Mahmut Oğuz Başvurusu (B. No: 2014/13516)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza davasında esaslı talep ve görüşlerin değerlendirilmemesi

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş bildirmeyeceğini

ifade etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. 1981 doğumlu olan başvurucu, olay tarihinde Ankara'da ikamet

etmektedir.

9. Başvurucu pek çok ülkede faaliyet gösteren Hizb-ut Tahrir isimli örgütün üyesi olduğu gerekçesiyle

Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/9/2011

tarihli kararıyla 6 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmıştır. Karar

gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:

"...1953 yılında Takuyiddin

EN-NEBHANİ isimli şahıs tarafından Ürdün'de kurulan Hizb-ut

Tahrir terör örgütünün ümmetçilik anlayışı kapsamında bir halifenin etrafında

hilafet devleti kurmayı planladığı, halen Ata Ebu Reşte

isimli örgüt başının organizasyonunda Ürdün, Suriye, Lübnan, Sudan, Kuveyt,

Kudüs, Malezya ve Özbekistan gibi Müslüman ülkelerinin yanısıra

batı ülkelerinde örgütlendiği, örgütün kültürlenme, halk ile bütünleşme ve

halkı örgütledikten sonra şeri esaslara göre islam

devletini kurma şeklinde üç aşamalı yöntem belirlediği, 1997 yılından bu yana

vilayet olarak nitelendirdikleri Türkiye'de yapılanma faaliyetlerini vilayet

sorumlusu/mutemedi/emiri önderliğinde üst yapı, eyalet komitesi/vilayet

encümeni, bölge sorumluları, nakipler, mahalliyeciler

,müsrifler ve darisler şeklinde alt kadrosu ile

hiyerarşik bir yapıda oldukları, örgütün "Köklü Değişim" isimli yayın

organı ile propaganda faaliyetlerini Takuyiddin EN-NEBHANİ'nin kitapları, Köklü Değişim Dergileri, internet

sitelerinde yapmış oldukları yayınlar ve Bölge Sorumluları, Nakipler

vasıtasıyla sempatizanlara toplantılar yapmak suretiyle gerçekleştirdikleri,

Türkiye'nin değişik illerinde örgüt mensupları tarafından haftanın belirli

günlerinde ve ayda bir kez merkezden gelen sorumlunun başkanlığında

değerlendirme amaçlı toplantı yaptıkları ve toplantılarda hiyerarşik yapı

içerisinde örgüt elemanlarının üstlerine faaliyet raporu sundukları anlaşılmış,

Örgüte yapılan operasyonlar sonucunda, örgüte

ait hücre evlerde birden fazla silah ve ağır silah ele geçmiş olup örgüt

mensuplarının her ne kadar vehamet arzedici silahlı bir eyleme katılmadıkları görülmüşse de

ele geçen silahların niteliği ve adedi, örgütün amaç ve faaliyetleri göz önüne

alındığında, Yargıtay (9.) Ceza Dairesinin müstekâr

kararları doğrultusunda Hizb-ut Tahrir örgütü, 5237

Sayılı TCK.nun 314/2. maddesinde yer bulan silahlı

terör örgütü olarak kabul edilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında,

Sanık Mahmut Oğuz'un yapılan ev aramasında ;

Aylık çıkan "Köklü Değişim" Dergisinin 2004-2005-2006- 2007-2008

yıllarına ait çok sayıda dergiler, üzerinde "İslami hilafet Nizamının

Şer'i esasları" yazılı Köklü Değişim dergileri, yine "İstiklal

", "Ribat ", "Misak " yazılı

dergiler ,136 adet CD ve DVD arasında ve üzerinde "İslami Ümmete Sıcak Bir

Çağrı" Hizb-ut tahrir Türkiye Vilayeti antedi

bulunan 2 adet CD içeriğinde İslami içerikli belgesel formatında hazırlanmış

propaganda görüntülerinin ele geçirildiği

...

