Fikret Aydoğdu Başvurusu (B. No: 2014/18814)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 1/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü sunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

9. Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2004/181 sayılı dava dosyasındaki davacıların vekilliğini üstlenen başvurucu;

anılan davada adalet hizmetinin işleyişinde ağır hizmet kusuru olduğunu

belirterek 6/8/2010 tarihinde Adalet Bakanlığına başvurmuş, manevi zararının

giderilmesi talebinde bulunmuş, dosyanın havale edildiği ve hizmetin aksamasına

yol açtığını ileri sürdüğü hâkim hakkında şikâyette bulunmuştur.

10. Adalet Bakanlığının 15/9/2010 tarihli cevap yazısı üzerine

başvurucu, davanın sonuçlanmamasında idarenin hizmet kusuru bulunduğunu

belirterek uğradığını ileri sürdüğü manevi zararının giderimi istemiyle

25/11/2010 tarihinde tam yargı davası açmıştır.

11. Ankara 16. İdare Mahkemesinin 29/11/2010 tarihli ve

E.2010/2230, K.2010/1483 sayılı kararıyla davanın yetki yönünden reddine karar

verilmiş, dosya Afyonkarahisar İdare Mahkemesine gönderilmiştir.

12. Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin 17/8/2011 tarihli ve

E.2011/35, K.2011/947 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Kararın

gerekçesi şöyledir:

"...Dava; Sinanpaşa

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2004/181 sayılı dava dosyasında davacılar vekili

olarak görevli davacı tarafından 10.000,00.-TL manevi tazminatın idareye

başvuru tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle

açılmıştır.

T.C. Anayasası'nın 125 inci maddesinin 1.

fıkrasında; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık

olduğu, aynı maddenin son fıkrasında da; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden

doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralı yer almaktadır.

İdarenin, kamu hizmetinin kurulması veya

yürütülmesinden doğan zararlardan sorumlu tutulmasını gerektiren ilkelerden

biri "hizmet kusuru" ilkesidir. Genel olarak hizmet kusuru ,bir kamu

hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozukluğu ifade etmektedir.

İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için,

ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilecek bir işlem

veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında

nedensellik bağının kurulabilmesi gerekir. Zararla idari faaliyet arasında

nedensellik bağının bulunmaması, zararın idari faaliyetten doğmadığını

gösterir.

Öte yandan, manevi tazminata hükmedilmesi için

kişinin fizik yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu

doğuran olayların meydana gelmesi ve idarenin hukuka aykırı bir işlem veya

eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve

haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerekir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Sinanpaşa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2004/181 sayılı dava

dosyasında davacılar vekili olarak görev yaptığı, ilgili dava dosyasının bugüne

kadar bitirilememesinin, davalı idarenin önleyici ve düzenleyici gerekli

tedbirleri almamasından ve adalet hizmetinin Sinanpaşa

Adliyesinde ve ülke genelinde gereği gibi yürütülmemesinden kaynaklandığı, bu

nedenle, müvekkilleri nezdinde beceriksiz bir avukat izlenimi uyanarak manevi

yönden aşırı derecede üzüntü duyduğu iddialarıyla 10.000,00.-TL manevi

tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tazmini

istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan davada, dosyadaki bilgi ve belgelerin

incelenmesinden, davacının davacılar vekilliğini yürüttüğü Sinanpaşa

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2004/181 sayılı davasının 16.08.2004 tarihinde

açıldığı, konusunun ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminata ilişkin olduğu,

adres yetersizliği ve taraf çokluğu gibi sebeplerle 16.celsede ilanen tebliğ

yoluyla taraf teşkilinin sağlandığı, 20.celsede nöbetçi Ankara Asliye Hukuk

Mahkemesi kanalı ile dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar

verildiği, Sinanpaşa Adliyesinde görevli

mübaşirlerden birinin dosyayı evinde saklaması ve bu nedenle yargılanması

hususlarının 30.celsede ortaya çıktığı, 31.celsede tekrar bilirkişi incelemesi

yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişi raporlarının 36.celsede taraflara

tebliğinin sağlandığı, dosyanın bu aşamadan sonra 4 celse beklediği, davacının

toplam 14 celse mazeret bildirerek duruşmalara katılmadığı, davayı takip

etmemesinden dolayı 28.02.2009 tarihindeki celsede dosyanın işlemden

kaldırıldığı ve 4 ay sonra yenilendiği, dava sürecinde davalı vekilinin de 4

celse duruşmaya katılmadığı, Sinanpaşa Adliyesinde

yazı işleri müdürünün bulunmadığı, 7 olan zabıt katibi normunda 5 zabıt

katibinin, 2 olan mübaşir normunda ise 2 mübaşirin görev yaptığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığa konusu olayda, Sinanpaşa

Adliyesinde görevli mübaşirlerden birisinin bilirkişi incelemesi kararı verilen

dava dosyasını evinde saklaması ve bu nedenle adli yargıda yargılanması

nedeniyle ilgili dava dosyasının yürütümünde 10 celselik gecikme yaşandığı ve

bu hususta davalı idarenin istihdam ettiği personelden kaynaklı hizmet

kusurunun bulunduğu sonucuna varılabilir ise de, davacının da 14 celse mazeret

bildirerek duruşmalara katılmadığı, davayı takip etmemesinden dolayı dosyanın

işlemden kaldırılarak 4 ay sonra yenilendiği, davalı vekilinin de 4 celse duruşmaya

katılmadığı birlikte gözetildiğinde, dosyadaki yargılamanın uzamasında,

davacının da kusuru ve sorumluluğu bulunmuştur.

Bu durumda, davacının oluştuğunu iddia ettiği

zarar doğrudan ve tek başına davalı idarenin faaliyetlerinden

kaynaklanmadığından idarenin hukuki sorumluğundan söz edilemeyecektir.

Kaldı ki, manevi tazminata hükmedebilmek için

kişinin fiziki yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu

doğuran olayların meydana gelmesi, bunun sonucunda da ağır bir elem ve

üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetin rencide edilmesi gerekmekte

olup, uyuşmazlıkta davacı tarafından ileri sürülen acı ve üzüntünün manevi

açıdan tazminat sorumluluğunu gerektirmediği de açıktır..."

13. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

16/2/2015 tarihli ve E.2011/10994, 2015/450 sayılı sayılı ilamı ile kararın

usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın

bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesi ile onanma kararı

verilmiştir.

14. Başvurucu 1/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

16. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında Sinanpaşa Asliye

Hukuk Mahkemesinin E.2004/181 sayılı dava dosyasında yargılamanın uzamasında

kendi kusuru ve sorumluluğu da bulunduğu tespit edilen başvurucunun (bkz. §

11), idari yargıda açtığı davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin

niteliği gözönünde bulundurularak somut olayda

yaklaşık 4 yıl 2 aylık yargılama süresinin makul olduğu sonucuna varmak

gerekir.

20. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

Fikret

AYDOĞDU