. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 82.

maddesinin (1) numaralı fıkrasının (h) bendi ile 149. maddesinin (1) numaralı

fıkrasının (a) ve (c) bentleri.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

21. Mahkemenin 10/3/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 15/5/2014 tarih ve 2014/6762 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

22. Başvurucu, “kasten

öldürme ve nitelikli yağma” suçlarını işlediği iddiasıyla Bakırköy

Cumhuriyet Başsavcılığınca hakkında açılan kamu davasında makul sürede

yargılama yapılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

23. Başvurucu, “kasten

öldürme ve nitelikli yağma” suçlarından hakkında açılan kamu

davasında makul sürede yargılama yapılmadığını belirterek, adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

24. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 18), Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)

kararlarından ortaya çıkan ve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan

alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma

hakkının da unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca

inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM

içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan

ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve

haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun

dayanağını oluşturan makul sürede yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen

ilkeler uyarınca adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca

davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının

görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın

bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma hakkının

değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (B. No:

2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

25. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

26. Anayasa’nın 36. ve Sözleşme’nin 6. maddesi uyarınca

kişilere, cezai alanda yöneltilen suçlamaların da (suç isnadı) makul sürede

karara bağlanmasını isteme hakkı tanınmıştır. İsnat olunan fiil, ceza

kanunlarında suç olarak nitelendirilmiş ve yargılama aşamasında ceza hukukunun

kuralları uygulanmış ise ayrıca bir uygulanabilirlik incelemesi yapılmaksızın

kendiliğinden adil yargılanma hakkının kapsamına girer (B. No: 2013/625,

9/1/2014, § 31). Başvuru konusu olayda, başvurucu hakkında, "kasten öldürme ve nitelikli yağma" suçlarını

işlediği iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır. Başvurucu hakkında isnat olunan

suçlar 5237 sayılı Kanun’un 82. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (h) bendi

ile 149. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde hapis

cezasını gerektirir şekilde tanımlanmıştır. Bu çerçevede başvurucu hakkındaki

suç isnadına dayalı yargılamanın Anayasa’nın 36. maddesinin güvence kapsamına girdiği

konusunda kuşku bulunmamaktadır (B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 32).

27. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup

olmadığı değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği

iddiasının yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak

etkilendiği arama ve gözaltı gibi bir takım

tedbirlerin uygulanması anıdır. Somut başvuru açısından bu tarih, başvurucunun

yakalanarak Mahkemesine sevk edilmek üzere yol tutuklamasının yapıldığı

23/3/2008 tarihidir. Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih ise suç

isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih olup, somut başvuru açısından bu

tarih, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin

kararını onadığı 25/3/2014 tarihidir (B. No: 2013/695, 9/1/2014, § 35).

28. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

Küçükçekmece 3. Sulh Ceza Mahkemesince, 9/1/2008 tarihinde yakalama emri

çıkarılan başvurucu ile diğer şüpheli hakkında, "kasten öldürme ve nitelikli yağma" suçlarını

işledikleri iddiasıyla Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen

14/1/2008 tarihli fezlekenin, kamu davası açılmak üzere görevli ve yetkili

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği tespit edilmiştir. Başvurucu ve

diğer şüpheli hakkında, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 17/1/2008 tarihli

iddianamesi ile "kasten öldürme ve

nitelikli yağma" suçlarını işledikleri iddiasıyla kamu davası

açıldığı, davanın, Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin E.2008/41 sayılı

dosyasına kaydedildiği, yine başvurucu ve diğer şüpheli hakkında, Bakırköy

Cumhuriyet Başsavcılığının 16/1/2008 tarihli iddianamesi ile "nitelikli yağma" suçunu

işledikleri iddiasıyla kamu davası açıldığı, davanın, Bakırköy 1. Çocuk Ağır

Ceza Mahkemesinin E.2008/40 sayılı dosyasına kaydedildiği, Mahkemece, E.2008/40

sayılı dava dosyasının, E.2008/41 sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine,

yargılamanın E.2008/41 sayılı dava dosyası üzerinden devam etmesine karar

verildiği belirlenmiştir. Başvurucunun, 23/3/2008 tarihinde yakalanarak Kayseri

2. Sulh Ceza Mahkemesince aynı tarihte, Mahkemesine sevk edilmek üzere yol

tutuklamasının yapıldığı, Bakırköy 1. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesince 2/4/2008

tarihli ilk duruşmada başvurucunun savunmasının alınarak tutuklanmasına karar

verildiği, 13/1/2011 tarihli karar ile başvurucunun mahkûmiyetine hükmedildiği

görülmüştür. Temyiz üzerine kararın, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 24/4/2012

tarihli ilâmıyla bozulduğu, Mahkemece bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama

sonunda, 18/12/2012 tarihli karar ile başvurucunun "yağma" suçundan 6 yıl 1 ay 10 gün hapis, "kasten öldürme" suçundan 15 yıl

10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve tutukluluk halinin devamına karar

verildiği, temyiz üzerine hükmün, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 25/3/2014 tarihli

ilâmı ile onandığı anlaşılmıştır.

29. 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun

öngördüğü yargılama usullerine tabi mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul

sürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesi tarafından makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; B.

No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).

30. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde, başvuruya konu

ceza davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucunun tutum ve

davranışlarıyla ve usuli haklarını kullanırken

özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da

söylenemez. Anılan davaya bütün olarak bakıldığında, somut başvuru açısından

farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve söz konusu

altı yıl iki günlük yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu

sonucuna varılmıştır.

31. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

32. Başvurucu, makul sürede

yargılama yapılmadığı için 50.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep

etmiştir.

33. 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal

bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak

için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden

yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine

tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu

gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa

Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak

şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

34. Başvurucunun tarafı olduğu

uyuşmazlığa ilişkin altı yıl iki günlük yargılama süresi nazara alındığında,

yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal tespitiyle

giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 4.150,00 TL

manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

35. Başvurucu tarafından yapılan

ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun

1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki

iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucuya net 4.150,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucunun tazminata ilişkin diğer

taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucu tarafından yapılan 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede

gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal faiz uygulanmasına, 10/3/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT Recep KÖMÜRCÜ Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Raportör Yrd. : Derya ATAKUL Başvurucu : Ferhat TUNÇ Vekili : Av. Hüseyin ÇALİŞCİ