İbrahim Bebek ve Devir Rulman Gıda Tic. ve San. A.ş. Başvurusu (B. No: 2015/1214)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tapu iptali ve tescili olmadığı takdirde alacak

davasında yeterli gerekçeden yoksun ve hukuka aykırı karar verilmesi ile

yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 21/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde

olaylar özetle şöyledir:

7. Bursa ili Balat Mahallesi 4197 ada 1 parsel numaralı

taşınmazın satışına yönelik olarak satıcılarının M.B. ve E.A.U.F. Anonim

Şirketi ile alıcılarının başvurucular olduğu 1/3/2006 tarihli adi yazılı

(haricen) satış vaadi sözleşmesi düzenlenmiştir.

8. Başvurucular, Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 9/6/2008

tarihinde açtıkları davada; taraflar arasında sözleşmeye konu taşınmaz satış

bedelinin 9.500.000 dolar olduğunu, davalılara yaptıkları 7.442.660 TL ödeme

oranında belirlenecek hisselerin iptali ve tescilini, olmadığı takdirde

ödedikleri bedelin davalılardan tahsilini istemişlerdir.

9. Davalılar öncelikle iş bölümü itirazında bulunmuşlardır.

Ayrıca taraflarca düzenlenen "Tutanaktır" başlıklı belgede ödeme

miktarının 4.500.000 dolar olduğunu ve 31/12/2009 tarihi itibarıyla vadeye

bağlandığını belirterek tapu iptali ve tescili isteminin şekle aykırılık

sebebiyle, iadesi istenen para borcunun da vadeden önce istenemeyeceğinden

davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

10. Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 22/7/2008 tarihli kararıyla

davalı tarafın iş bölümü ilk itirazını kabul ederek dosyanın Asliye Ticaret

Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

11. Gönderme kararı sonrası Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde

(Mahkeme) yargılamaya devam edilmiştir.

12. Mahkeme 26/5/2010 tarihli kararıyla tapu iptali ve tescili

isteminin esas yönünden, bedelin iadesi isteminin de usul yönünden reddine

karar vermiştir. Karar gerekçesinde; tapu iptali ve tescili isteminin taşınmaz

satış vaadi sözleşmesinin noterde düzenlenmemesi nedeniyle geçerli bir sözleşme

olmadığından reddedildiği, ödenen bedelin iadesi talebinin de bu hususta

taraflar arasında düzenlenen ve Adli Tıp raporu ile başvurucunun (İbrahim

Bebek) imzasının bulunduğu tespit edilen belgede ödemenin 31/12/2009 tarihi

olarak vadeye bağlandığı, bu tarihten önce istenemeyeceği ve davanın bu

tarihten önce açılması nedeniyle reddedildiği açıklanmıştır.

13. Anılan kararın temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin

(Daire) 17/4/2012 tarihli kararıyla tapu iptali ve tescili isteminin esas

yönünden reddinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak, geçersiz sözleşme

uyarınca ödenen bedelin iadesi isteminin reddedilmesinin yerinde olmadığı belirtilerek

karar bozulmuştur. Bozma kararında "davalı

savunmasında vadenin ibraz ettikleri tutanağa göre 31/12/2009 tarihinde

dolduğunu ve bu tarihten önce vade dolmadan dava açılamayacağını ileri sürmüş,

kural olarak, her davanın açıldığı tarihteki koşullara ve kurallara göre

değerlendirilmesi ilkesi geçerli ise de; yargılama devam ederken tutanakta

yazılı vadenin de dolmuş olması ve aradan uzun zaman geçtiği anlaşıldığından

işin esası ile ilgili bir karar verilmesi" gerektiği gerekçesiyle bedelle ilgili davanın

usulden reddedilmesinin hatalı olduğu açıklanmıştır. Dairenin 11/10/2012

tarihli kararı ile karar düzeltme talebi reddedilmiştir.

14. Bu defa Mahkeme 22/1/2013 tarihli kararı ile bozma kararına uymamış veönceki kararında direnerek davanın reddine hükmetmiştir.