Sanıklar Mahmut Oğuz, ...'ın

tespit edilen telefon görüşme içerikleri incelendiğinde, Hakkında Ergenekon

terör Örgütü kapsamında soruşturma yürütülerek bu dosyadan ayrılan ... ile

birlikte haftalık ve aylık toplantılar düzenledikleri, bu toplantılara kimliği

tespit edilemeyen Kazım isimli kişinin de katıldığı, bu toplantılarda sanık

Mahmut Oğuz'un diğer sanıklara Köklü Değişim isimli dergileri verdiği ve

toplantılarda Köklü Değişim isimli dergileri, Hizb-ut

tahrir isimli kitapları okudukları, Hilafetin kaldırılması ve Raşidi Hilafet Devletinin yeniden kurulması ile ilgili CD leri toplu olarak izledikleri, bu toplantıları sırasıyla

içlerinden birinin evinde gerçekleştirdikleri, toplanacakları tarih ve yerin

ilk olarak sanıklardan Mahmut Oğuz'un diğer sanıklardan herhangi birine

ulaşması ve görüşmesi ile belirlendiği, Mahmut Oğuz'un görüştüğü kişinin diğer

sanıklara ulaşarak toplantıyı organize ettiği, sanıklardan herhangi birinin

mazereti nedeniyle katılamaması durumunda toplantının herkesin uygun olacağı ve

katılabileceği bir tarihe ertelendiği, sanıklar ... ve ...'ın

yapmış oldukları bir telefon görüşmesinde organize ettikleri toplantı ile

ilgili olarak halka yapmaktan bahsettikleri, yine sanık ... ile ...'ın yapacakları toplantıdan celse diye bahsettikleri,

sanıklardan ... ve ...'in ... ile birlikte Filistin'e cihada gitmeye karar

verip bu yönde hazırlık yaptıkları böylece sanıklar Mahmut Oğuz, ...ın örgüte eleman kazandırma, örgüte taban oluşturma

çabaları doğrultusunda propaganda amaçlı sohbetler yapmak, bildiri ve CD.ler dağıtmak, örgütsel dökümanlar

düzenlemek, örgütün kurucusunun eserlerini bulundurmak şeklindeki eylemlerinin

örgütle organik bağ oluşturacak şekilde, süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk

gösterdiği, bu şekildeki eylemlerinin terör örgütü boyutuna ulaştığı kanaatine

varılarak mahkememizce eylemlerine uyan 3713 Sayılı yasa 7/1 maddesi

yollamasıyla 5237 Sayılı TCK.nun 314/2. maddesi

gereğince cezalandırılmalarına karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

10. Anılan karar, Yargıtay 9. Ceza Dairesince 2/6/2014 tarihinde

düzeltilerek onanmıştır. Başvurucu, onama kararından 1/8/2014 tarihinde

haberdar olduğunu belirtmiştir.

11. Başvurucu 19/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

12. Emniyet Genel Müdürlüğünün Hizb-ut

Tahrir örgütüne ilişkin raporu ve bu örgütle ilgili mahkeme kararları için Yılmaz Çelik ([GK], B. No: 2014/13117,

19/7/2018, §§ 23-29) kararına bakılabilir.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. İlgili hukuk kaynakları için Yılmaz Çelik (aynı kararda bkz. §§ 30, 31) kararına

bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu;

