Hüseyin Onur Akyüz Başvurusu (B. No: 2014/15494)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, aynı suçtan iki defa yargılama yapılıp ceza

verilmesi nedeniyle aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama

hakkının; idari para cezasının iptaline ilişkin başvuru sürecinde hukuk

kurallarının ve delillerin değerlendirilmesinde hata yapılarak başvurunun

reddine karar verilmesi, itiraz merciinin kararının gerekçesiz olması ve

yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle de adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/9/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5 Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik A.Ş.

isimli şirketlerin Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yapmıştır.

7. Başvurucunun Yönetim Kurulu üyeliği yaptığı dönemde Sermaye

Piyasası Kurulunun (SPK) 13/1/2005 tarihli kararına aykırı davranmak suretiyle

onaylanmamış hisse senetlerinin bastırılıp eskileri ile değiştirildiği, Yönetim

Kuruluna üye seçiminin kamuya açıklanmak üzere SPK'ya bildirilmesi gerekirken

bunun yapılmadığı gerekçesiyle SPK tarafından başvurucu hakkında 300.000 TL

idari para cezası işlemi uygulanmıştır.

8. Başvurucu tarafından idari para cezasının iptali istemiyle

yapılan başvuru İstanbul 24. Sulh Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 24/6/2014 tarihli

kararı ile reddedilmiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:

"Kabahatlinin yönetim kurulu üyeliğini

yaptığı ÇEAŞ'ın ve Kepez A.Ş.'nin,

09.01.2005 tarihinde bir gazetede yayımladığı ilanla ortaklarına, sermayesini

temsil eden hisse senetlerinin tamamının tedavülden kaldırılarak hisse senedi

değiştirilmesi işlemine başlanılacağını duyurduğu, Sermaye Piyasası Kurulu'nun

(Kurul) bahsi geçen şirketlere gönderdiği 11.01.2005 tarihli yazılarla pay senedi

değişim işlemlerinin durdurulmasını istemesine karşın yazıya ve 13.01.2005

tarih ve 2/38 sayılı Kurul kararına aykırı davranarak söz konusu işlemlerin

durdurulmadığı, pay birleştirilmesi halinde örnek pay senedinin Kurula

gönderilerek inceltilmesi ve bu şekilde ilgili tebliğdeki şekil şartlarına

uyulup uyulmadığının denetlemesinin sağlanması gerekirken Kurul tarafından

onaylanmamış hisse senetlerin bastırılıp eskileri ile değiştirildiği, yine

yönetim kuruluna üye seçiminin kamuya açıklanmak üzere Kurula bildirilmesi

gerekirken bunun yapılmadığı,kabahatlinin bu şekilde

Kurulca alınan kararlara aykırı hareket ettiği, verilen idari para cezasının

uygulanmasında ve hesaplanmasında usul ve Yasaya aykırılık bulunmadığı

kanaatine varılarak (...) karar verilmiştir."

9. Başvurucunun itirazı İstanbul 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin

14/8/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Nihai karar başvurucuya 21/8/2014

tarihinde tebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu 18/9/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Aynı Suçtan İki Kez

Yargılanmama ve Cezalandırılmama Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

12. Başvurucu; aynı konu hakkında iki kez idari para cezası

işlemi uygulandığını, daha önce verilen ve kesinleşen mahkeme hükmünü gerekçe

göstererek cezaya itiraz ettiği hâlde itirazının reddedildiğini ileri

sürmektedir.

13. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli

ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında

Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel başvurunun

incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkın

Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye

ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözleşme’nin ortak

koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren başvurular bireysel

başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz,

B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

14. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün

4. maddesi, hiç kimsenin bir devletin ceza yargılaması usulüne ve yasaya uygun

olarak kesin bir hükümle mahkûm edildiği ya da beraat ettiği bir suçtan dolayı

aynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama usulleri çerçevesinde

yeniden yargılanamayacağını ve mahkȗm

edilemeyeceğini öngörmektedir. Söz konusu Protokol'ün uygun bulunmasıyla ilgili

10/3/2016 tarihli ve 6684 sayılı 11 Nolu Protokol ile

Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 Nolu Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair

Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 10/3/2016 tarihinde kabul

edilerek 25/3/2016 tarihinde Resmî Gazete'de

yayımlanmış ve 28/3/2016 tarihinde de Bakanlar Kurulunca onaylanması sonucunda

1/8/2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

15. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün

4. maddesinde aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı

tanınmış ise de başvuruya konu ihlal iddiası tarihi itibarıyla anılan Protokol

yürürlüğe girmemiştir. Bu itibarla başvurucunun hak iddiasının Anayasa ve

Sözleşme’nin ortak koruma alanının dışında kaldığı anlaşılmaktadır (benzer

yönde bir karar için bkz. İffet İnci Gültekin,

B. No: 2013/9585, 9/3/2016, § 42).

16. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Gerekçeli Karar

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

17. Başvurucu, ilk derece mahkemesi ve itirazmerciinin

kararlarında herhangi bir gerekçe bulunmadığını belirterek gerekçeli karar

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

18. Anayasa Mahkemesi; önüne gelen birçok başvuruda gerekçeli

karar hakkının kapsam ve içeriğini belirlemiştir. Anayasa Mahkemesi;

içtihadında insan haklarına ilişkin güvencelerin soyut ve teorik olarak değil

uygulamada ve etkili bir şekilde sağlanması amacının gerçekleşmesi için derece

mahkemelerinin ileri sürülen iddia ve savunmalara şeklen cevap vermiş

olmalarının yeterli olmadığına, iddia ve savunmalara verilen cevapların

dayanaksız olmaması, tutarlı ve makul olması gerektiğine vurgu yapmıştır. Anayasa

Mahkemesi özellikle açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların

davanın sonucuna etkili olması, başka bir deyişle davanın sonucunu

değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu

hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi gerektiğine dikkat

çekmiştir (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya

İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,

B. No: 2013/1213, 4/12/2013, §§ 25, 26; Vesim Parlak, B. No: 2012/1034, 20/3/2014, §§ 33, 34; Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013,

§§ 56, 57; Sencer Başat ve diğerleri [GK],

B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31-39; Münür Ata, B. No: 2014/4958, 22/1/2015, §§ 37-44; Hikmet Çelik ve diğerleri, B. No:

2013/4894, 15/12/2015, §§ 54-59;Şah Tarım

İnş. Tur. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847, 9/3/2016, §§ 36-48).

19. Somut olayda, yapılan açık yargılama sonunda tarafların

davanın sonucuna etkili olabilecek tüm iddia ve savunmaları tartışılarak

verilen kararda hükme ulaşılması için yeterli gerekçe bulunduğu görülmektedir

(bkz. § 8). Kanun yolu incelemesi sonucunda verilen kararda, değerlendirme

konusu hüküm ve gerekçesinin uygun bulunduğu dikkate alındığında gerekçeli

karar hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

21. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

22. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesi;

yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç veya

eksik icra edildiği yahut hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden

önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Adalet Bakanlığı

İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına (Tazminat Komisyonu) başvuru

imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve

yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden

inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 26-35).

23. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru

yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler

doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal

iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesi

olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan

başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı

sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel,

§§ 35, 36).

24. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren

bir durum bulunmamaktadır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

D. Diğer İhlal İddiaları

26. Başvurucu; eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar

verildiğini, dosyada mevcut bulunan emsal kararların dikkate alınmadığını,

idari para cezasına dayanak teşkil eden mevzuatın hatalı yorumlandığını,

cezanın tüzel kişiliğe verilmesi gerektiğini, aynı konu hakkında Yönetim

Kurulunun diğer üyeleri tarafından açılan davaların kabul edildiğini belirterek

adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

27. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının adil yargılanma

hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

28. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz

takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum,

uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013,

§ 42).

29. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, mahkemelerce

delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup

mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

oluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının

kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Zehra

GAYRETLİ

Başvurucu

:

Hüseyin Onur

AKYÜZ

Vekilleri

:

Av. Hülya

KAYGUSUZ

Av. Fatih

ÖZEL