15. Direnme kararına karşı başvurucuların temyizi üzerine

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK) 29/1/2014 tarihli kararında "1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri

ve yerleşik uygulamaya göre, her davanın açıldığı tarihteki koşullara göre

değerlendirilerek karara bağlanacağı ve doğmamış bir hakka dayalı olarak dava

açılamayacağı" gerekçesiyle direnme kararının oyçokluğuyla

onanmasına; ancak, başvurucular vekilinin avukatlık ücretine ilişkin temyiz

itirazlarının incelenmesi için dosyanın Daireye gönderilmesine karar vermiştir.

YHGK 5/11/2014 tarihli kararıyla da başvurucuların karar düzeltme istemini

reddetmiştir.

16. Nihai karardan 14/1/2015 tarihinde haberdar olduğunu

bildiren başvurucular, 21/1/2015 tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 4/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

18. Başvurucular, makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

19. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeni de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

22. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 6 yıl 4 ay 26 günlük

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

23. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Gerekçeli Karar

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

24. Başvurucular, derece mahkemeleri kararlarının yeterli ve

yasal gerekçeden yoksun olduğunu ileri sürmüşlerdir.

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3) numaralı,

48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. maddesinin ilgili fıkraları uyarınca

başvurucunun; başvuru konusu olaylara ilişkin iddialarını açıklama, dayanılan

Anayasa hükmünün ihlal edildiğine dair hukuki iddialarını kanıtlama, bireysel

başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna

ilişkin gerekçeleri ve delilleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, § 38;

Veli Özdemir, B. No: 2013/276,

9/1/2014, §§ 19, 20).

26. Somut olayda başvurucular, mahkeme kararlarının yeterli

gerekçeden yoksun olduğu iddialarını soyut ve genel bir ifadeyle ileri

sürmüşlerdir. Sonuca etkili olabilecek nitelikteki hangi esaslı iddialarının

karar gerekçelerinde ayrı ve açık olarak yanıtlanmadığını veya gerekçeli karar

hakkının ne şekilde ihlal edildiğine ilişkin nedenleri açıklama yönündeki

yükümlülüklerini yerine getirmemişlerdir. Dolayısıyla başvurucular tarafından

ileri sürülen iddiaların temellendirilmediği sonucuna ulaşılmıştır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Yargılamanın Sonucunun Adil Olmadığına

İlişkin İddia

1. Başvurucuların

İddiaları

28. Başvurucular, denetime elverişli olmayan Adli Tıp Kurumu

raporuna dayanarak eksik inceleme sonucu ve hukuka aykırı karar verilmesi

nedenleriyle adil yargılanma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

2. Değerlendirme

29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların iddialarının özü yargılamanın

sonucuna ilişkin olduğundan bu kapsamda değerlendirme yapılmıştır.

30. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar

Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

31. Somut olayda başvurucuların delillerini sunma ve delillerin

değerlendirilmesi konusunda farklı bir muameleye tabi tutulduğuna dair somut

bir olgu bulunmamakta oluphüküm, tarafların

sundukları ve duruşmada tartışılan delillere dayandırılmıştır. Başvurucular

tarafından ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve

hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup Mahkemenin ve YHGK kararlarında

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan

bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da

açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

D. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

33. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

"Esas inceleme sonunda,

başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal

kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yapılması gerekenlere hükmedilir…"

34. Başvurucular bu süreçte tazminat talebinde bulunmamışlardır.

35. Başvurucuların Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

36. Başvurucular, Anayasa Mahkemesinden tazminat talebinde

bulunmadığından lehlerine tazminata hükmedilmesi mümkün değildir.

37. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL harç ve 1.980

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.206,90 TL yargılama giderinin

başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir.

D. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

E. Kararın bir örneğinin bilgi için Bursa 1. Asliye Ticaret

Mahkemesine (E.2012/554, K.2013/10) GÖNDERİLMESİNE,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

4/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Volkan

SEVTEKİN

Başvurucular

:

1. İbrahim

BEBEK

2. DEVİR

RULMAN GIDA TİC. VE SAN. A.Ş.

Vekili

:

Av. Ayfer

UZUNIRMAK