i. Derece mahkemelerindeki yargılama boyunca Hizb-ut

Tahrir örgütünün bir terör örgütü ve kendisinin de terör örgütü üyesi

olmadığını ispatlamaya çalıştığını ancak bu kapsamda sunduğu delillerin

gerekçeli kararda değerlendirilmediğini,

ii. Terör suçlarıyla ilgili mevzuatta yapılan değişikliğin kendi

durumuna olan etkisinin yargılama sürecinde değerlendirilmediğini,

iii. İlk derece mahkemesinin kendi yaptırdığı araştırma

sonucunda aldığı Emniyet Genel Müdürlüğü raporunda herhangi bir terör örgütü

ile bağlantısının bulunmadığı şeklindeki tespiti yok saydığını,

iv. İlk derece mahkemesinin Hizb-ut

Tahrir örgütünün bir terör örgütü olmadığına dair muhtelif yargı kararları ve

mütalaaya niçin itibar etmediğini, yasal olarak hâlen piyasada bulunan dergi ve

kitapların ne şekilde suç oluşturduğunu da gerekçeli kararında açıklamadığını

belirtmiş ve bu nedenlerle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

16. Başvurucu; ayrıca evinde bulunan yazılı ve görsel

materyallerin bir kanıt olmadığını, ancak ilk derece mahkemesinin evinde

bulunan materyallerden yola çıkarak mahkûmiyet kararı verdiğini, bu nedenle

ifade özgürlüğünün de ihlal edildiğini iddia etmiştir.

B. Değerlendirme

17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetlerinin bir bütün olarak

adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (Yılmaz Çelik, § 36).

18.

Anayasa’nın "Hak arama hürriyeti"

kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes,

meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı

veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

19. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna

karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

20. Anayasa Mahkemesi aynı mahiyetteki şikâyetleri Yılmaz Çelik (aynı kararda bkz. §§ 45-62)

kararında incelemiştir. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin kararlarında Hizb-ut Tahrir'in bir terör örgütü olarak kabul edilmesine

ilişkin olarak yeterli bir değerlendirme yapılmadığını ve derece mahkemelerinin

bazı şablon cümlelerin tekrarı görünümünde olan kararlarını hangi temele

dayandırdıklarını yeterince açık olarak belirtmediklerini tespit etmiştir.

Anayasa Mahkemesi ilave olarak derece mahkemelerinin ve Yargıtayın

Hizb-ut Tahrir örgütünün bir terör örgütü olup

olmadığına yönelik hiç değilse bir kere değerlendirmede bulunması,

gerekçelerini başvurucunun temel iddiaları ile mahkemelerin resen tespit

edecekleri ve yargılamanın doğasının gerektirdiği sorulara cevap verebilecek

nitelikte hazırlaması gerekirken bunu yapmadıkları sonucuna ulaşmıştır. Mahkeme

bu gerekçeyle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma

hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

21. İlk derece mahkemesinin, başvurucunun mahkûmiyetine ilişkin

kararının gerekçesi ile Yargıtay ilamı incelendiğinde Hizb-ut

Tahrir'in bir terör örgütü olarak kabul edilmesine ilişkin olarak yeterli bir

değerlendirme yapılmadığı, gerekçelerin başvurucunun temel iddialarını

karşılamadığı, mevcut başvuruda da anılan Yılmaz

Çelik kararından ayrılmayı gerektiren bir yön bulunmadığı sonucuna

ulaşılmıştır. Bu nedenle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1)

Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine

karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan

kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…

(2)

Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve

sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili

mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan

hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava

açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme,

Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan

kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

23. Başvurucu, yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi

talebinde bulunmuştur.

24. Başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil

yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar

hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla somut

başvuruda ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

25. Bu durumda Yılmaz Çelik

kararında da belirtildiği üzere (aynı kararda § 69) gerekçeli karar hakkının

ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmaktadır. Buna göre yapılacak yeniden yargılama ise 6216

sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve

sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda derece

mahkemelerince yapılması gereken iş, öncelikle ihlale yol açan mahkeme

kararının ortadan kaldırılmasından ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar

verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama

yapılmak üzere Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi

gerekir.

26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan ve

1.980 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.186,10 TL yargılama giderinin

başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil

yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkı ihlalinin

sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara

11. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2009/171, K.2011/210) GÖNDERİLMESİNE,

D. 206,10 TL harçtan ve 1.980 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 2.186,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve

Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,

ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine

kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

11/12/2018tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Zehra

GAYRETLİ

Başvurucu

:

Mahmut OĞUZ

Vekili

:

Av. Aykut

ÖZDEMİR